TẢN MẠN NINH BÌNH

Dòng sông giờ vẫn còn trong ký ức tuổi thơ tôi, sông như một dải lụa mềm vắt qua làng. Mùa hạ nước sông cuồn cuộn trĩu nặng phù sa, sang thu nước sông trong vắt lặng lẽ hiền hòa.

“Người về hò hẹn cùng ai/ Bao năm rời quê tha phương lưu lạc ở đâu/ Tận cuối trời phải cách rời quê xưa/ Quê nhà khuất nẻo hoàng hôn/ Hỏi mây hỏi mây bay sao tới/ Mây nơi nào ở đâu/ Nơi đâu quê nhà"… (Mơ quê - Nguyễn Tài Tuệ).

Tháng Tư về, mang theo cái nắng đầu hạ trong trẻo, tươi mới, đánh dấu sự giao thoa dịu dàng giữa hai mùa Xuân và Hạ. Lòng người cũng bất chợt thấy xao xuyến, lâng lâng khi nghe lời bài hát “Tháng Tư về” của nhạc sĩ Dương Thụ: “Tháng Tư về, gió hát mùa hè/ Có những chân trời xanh thế/ Mây xa vời, nắng xa vời/ Con sông xa lững lờ trôi/ Nắng nhẹ nhàng, mây trắng nhẹ nhàng…”. Lời ca, ý nhạc thanh thoá...

Tháng ba như thể dậy thì / Lửa hoa gạo sáng cả khi tối trời / Cánh hoa như thể làn môi / Muốn dâng tất cả cho người nụ hôn - Tháng ba hoa gạo (Đặng Bá Tiến)

Bao năm qua, chiếc nón lá luôn gắn với hình ảnh người phụ nữ nông thôn tảo tần, chịu thương, chịu khó. Đó là chiếc nón mê của bà, dù đi qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, vành đã tụt, chóp đã thủng, lá nón đã ngả màu thâm đen... nhưng bà vẫn tiếc không nỡ bỏ đi. Hằng ngày, đi chợ, ra đồng, quét vườn, quét sân... bà vẫn đội chiếc nón mê trên chóp thủng khâu thêm lớp ni lông trắng để tránh ướt... C...

“Mùa xuân là cả một mùa xanh. Giời ở trên cao, lá ở cành” (Mùa xuân là cả một mùa xanh - Nguyễn Bính), xuân về nghe trong không gian tiếng chim ríu rít gọi bầy, tiếng chồi non cựa mình tách vỏ sau giấc ngủ đông dài.

Tháng Giêng về, mang theo chút dịu dàng, êm ái của đất trời sau những ngày Tết rộn ràng. Khắp không gian bừng lên màu xanh mơn mởn, thanh tân của chồi non lộc biếc đang cựa mình trỗi dậy, của cỏ cây hoa lá vừa được tắm đẫm mưa xuân.

Sân ga những ngày cuối năm tấp nập hơn hẳn, người đến kẻ đi ồn ào, náo nhiệt. Nhà ở gần ga, những lúc rỗi rãi Hằng thường vào ga chơi, nói chuyện cùng mấy cô chú làm ở ga. Không hiểu sao Hằng rất thích vào sân ga chơi. Hằng có thể ngồi yên lặng hàng giờ trên những băng ghế ở phòng chờ nhìn ra nơi đoàn tàu đỗ, nhìn ngắm những gương mặt xa lạ lên tàu, xuống tàu và cả những người đến đưa, đón. Mỗi ng...

Giếng làng tôi nằm ngay đầu đình, bên cạnh gốc đa cổ thụ. Ngày trước, quê nghèo, không đào được giếng dùng riêng, phần lớn các hộ dân trong làng phải ra giếng gánh nước về nấu ăn. Giếng làng bốn mùa nước trong mát, đầy ăm ắp vào mùa hè. Đáy giếng in rõ nền trời cao xanh điểm tô mây trắng mỗi khi thu về.

Sau ba năm sang Úc lập nghiệp, dịp Tết này, Hân mới được về thăm bố mẹ. Bao nhiêu hồi hộp, háo hức, mong chờ tràn ngập trong lòng cô gái trẻ. Khi xe vòng lên đê, cô nhờ anh tài xế hạ cửa kính, để được hít hà thỏa thích mùi hương đồng bãi và ngắm trọn ngôi làng nhỏ bên sông của mình. Thu vào tầm mắt Hân, xen giữa những cánh đồng ngô xanh mướt là cả một vùng bãi bồi rưng rức màu vàng hoa cải. Những...

Sáng mai, tôi được theo bà đi chợ. Chỉ nghĩ thôi mà lòng đã háo hức. Suốt buổi chiều ấy, tôi ríu rít như chú chim non, lăng xăng giúp bà thu hoạch hoa trái trong vườn để cho phiên chợ sớm mai.

Đã bao năm trôi qua, nhưng hình ảnh bếp lửa ấm áp trong chái bếp đơn sơ nơi quê nhà yêu dấu luôn đậm sâu trong ký ức tôi.

