Libertas

Në podkastin “5 pyetje”, profesori i Teknologjisë Ushqimore, Salih Salihu, flet për përdorimin e vajit të palmës, rëndësinë e leximit të etiketave dhe nevojën për kontrolle më të rregullta të produkteve në treg.

A janë të sigurta ndërtesat ku jetojmë? Në episodin e ri të podkastit 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit në Universitetin e Prishtinës, Florim Grajçevci, flet për mangësitë në kontrollin e ndërtimeve dhe standardet e sigurisë të objekteve të banimit në Kosovë.

Inteligjenca artificiale po e bën jetën më të lehtë, por njëkohësisht po e rrit edhe rrezikun për privatësinë e qytetarëve.

Ozempic-u, ilaç i shpikur për trajtimin e diabetit, po përdoret gjithnjë e më shumë për humbje peshe, duke ngritur debat për efektet e tij. Endokrinologu Genc Shala thotë në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë se semaglutidi është efektiv vetëm kur përdoret sipas kritereve mjekësore, ndërsa përdorimi pa recetë mund të sjellë rreziqe serioze.

Dekodimi i disa mesazheve në aplikacionin Sky ECC shërbeu si pikënisje për një hetim të autoriteteve të Kosovës dhe të Europolit, që rezultoi me arrestimin e pesë personave më 9 qershor në Kosovë, si të dyshuar për pjesëmarrje në një rrjet të trafikimit të drogës.

Në një kohë kur gjithnjë e më shumë shërbime, të dhëna personale dhe transaksione financiare kalojnë nëpër hapësirën digjitale, siguria kibernetike po bëhet një prej çështjeve më të rëndësishme për shtetet moderne.

Inteligjenca artificiale gjithnjë e më shumë po bëhet pjesë e shkollave të Kosovës, por a është gati sistemi arsimor për këtë ndryshim? Në podkastin 5 pyetje, Rinor Qehaja nga instituti për studime të arsimit EdGuard flet për përfitimet dhe sfidat që IA sjell në mësimdhënie dhe mësimnxënie.

Kosova shpesh del në krye të listave si një nga vendet më të varfra në Evropë – por, çfarë fshihet pas këtyre vlerësimeve? Në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, Blendi Hasaj nga Instituti GAP flet për një ekonomi me paga të ulëta, varësi nga diaspora dhe pabarazi të theksuara, duke theksuar se zhvillimi nuk po përkthehet mjaftueshëm në standard më të mirë jetese.

Nga përbërja, kontrolli i cilësisë deri tek etiketat dhe data e skadimit - sa kontrollohen ushqimet që konsumojmë çdo ditë?

Në shumë shtete Dita e Evropës trajtohet si ditë simbolike që shënon fillimin e bashkëpunimit evropian, ndërsa Kosova këtë datë e ka ende në kalendarin e festave zyrtare, duke mbetur i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që ruan këtë praktikë.

Ngritja e Kosovës në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit është një sinjal pozitiv, por duhet të bëhet më shumë që vendi të renditet edhe më lart, vlerëson ligjëruesi i politikave mediale, Jeton Mehmeti.

Kosovës i duhet stabilitet politik për të tërhequr më shumë investime të huaja, vlerëson Emrush Ujkani, drejtor ekzekutiv në Këshillin e Investitorëve Evropianë.

Konfiskimi i pasurisë së pajustifikueshme është rikthyer në fokus, me disa dilema se si do të zbatohet në praktikë si proces.

Qytetarët e Kosovës pritet të kontribuojnë rreth 7 për qind të të ardhurave mujore për sigurim shëndetësor, ndërsa kategoritë në nevojë do të mbulohen nga shteti. Në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë, profesori i politikave shëndetësore, Liridon Bllaca, tregon se çka do të mbulonte ky sigurim sipas ligjit të ri, që kaloi në lexim të parë në Kuvendin e Kosovës.

Adoleshentët janë veçanërisht të cenueshëm nga rrjetet sociale, ku krahasimi me të tjerët, përdorimi i filtrave dhe bullizmi online mund të shkaktojnë ankth dhe depresion, vlerëson psikologia Erestinë Uka

Dezinformatat në Kosovë kanë ndryshuar drejtim: nga lajmet politike të përditshme, te manipulimi i historisë dhe narrativit për Kosovën nga viti 1999. Studiuesi i mediave, Abit Hoxha, tregon se si lajmet e rreme dhe përmbajtjet e krijuara me inteligjencë artificiale po ngatërrojnë audiencën online dhe po shpërndahen me të madhe.

