TẢN MẠN NINH BÌNH

 Tháng Mười về, mang theo những cơn gió heo may len qua từng con phố nhỏ, khẽ lay những chiếc lá cuối mùa còn sót lại trên cành. Nắng không còn vàng rực như những ngày đầu thu, mà dịu dàng trải xuống một màu hanh hao, trầm mặc. Đất trời dường như cũng chậm lại, để lòng người thêm phút giây lắng đọng, nhìn về những điều đã qua và nâng niu những gì còn ở lại. 

Cuối thu, đầu đông, những ngọn núi quê Thương lại chìm trong màn sương mỏng. Sương giăng trên triền cây, vương vào mái ngói thâm nâu, lững thững trôi qua những con đường quanh co men theo chân núi. Rồi khi nắng lên, từng vạt dã quỳ bắt đầu thức giấc. Hoa nở vàng rực từ ven đường đến sườn núi, từ bờ rào xếp bằng đá đến những khoảng đất hoang bên triền dốc. Sắc vàng ấy cứ thế lan ra, ấm áp và nồng n...

Tháng Mười, khi ngọn gió heo may bắt đầu se sắt ùa về, tôi lại nhớ mùi cá đồng kho trong căn bếp nhỏ, quyện cùng mùi khói rơm, mùi cơm mới và tiếng mẹ lục đục bên bếp lửa mỗi buổi chiều. Những hương vị bình dị ấy đã theo tôi suốt những năm tháng trưởng thành, để mỗi lần nhớ lại, cả miền ký ức bỗng chốc ùa về. 

 Có những buổi sớm, người ta không thức dậy bởi tiếng chuông đồng hồ, mà bởi một thứ ánh sáng rất dịu dàng đang len qua màn đêm. Tôi đã từng có một buổi sáng như thế ở biển. 

 Tháng Mười về, đất trời bỗng dịu dàng khác lạ. Sáng sớm, mở cửa ban công, nghe phảng phất hương quỳnh nở từ đêm vẫn còn vương lại. Gió heo may khẽ chạm vào mái tóc, mang theo chút hanh hao rất riêng của khoảnh khắc giao mùa. 

Tháng 8 âm lịch có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất của mùa thu. Trời xanh biêng biếc, điểm xuyết những đám mây bông nõn. Nắng trong vắt, sóng sánh màu mật ngọt chảy tràn trên vòm lá. Từng cơn gió heo may se lạnh khe khẽ lay động những chuỗi hoa lộc vừng buông rủ ven hồ.

Giữa con phố ken dày nhà cửa, tiếng xe cộ nối nhau không dứt và những ô cửa kính sáng lên mỗi khi chiều xuống, có những khu vườn nhỏ vẫn âm thầm xanh.

Mùa thu không đến bằng một lời báo trước. Chỉ một sớm thức dậy, thấy nắng ngoài hiên dịu hơn, gió đi qua hàng cây mang theo chút se lạnh, bầu trời xanh và cao hơn thường ngày, Thơ biết thu đã về.

Một sớm đầu Thu heo may se lạnh, Dung về quê thăm dì. Con đường về làng bao năm rồi vẫn thân thuộc như ngày cô còn thơ ấu. Qua cây cầu nhỏ bắc ngang sông, con đường đất men theo triền đê mở ra trước mắt cô một màu hoa dịu dàng. Sau trận mưa đêm, những thảm hoa tóc tiên hồng rực trải dài hai bên lối đi, rung rinh trong gió. Vừa rẽ vào con ngõ nhỏ, Dung đã bắt gặp mùi hương quen thuộc: Hương hoa ngâ...

Cuối tháng Tám, quê tôi chưa có một mùa Thu thật rõ. Nắng vẫn trải vàng trên những triền núi, mặt đường giữa trưa vẫn hắt lên hơi nóng, cánh đồng vẫn mang màu xanh của những ngày cuối Hạ. Nhưng nếu chịu khó đi chậm một chút, bước ra ngoài sớm hơn một chút, ta sẽ nhận ra đất trời đang có những thay đổi rất khẽ. Một làn gió mỏng lướt qua hàng cây. Một buổi sáng dịu hơn hôm qua. Bầu trời như cao hơn,...

Sớm đầu thu, phố mờ ảo trong màn sương mỏng nhẹ như khói. Hàng sấu ven đường bắt đầu thay màu áo mới. Những chiếc lá vàng xoay tròn trong gió, chao nhẹ xuống vỉa hè. Một chút heo may se lạnh lướt qua vai, khiến Hà bất giác kéo cao cổ áo, vội vã hòa vào dòng người đang tất bật đi học, đi làm. Cho tới khi, một làn hương dịu dàng, thân thuộc bất chợt níu chân cô lại: hương thị mùa thu.

Tháng Tám về thật nhẹ, hương lúa ngọt lành theo gió lan xa. Dưới mái hiên nhà lao xao tiếng chổi tre của mẹ, tiếng võng đu đưa trong buổi trưa lặng gió, khói lam chiều mênh mang gọi đàn chim về tổ. Giữa khoảng lặng của đêm xóm nhỏ vang lên tiếng cha khép cánh cổng tre quen thuộc… Những âm thanh mộc mạc đến mức chẳng ai để ý, chỉ khi đi xa mới hiểu, có những điều bình dị lại trở thành nỗi nhớ neo n...