Trong nhịp sống hối hả, đôi khi bắt gặp bông hoa tím mỏng như hơi thở, những chấm hoa vàng như giọt nắng rơi bên vệ đường, cánh hoa trắng rung rinh trong gió… Đó là những loài hoa dại, những mầm xanh không tên. Không cần bàn tay chăm bẵm, những loài hoa dại vẫn mạnh mẽ sinh tồn và khiêm nhường tỏa sắc.

Bố tôi là người rất kiệm lời, hầu như ông không nói quá ba câu liên tục. Vì quá ít nói nên thậm chí tôi nghĩ, hàng ngày những tiếng động phát ra từ việc bố làm đang “đại diện” cho sự hiện diện của ông.

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại háo hức, bình yên đến lạ. Cái háo hức, bình yên ấy không chỉ đến từ cánh cổng cũ rêu phong, hay ánh mắt mừng vui của mẹ ở khoảnh sân nhỏ. Nó đến từ thứ hương thơm quen thuộc, vượt lên trên mọi hỗn tạp mùi vị của phố thị, len lỏi vào từng tế bào, khơi dậy cả miền ký ức sâu thẳm. Đó là mùi của bếp củi ấm nồng, hòa quyện cùng vị thanh mát của lá - hương vị duy nhất mà thờ...

Cuối tuần rảnh rỗi, tôi cho bọn trẻ về quê chơi. Bước qua lối ngõ xanh mát bóng cây, hai bên thơm ngát những chùm hoa ngâu nở muộn, lòng chợt bồi hồi khi bàn chân chạm vào khoảng sân gạch cũ thân thương.

Khi cơn gió mùa đầu tiên khẽ lùa qua khe cửa, tôi biết mùa đông đã chạm đến thật gần. Nhẹ nhàng bước ra khỏi thềm nhà, chỉ một thoáng lạnh mảnh như tơ khói thoáng qua vai cũng đủ để lòng dịu lại. Mùa đông luôn khiến người ta nhớ về những điều xưa cũ, nhẹ nhàng mà không thể gọi tên.

Tôi về quê thăm mẹ khi bóng chiều dần buông trên cánh đồng vừa qua mùa gặt. Trong làn khói lam bảng lảng, vài cánh cò chao nghiêng giữa mênh mang những thửa ruộng hun hút gió. Hương rạ rơm thân thuộc của quê nhà bỗng dâng lên ngào ngạt khiến tôi phải dừng lại nơi dốc đê, hít hà một hơi thật sâu cho thỏa niềm thương nhớ!

Lâu lắm rồi, Hân mới trở lại quê ngoại, nơi có khu vườn xanh mướt màu cây lá và mảnh ao trong vắt soi bóng mây trời. Đó là cả một miền ký ức tuổi thơ, nơi cô học được từ bà tình yêu thiên nhiên, biết nhận ra vẻ đẹp bình dị của bông lục bình và hương vị ngái nồng của bùn đất quê hương.

Sáng cuối tuần, đang biếng lười cuộn tròn trong chăn ấm thì nhận được tin nhắn của Hoài: “Quê mình vào đông rồi đấy nhỉ”. Chỉ một dòng ngắn ngủi vậy thôi mà ùa về bao niềm thương nỗi nhớ. Tôi không trả lời mà gửi lại cho Hoài giai điệu da diết của bài hát “Nỗi nhớ mùa đông” mà hai đứa đều rất thích: “Dường như ai đi ngang cửa/ Gió mùa đông bắc se lòng/ Chút lá thu vàng đã rụng/ Chiều nay cũng bỏ t...

Không biết từ bao giờ, tôi có thói quen đếm mùa bằng những thay đổi rất khẽ: một cánh bằng lăng rụng xuống vỉa hè, một tấm áo mỏng được thay bằng chiếc khăn choàng len, hay chỉ là mùi sương sớm se lạnh thoảng qua góc phố quen. Ở một thành phố nhỏ như nơi tôi sống, mùa không đến vội vã như nơi khác, mà thường chậm rãi, dịu dàng đi ngang phố như một người bạn cũ ghé thăm, chẳng nói lời nào, chỉ lặng...

Tùng! Tùng! Tùng... Theo ta suốt những năm tháng tuổi thơ là âm thanh của tiếng trống trường thân thương - thứ âm thanh gắn với biết bao kỷ niệm buồn vui tuổi học trò. Nhớ ngày vào lớp 1, khi tiếng trống trường vang lên rộn rã, các cô cậu học trò ngày đầu tiên đi học đều ngỡ ngàng, ngơ ngác. 

Tháng Mười có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm. Nắng trong vắt như thủy tinh chảy tràn trên màu lá mơ phai. Phố dịu dàng với sương sớm mỏng manh như lụa bảng lảng trên mái ngói rêu phong, với heo may se lạnh gọi về bao ký ức.

“Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào. Tình mẹ tha thiết như dòng suối hiền ngọt ngào. Lời mẹ êm ái như đồng lúa chiều rì rào. Tiếng ru bên thềm trăng tà soi bóng mẹ yêu”… (Lòng mẹ - Y Vân), những câu hát ấy, không biết đã bao lần trong giấc ngủ chập chờn thời thơ bé mẹ đã hát cho tôi nghe.

Mặt trời đỏ ối, treo lửng lơ trên bụi tre đầu làng rồi nhẹ nhàng vượt qua những đám mây trườn dần lên lưng chừng trời.