Rreziku për rritje çmimesh në Kosovë mbetet i lidhur me zhvillimet në Lindjen e Mesme, por Qeveria thotë se po ndërhyn për ta mbajtur situatën nën kontroll. Ministrja e Tregtisë, Mimoza Kusari-Lila, thotë në podkastin e Radios Evropa e Lirë “5 Pyetje” se kufizimi i marzhës së fitimit i ka frenuar abuzimet dhe paralajmëron masa të reja, sikurse çmimet tavan, për produktet bazë.

Në një kohë tensionesh mes SHBA-së dhe Iranit, sa mund të preket siguria në Kosovë dhe në Ballkanin Perëndimor? Eksperti i sigurisë, Adrian Shtuni, flet në podkastin 5 pyetje të Radios Evropa e Lirë për rreziqet e mundshme.

Tensionet në Lindjen e Mesme, lufta në Iran, mbyllja e Ngushticës së Hormuzit po shtojnë frikën për tronditje në ekonominë globale. Sa mund të ndikojnë këto zhvillime në ekonominë e Kosovës? A pritet rritje e çmimeve, dhe si duhet të reagojë shteti? Për këto çështje flasim në podkastin 5 pyetje me eksperten e tregtisë, Sytrime Dervisholli.

Kosova ofron bukuri natyrore, trashëgimi me potencial për turizëm, por mungesa e infrastrukturës shfaqet shpesh si pengesë për turistët. Në podkastin 5 pyetje flasim me njohësin e zhvillimit të turizmit, Esad Islami, rreth potencialit turistik të Kosovës për nxitje të investimeve të reja.

Shëndeti fillon në pjatën tonë të përditshme. Çdo zgjedhje që bëjmë, nga mëngjesi deri te darka, ndikon drejtpërdrejt në energjinë, përqendrimin dhe mirëqenien tonë. A është vërtet mungesa e kohës arsyeja kryesore pse shumë njerëz nuk ushqehen mirë? A është ushqimi i shëndetshëm luks, apo zgjedhje me rëndësi? Në episodin e 12-të të podkastit 5 pyetje, me dietologen dhe nutricionisten Vala Pupovci...

Pavarësia e një shteti sot nuk matet vetëm me kufij dhe institucione, por edhe me praninë e tij në botën digjitale. Në prag të 18-vjetorit të pavarësisë së Kosovës, episodi i 11-të i podkastit 5 pyetje trajton pengesat që Kosova vazhdon t’i ketë në hapësirën online.

Sa herë që rriten të ardhurat, duket sikur rriten edhe shpenzimet. Në një realitet ku çmimet ndryshojnë vazhdimisht, shumëkush përballet me sfidën se si t’i menaxhojë financat dhe ta mbajë nën kontroll buxhetin mujor. Në episodin e dhjetë të podkastit “5 pyetje”, trajtojmë kulturën financiare dhe sfidat reale me të cilat përballen qytetarët në menaxhimin e parave. Kontabilistja Elvira Ibrahimi fle...

Si përgatiten nxënësit nga Kosova për gara ndërkombëtare dhe çfarë roli luajnë mentorimi dhe mbështetja në suksesin e tyre? Në episodin e nëntë të podkastit 5 Pyetje flasim për përvojën e disa nxënësve nga Kosova në Olimpiadën e Shkencave në Shtetet e Bashkuara, të cilët u kthyen me 16 medalje. Të ftuar janë Merita Aliçkaj-Zeli, trajnere, dhe Adri Vila, nxënës, fitues i dy medaljeve të arta.

A po i përgatit arsimi në Kosovë të rinjtë për tregun e punës? Në një kohë kur teknologjia dhe inteligjenca artificiale po ndryshojnë shpejt profesionet, kjo pyetje po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme për nxënësit, studentët dhe prindërit. Në Ditën Ndërkombëtare të Arsimit, flasim për hendekun mes shkollës dhe tregut të punës, për aftësitë që u mungojnë të rinjve dhe për dilemën se çfarë duhet st...