Libertas

Nga frigoriferët e lidhur me internetin që mund të hakohen nga distanca te mesazhet e rreme bankare që synojnë vjedhjen e të dhënave personale, kërcënimet në hapësirën digjitale po bëhen gjithnjë më të sofistikuara. Blerim Rexha, profesor i inxhinierisë kompjuterike, shpjegon këto rreziqe dhe si inteligjenca artificiale po ua mundëson kryerjen e sulmeve kibernetike edhe personave me më pak njohuri...

Rasti i Arlinda Zekajt, e cila u vra më 25 tetor në Vitomiricë të Pejës, pak minuta pasi policia e shoqëroi deri në shtëpi pas raportimit të dhunës në familje, ka rikthyer në vëmendje përgjegjësinë e institucioneve për mbrojtjen e viktimave të dhunës në familje.

Çfarë e shtyn pakënaqësinë qytetare drejt dhunës dhe si ndikojnë dezinformatat në perceptimin e protestave? Në podkastin “5 Pyetje”, hulumtuesja Adelina Hasani flet për protestat në Shqipëri dhe vende të tjera të Evropës, reagimin e autoriteteve dhe pretendimet për ndërhyrje të huaja.

Çfarë u kushton qytetarëve ngecja e investimeve kapitale në Kosovë? Nga mungesa e çerdheve publike te shpenzimet shtesë për familjet, Albulena Nrecaj nga INPO shpjegon pasojat e projekteve të parealizuara dhe arsyet e vonesave.

Në një mbledhje të mbajtur më 6 tetor, Qeveria e Kosovës miratoi ndarjen e 15 milionë eurove për subvencionimin e faturave të energjisë elektrike për konsumatorët e cenueshëm, për periudhën 2026–2027.

Dënimi me 81 vjet burgim për krime lufte i Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, Kadri Veselit dhe Rexhep Selimit nga Gjykata Speciale e Kosovës, në Hagë, u bë shkas i protestave të përnatshme në Prishtinë që nga 16 shtatori.

Shtatë raste me virusin e Nilit Perëndimor janë regjistruar në Kosovë që nga fillimi i gushtit, ndërsa dy persona kanë humbur jetën. Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës, shumica e rasteve këtë vit besohet të jenë infektuar brenda shtetit. Por, si përhapet virusi, cilat janë simptomat dhe kush rrezikohet më shumë? Faik Hoti, specialist i shëndetit publik, përgjigjet në podk...

A mund ta humbë njerëzimi kontrollin mbi inteligjencën artificiale? Darsej Rizaj nga Shkolla Digjitale flet në podkastin 5 pyetje për rreziqet e teknologjisë - nga keqpërdorimi i të dhënave, deri te skenarët ku sistemet autonome mund të veprojnë në mënyra të paparashikuara.

Mbi 80 për qind të nxënësve 15-vjeçarë në Kosovë, të cilët iu nënshtruan një testimi ndërkombëtar, nuk arritën as nivelin bazë në matematikë, shkencë dhe lexim.

Përplasja mes disa komunave dhe Qeverisë së Kosovës po thellohet. Udhëheqës lokalë akuzojnë ekzekutivin për probleme me financimin dhe kompetencat. Në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, analisti i politikave në GAP, Bekim Salihu, thotë se komunat po i ekspozohen falimentimit funksional. Ai tregon se si mosmarrëveshjet mund të kenë pasoja të drejtpërdrejta edhe për qytetarët.

Punëtorët e huaj po shtohen në Kosovë, ndërsa gjithnjë e më shumë të rinj po mendojnë të largohen. Pse Kosova po tërheq fuqi punëtore nga jashtë, por nuk po arrin të mbajë fuqinë vendëse punëtore? Në podkastin 5 pyetje, sociologu Besim Gollopeni flet për arsyet e emigrimit, kushtet e punës dhe të ardhmen e tregut kosovar të punës.

