The Mandela Effect

Համաշխարհային պատմագիտությանը հայտնի չէ որևէ տեսակի փաստ, որ Ղարաբաղում հայերից առաջ ինչ-որ ժողովուրդ է ապրել: Ավելին՝ մասնագիտական խիղճ ու հարգանք ունեցող ցանկացած պատմաբան կհավաստի, որ Արցախը հայ ժողովրդի ձևավորման օրրաներից է, և երբ տեղի է ունեցել անցումը հոմոսապիենսից դեպի էթնիկ միավոր, ապա Ղարաբաղի տարածքի հոմոսապիենսը դարձել է հայ մարդ՝ լեզվով, մշակույթով և կրոնածիսական համակարգով: Այս թողար...

Պատմությունը միայն հաղթանակների ու հերոսամարտերի մասին չէ։ Այն նաև ծանր դասերի շարան է՝ հաճախ գրված արյունով, պառակտմամբ ու դավաճանությամբ։ Այս էպիզոդում խոսում ենք պետական և ազգային դավաճանության տարբերությունների, դրանց պատմական հետևանքների և հանրային հիշողության մեջ թողած հետքի մասին։ Հայոց պատմության մեջ հերոսական կերպարների կողքին կան նաև այն անուններն ու դրվագները, որոնք երբեմն ուզում ենք մո...

Սարիղամիշ 1914. ինչպես Էնվերի ջախջախումը կանխորոշեց հայերի ճակատագիրը Սարիղամիշը պարզապես մի ճակատամարտ չէր։ Այն պատմական այն կետն էր, որտեղ որոշվում էր ոչ միայն պատերազմի ընթացքը, այլև արևմտահայության ճակատագիրը։ 1914–1915 թվականների ձմռանը Օսմանյան բանակի կործանարար պարտությունը Սարիղամիշում դարձավ մի շրջադարձ, որը երիտթուրքական վերնախավին մղեց դեպի 20-րդ դարի առաջին մեծագույն հանցագործությունը՝...

1000 տարի հայերը նույն հարցն են տալիս՝ ո՞վ էր Անիի անկման մեղավորը։ Դավաճա՞ն էր Պետրոս Գետադարձը, թե՞ պատմությունը մեզ ուրիշ բան է պատմում։ 1045 թվականին դադարեց գոյություն ունենալ Հայկական լեռնաշխարհի վերջին հայկական թագավորությունը՝ Անիի Բագրատունյաց թագավորությունը։ Այդ օրվանից անցել է ուղիղ մեկ հազարամյակ, բայց վեճը չի ավարտվել մինչև հիմա։ Ո՞վ էր մեղավորը, ո՞վ էր հայրենասերը, և արդյո՞ք մենք ճի...

Ժամանակակից Ադրբեջանը հասկանալու համար միայն պատմական անդրադարձը բավարար չէ․ պետք է ճանաչել նաև այն մարդուն, որը ձևավորեց այդ պետությունը, և այն դինաստիային, որը մինչև օրս ղեկավարում է այն։ Այս էպիզոդը բացահայտում է, թե ով էր իրականում Հեյդար Ալիևը, ինչպես նա բարձրացավ խորհրդային համակարգի ամենաբարձր աստիճանները, ինչու կորցրեց իր դիրքերը ԽՍՀՄ վերջին տարիներին, և ինչպես վերադարձավ՝ նախ տիրելով Նախի...

Պապ թագավորն ապրել է մեզանից 1651 տարի առաջ, բայց նրա պատմությունը և այդ պատմության դասերն ու փիլիսոփայությունը մինչև օրս հանգիստ չի տալիս ոչ միայն պատմաբաններին, այլև տարբեր ժամանակների քաղաքական գործիչներին ու քաղաքական ռեժիմներին։ Պապի պատմությունը մի քանի անգամ փաթեթավորվել ու ծառայեցվել է որպես գաղափարախոսական գործիք։  Վերջին ամենաթարմ օրինակը խորհրդային տարիների փաթեթավորումն է, երբ հակաեկեղ...

When the Turks first appeared in the Armenian Highlands in the 11th century, many Armenians perceived them as yet another group of raiders—dangerous, but familiar in pattern. There was a belief that through ransom, tribute, or negotiation, coexistence could be managed and a workable modus vivendi established. A millennium has now passed. Yet even after more than a thousand years of proximity, Arme...