Chiều buông chậm rãi tự nhiên như một người quen cũ, chẳng cần gõ cửa mà bước vào. Phía chân trời, Mặt trời dần lặn xuống, để lại trên nền trời một vệt sáng đỏ au. Ráng chiều trải dài, khi thì vàng óng như mật, khi lại đỏ thẫm như than hồng, rồi tím nhạt như một nỗi buồn không gọi thành tên.

Vết chân tròn vẫn đi về trên con đường mòn cát trắng quê tôi / Anh thương binh vẫn đến trường làng / Vẫn ôm đàn dạy các em thơ bài hát quê hương.

Trong miền ký ức tuổi thơ tôi luôn có hình bóng con ngõ nhỏ nơi quê ngoại với hai hàng cau cao vút, thẳng tắp, thấm đẫm hương hoa thanh khiết, dịu ngọt mỗi độ hè về.

“Chiều qua dòng sông lá vàng rơi dáng ai mơ mộng. Chiều qua dòng sông riêng mình ta mòn mỏi chờ mong” (Một cõi tình phai - Ngô Thụy Miên), tiếng ai hát thiết tha vang dài, kéo Thương ra khỏi những suy nghĩ bộn bề. Một chiều hiếm hoi, dứt ra khỏi guồng quay công việc, Thương ngồi lặng giữa triền đê ngắm dòng nước lững lờ trôi, trên đầu là bạt ngàn lau trắng lả lướt xô theo gió. Cũng từ lâu lắm, Thư...

“Đó là mùa của những tiếng chim reo/Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả/Đất thành cây, mật trào lên vị quả/Bước chân người bỗng mở những đường đi”. (Mùa hạ, Xuân Quỳnh).

Sáng Chủ nhật nơi quê nhà, Hạnh thức dậy với mùi khói khen khét từ cành cây, lá khô mẹ đốt và tiếng còi kem mút giòn tan phát ra từ chiếc loa tự động. Theo thói quen, cô chạy ào ra ngõ. Không còn cảnh lũ trẻ vây quanh xe kem, háo hức, rộn ràng, mắt ánh lên vẻ lấp lánh của ngày xưa cũ.

Trưa hè đổ lửa, ngọn tre đầu ngõ tắt gió đứng im phăng phắc; hơi nóng từ trên trời đổ xuống, từ mặt đất bốc lên bỏng rát mặt người. Ấy vậy mà giữa trưa, một đám trẻ lêu nghêu, đen nhẻm, đầu trần vẫn dong nhau chạy hết nhà nọ, xó kia.

Giống như sân gạch, hàng cau, giậu găng, vườn cây ăn trái xum xuê..., ao làng là một mảnh ghép không thể thiếu tạo nên cảnh làng quê Đồng bằng Bắc Bộ. Quê tôi, đồng chiêm trũng, để lập làng, lập ấp, người dân đã phải đào đất, đắp cốt, đắp nền dựng nhà cửa. Ao làng vì thế nối nhau hình thành nên nét quê hương thuần mộc, đậm sâu trong ký ức bao người.

Trong ký ức sâu thẳm của những người sinh ra, lớn lên từ làng, lối ngõ quê nhà luôn là một hình bóng thật gần gũi, thân thương. Chỉ cần mỗi khi những bàn chân xa xứ chạm vào lối ngõ thân quen, lại như thấy cả tuổi thơ, cả một miền nhung nhớ ùa về.

Lâu lắm rồi, Hoài mới về quê thăm mẹ, sau một giấc ngủ êm đềm trong tiếng mưa tí tách gõ trên mặt lá. Cô chợt tỉnh giấc khi nghe bầy chim sẻ ríu rít trên mái hiên, buổi sớm mùa hè nơi quê nhà thật mát lành, trong trẻo...

Tháng Năm về, mang theo cái nắng đầu hạ vàng óng và những cơn gió mát nhẹ làm lòng người chợt xao xuyến. Đó là khoảng thời gian đất trời như dịu dàng hơn, khi khắp các con đường, góc phố bắt đầu ngập trong sắc hoa quen thuộc.

Đêm tháng 5, trời lồng lộng gió đẩy mây bay dạt cả về một góc. Trong những đêm hè như thế thích nhất là khoảnh khắc được ngửa mặt lên trời nhìn ngắm trăng sao. Hàng triệu vì tinh tú lấp lánh đang thi nhau dệt gấm thêu hoa cho trời đêm huyền bí, rộng lớn. Để mỗi vì sao lại kể một câu chuyện, một ước vọng, mong ngóng…

Tháng Năm, không chỉ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, hay được tô thắm bằng sắc đỏ rực rỡ của hoa phượng, mà với những tâm hồn lãng mạn, ưa chút lặng lẽ, tháng Năm còn về trên những cánh hoa mỏng manh, trong sắc tím dịu dàng của loài hoa mùa Hạ: Hoa bằng lăng.