Mungesa e ujit në Kosovë përsëritet pothuajse çdo verë. Por, a është problemi mungesa e ujit, apo mënyra se si menaxhohen resurset? Eksperti i ujërave, Skender Bublaku, thotë në podkastin 5 pyetje se humbjet në rrjet, mungesa e akumulimeve dhe menaxhimi joefikas po e rëndojnë situatën.

Përhapja e fruthit në Kosovë është në rritje. Rreth 100 raste janë konfirmuar që nga prilli, ndërsa ekspertët thonë se mosvaksinimi i fëmijëve është faktori kryesor i përhapjes. Në podkastin 5 pyetje, epidemiologia Edita Goranci paralajmëron për rrezikun deri në vdekje nga komplikimet që shkakton sëmundja.

Rreth 20 persona humbën jetën në vendin e punës gjatë vitit 2025, ndërsa mbi dhjetë raste me fatalitet janë regjistruar deri më tani këtë vit, sipas të dhënave të Inspektoratit Qendror të Punës.

Në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, gazetarja Saranda Ramaj, thotë se reagimi i madh i qytetarëve ndaj fotografive nga Pediatria lidhet me faktin se ato nuk paraqesin vetëm një rast të veçantë, por një problem më të gjerë që pacientët e kanë përjetuar edhe në klinika të tjera.

Në podkastin 5 Pyetje të Radios Evropa e Lirë, ish-zëvendësministri i Arsimit dhe eksperti i fushës, Dukagjin Pupovci, thotë se në Kosovë mungojnë analiza të mirëfillta për nevojat e tregut të punës.

Në podkastin “5 pyetje”, profesori i Teknologjisë Ushqimore, Salih Salihu, flet për përdorimin e vajit të palmës, rëndësinë e leximit të etiketave dhe nevojën për kontrolle më të rregullta të produkteve në treg.

A janë të sigurta ndërtesat ku jetojmë? Në episodin e ri të podkastit 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit në Universitetin e Prishtinës, Florim Grajçevci, flet për mangësitë në kontrollin e ndërtimeve dhe standardet e sigurisë të objekteve të banimit në Kosovë.

Inteligjenca artificiale po e bën jetën më të lehtë, por njëkohësisht po e rrit edhe rrezikun për privatësinë e qytetarëve.

Ozempic-u, ilaç i shpikur për trajtimin e diabetit, po përdoret gjithnjë e më shumë për humbje peshe, duke ngritur debat për efektet e tij. Endokrinologu Genc Shala thotë në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë se semaglutidi është efektiv vetëm kur përdoret sipas kritereve mjekësore, ndërsa përdorimi pa recetë mund të sjellë rreziqe serioze.

Dekodimi i disa mesazheve në aplikacionin Sky ECC shërbeu si pikënisje për një hetim të autoriteteve të Kosovës dhe të Europolit, që rezultoi me arrestimin e pesë personave më 9 qershor në Kosovë, si të dyshuar për pjesëmarrje në një rrjet të trafikimit të drogës.

Në një kohë kur gjithnjë e më shumë shërbime, të dhëna personale dhe transaksione financiare kalojnë nëpër hapësirën digjitale, siguria kibernetike po bëhet një prej çështjeve më të rëndësishme për shtetet moderne.

Inteligjenca artificiale gjithnjë e më shumë po bëhet pjesë e shkollave të Kosovës, por a është gati sistemi arsimor për këtë ndryshim? Në podkastin 5 pyetje, Rinor Qehaja nga instituti për studime të arsimit EdGuard flet për përfitimet dhe sfidat që IA sjell në mësimdhënie dhe mësimnxënie.

Kosova shpesh del në krye të listave si një nga vendet më të varfra në Evropë – por, çfarë fshihet pas këtyre vlerësimeve? Në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, Blendi Hasaj nga Instituti GAP flet për një ekonomi me paga të ulëta, varësi nga diaspora dhe pabarazi të theksuara, duke theksuar se zhvillimi nuk po përkthehet mjaftueshëm në standard më të mirë jetese.

Nga përbërja, kontrolli i cilësisë deri tek etiketat dhe data e skadimit - sa kontrollohen ushqimet që konsumojmë çdo ditë?