Die ekonomie minuut

Suid-Afrika se hervormingsprogram het op papier werklik momentum. Die kragnetwerk word van Eskom geskei, en die hawens van Transnet. Maar die hervormings wat die versteagter is, het een ding in gemeen: hulle loop deur ons munisipaliteite.

Daar is al baie geskryf en gepraat oor Suid-Afrika se plek in AGOA, maar ons het gisteraand eindelik gehoor dat Suid-Afrika nie meer kwalifiseer vir die tariefkwytskelding onderdie Africa Growth and Opportunity Act nie. Die vraag is, wat beteken dit vir ons uitvoer na die VSA?

Met die MTBPS agter die blad en ʼn bietjie brandstofheffing verligting om die draai kan ons kop op tel en kyk hoe dit met die ekonomie gaan. Ek het die afgelope week ʼn interessantemonetêre beleidsforum bygewoon en wil graag vertel hoe die Reserwebank dinge sien.

Partykeer verstaan mens jou eie probleme beter as jy dit in ander kan raaksien. As jy more wonder hoekom die Minister van Finansies so baie klem lê op die staatskuld en fiskale konsolidasie, kom ons leer ʼn les in Frankryk.

In Februarie maand se Begrotingsrede het die Minister gepraat van ʼn B scenario: ʼn oorlog, duurder olie en hoër rentekoerse. Teen Aprilmaand was dit die realiteit. Die Tesourie sê dat hulle wel hulle belastinginkomste-teikens haal en op koers is om ʼn primêre oorskot op die Begroting te hê, maar ons moet byvoeg die grond onder daardie syfers geskuif het. Gewone Suid-Afrikaners is minder bekommerd oo...

Sjina sê sy ekonomie het in die eerste helfte van 2026 met 4,7% gegroei. Maar die vreemde deel is waarop daardie groei kwansuis gebou is.

My vol program het die Minuut bietjie uitgeklop maar die laaste weke was daar net soveel ekonomiese nuus soos altyd. Luister hier om op te vang met inflasie, rentekoerse, en brandstofprys(verligting?).

Vandag se episode het sy oorsprong in ʼn deurlopende gesprek met Prof Raymond Parsons in die aanloop na die MTBPS in Oktober. Die goeie idees is syne.

Die Amerikaanse Fed het Woensdag hulle beleidskoers met 25 basispunte verhoog en dit het die nuus gehaal, omdat dit vir President Trump so kwaad maak, maar dit het ook belangrike gevolge vir ons eie repokoersbesluit volgende week.

Dit is die middel van September en daar is reeds bekommernis oor die onderverhaling van die brandstofprys en die Amerikaanse Fed se rentekoersbesluit die week.

Ekonome hou vandag asem op vir die tweede kwartaal se BBP syfer. Die ekonomie het in die eerste kwartaal met 0,5% gegroei. Daarna het die brandstofprysskok en enkele repokoersverhoging verbruikers ʼn knou toegedien. Aanwysers soos aankopebestuurdersindekse, verbruikers- en sakevertroue is alles laer. Ekonome verwag ʼn goeikoers van 0,1 of 0,2% vir die tweede kwartaal.

Die Suid-Afrikaanse regering het sedert 2018 ongeveer R288,8 miljard by internasionale instellings soos die IMF en Afrika Ontwikkelingsbank geleen. Baie mense het twee bekommernisse. Een is of dit bydrae tot ʼn onvolhoubare fiskale posisie. Die ander is of ons beleid dan nou gedikteer word deur internasionale instellings. Nie een van die twee bekommernisse moet jou wakker hou nie.

Die rand-dollar wisselkoers is die laaste paar weke in die nuus en bly interessant. Die wisseklkoers is nou weer effens swakker. Die dryfveer is die Fed voorsitter Kevin Warsh se toespraak by die Jackson Hole byeenkoms

Hierdie week se aanwysers gaan oor ekonomiese aktiwiteit en oor inflasie.

Vandag se onderwerp is dalk bietjie tegnies, maar interessant as jy wil weet hoekom die rand relatief sterk is.

Wanneer die inflasiekoers relatief hoog is en die ekonomie nie groei nie is huishoudings se begrotings onder druk en ons almal voel dit. Statistieke Suid-Afrika het hierdie week Juliemaand se VPI inflasiekoers bekend gemaak en dié is nog bo die 3% mikpunt, maar het afgeneem vanaf 5% in Junie tot 4,3%.

In hierdie week se nuus is dat die kans goed lyk dat AGOA hernu gaan word vir nog twee jaar. Die Amerikaanse wet gee vir uitvoerprodukte uit Afrika en Suid-Afrika tariefvrye toegang tot die Amerikaanse mark. Die wet moet nog terug na die Huis van Verteenwoordigers en dan na President Trump, maar dit is ʼn positiewe teken dat die Amerikaners nog belangstel in groei en geleenthede in Afrika. Presies...

Dit is nie maklik om te sê die gaan goed of sleg met die ekonomie nie. Die ekonomie het baie dele. Ons weet dat die reele inkomste van middelklas verbruikers is onder druk. Die afgelope week was daar nuus wat wys dat vervaardiging steeds swaar trek en die landbou-sektor staar uitdagings in die gesig.

The Economist tydskrif se Big Mac indeks is 40 jaar oud maar so vars soos altyd in die debatte of ʼn land se geldeenheid oor- of onder gewaardeer is. President Trump is ʼn teenstaandervan goedkoop Asiese geldeenhede en Frankryk se President Macron het onlangs gesê dat die onder-gewaardeerde Sjinese Yuan onhoudbaar is.

Wanneer die ekonomie ophou groei en inflasie styg kom die middelklas vinnig onder druk. Ou Mutual se spare en beleggingsverslag wat hierdie week gepubliseer is het ʼn klompie insiggewende syfers in.

Wanneer ekonome gesels oor die verwantskappe tussen die repokoers, ander rentekoerse en die wisselkoers klink dit baie keer soos goed wat net in handboeke saak maak, maardaar was in die afgelope week ʼn interessante berig oor hoe dit in finansiele markte uitwerk.

Die inflasiekoers het in Junie maand van 4,5% tot 5% gestyg en is nou redelik ver bo die Reserwebank se teiken. Tog het die Monetêre Beleidskomitee gistermiddag vriend en vyand verras deur die repokoers onveranderd te laat.

Dit word oral in die nuus genoem dat die Nasionale Tesourie oorbetalings aan 69 munisipaliteite gestaak het, en dat dit deel is van Operasie Vulindlela se hervormingsproses,maar waar staan sake? Die Buro vir Ekonomiese Ondersoek het ʼn verslag uit wat van die knelpunte verduidelik.

Die konflik tussen die VSA en Iran duur voort en die olieprys is rondom $85 dollar. Dit is rede om bekommerd te wees oor ons eie brandstofprysvooruitsigte, maar ek het die week ʼn paar interessante dinge raakgelees.

As die skote klap in die straat van Hormuz is ekonome se voorspellings oor brandstofpryse, die wisselkoers, inflasie, rentekoerse en ekonomiese groei baie moeiliker om te maak, maar kom ons kyk na een of twee dinge wat ons weet.