Górskie Historie

Czy kopalnie i fabryki mogą być atrakcją turystyczną? A może przemysł i turystyka górska to dwie przeciwstawne siły? W tym odcinku zabieram Was w Góry Wałbrzyskie, gdzie od wieków górnictwo kształtowało nie tylko gospodarkę, ale też krajobraz i życie mieszkańców. Opowiem o czasach, kiedy zwiedzanie kopalń było modną rozrywką, o uzdrowisku, które przegrało z przemysłem, i o przedwojennych próbach p...

Czy każda książka, w której pojawiają się góry, jest książką górską? W tym odcinku opowiadam, skąd wzięła się literatura górska, jak zmieniała się na przestrzeni lat i co właściwie sprawia, że książkę możemy nazwać „górską”. Z perspektywy jurorki Konkursu na Książkę Górską Roku pokazuję, jak te definicje działają w praktyce i na co zwracamy uwagę przy ocenianiu zgłoszonych tytułów. Mówię też o róż...

Oburzamy się dziś, widząc tłumy na tatrzańskich czy karkonoskich szlakach. Ale czy zastanawiamy się, jak do tego doszło? Jak przeszliśmy od turystyki elitarnej, uprawianej tylko przez najbogatszych do oblężenia gór przez masy pracujące.  W tym odcinku przyglądamy się z Grzegorzem ( ⁠@belfer_na_szaku⁠ ) rozwojowi turystyki masowej i zjawiskom, które jemu sprzyjały. Inaczej rzecz się miała w Tatrach...

Dziś może nam się wydawać, że od zawsze dla turystów liczyły się przede wszystkim Tatry. Ale to nieprawda! Kiedyś królową polskich uzdrowisk i najgorętszą “destynacją” na ziemiach polskich była Szczawnica! A jeśli Szczawnica, to i Pieniny - doceniane już przez romantyków. I oglądane nie z daleka, jak Tatry, ale z bliska. Z podkładu flisackiej tratwy, z uzdrowiskowego deptaku, a nawet podczas górsk...

Nowy sezon zaczynamy w Szkocji, w Parku Narodowym Cairngorms. To odcinek nie tylko dla osób planujących wyjazd w Highlands, ale dla wszystkich, których interesuje historia turystyki górskiej, kultura górskich regionów i to, jak zmieniało się nasze myślenie o krajobrazie. PN Cairngorms to surowe, rozległe i pozornie dzikie krajobrazy. Dzieje regionu są mocno splątane z historią Szkocji: od rebelii...

Jak kolej zmieniła sposób, w jaki ludzie docierali w góry? W nowym odcinku podkastu Górskie Historie przyglądamy się początkom kolei i temu, jak rozwój żelaznych szlaków wpłynął na turystykę, wypoczynek i poznawanie gór. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało to w Sudetach, a jak w Tatrach, porównując dwa różne światy: Prusy i Galicję. Zastanawiamy się, dlaczego w jednych miejscach kolej pojawiła się szy...

Kim byli dawni przewodnicy górscy, skąd wziął się ten zawód i dlaczego przez lata stał się czymś znacznie więcej niż tylko prowadzeniem po szlakach? W tym odcinku podcastu Górskie Historie rozmawiamy z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim o początkach przewodnictwa górskiego w Sudetach i Tatrach, zaglądając także w stronę Alp, by zobaczyć, jak te tradycje rozwijały się w Europie. Rozmawiamy o tym,...

Dlaczego Beskid Śląski i Żywiecki wyglądają dziś inaczej niż choćby Gorce czy Beskid Sądecki? Skąd wzięły się tam pierwsze szlaki i schroniska - i dlaczego często ich twórcami byli… Niemcy? W tym odcinku Górskich Historii rozmawiam z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim o burzliwych początkach turystyki w zachodniej części Beskidów. To opowieść o regionie pogranicza – między Śląskiem Cieszyńskim a...

Czy dzisiejszy krajobraz polskich gór – z wieżami widokowymi, wytyczonymi szlakami, leśnymi drogami i punktami widokowymi – to wyłącznie dzieło natury i współczesnej turystyki? A może w dużej mierze zawdzięczamy go dawnym rodom arystokratycznym? W tym obszernym odcinku „Górskich Historii” razem z Grzegorzem Zajączkowskim sprawdzamy, jak arystokracja kształtowała przestrzeń polskich pasm górskich....

O pierwszej polskiej organizacji turystycznej, która zmieniła sposób myślenia o górach. W najnowszym odcinku razem z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim (@belfer_na_szlaku) cofamy się do XIX-wiecznej Galicji, żeby przyjrzeć się narodzinom Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego – pierwszej polskiej organizacji turystycznej. Rozmawiamy o tym, dlaczego w ogóle powstało, w jakiej sytuacji politycznej zn...

Pierwsi „prawdziwi" turyści w Karkonoszach Czy pierwszymi turystami w Karkonoszach byli kuracjusze z Cieplic, którzy z nudów ruszali w góry między kąpielami? A może Michał Radziwiłł, wjeżdżający na Śnieżkę konno? W tym odcinku rozmawiamy o początkach turystyki w Karkonoszach: o paniach wnoszonych w lektykach, śmiertelnych wypadkach, pasterzach dorabiających na goszczeniu wędrowców i o kaplicy na Ś...

„Porozmawiajmy o…” to nowy cykl podcastu Górskie Historie. Moim gościem jest Grzegorz Zajączkowski (IG @belfer_na_szlaku) – historyk, teolog, przodownik turystyki górskiej PTTK i znawca górskich ciekawostek. W kolejnych odcinkach rozmawiamy o historii turystyki górskiej w Sudetach, Tatrach i Beskidach: o pierwszych wędrowcach, dawnych szlakach i schroniskach oraz o motywacjach, które pchały ludzi...

Jak wyglądały święta sto lat temu w górskich wsiach, z dala od świateł i głównych dróg? W tym odcinku zaglądamy pod góralskie strzechy, by opowiedzieć o adwencie, wigilijnej magii, wróżbach, czarach, postnej wieczerzy, podłaźniczkach zamiast choinki i kolędnikach z Turoniem. To historia świata, w którym religia splatała się z magią, a Boże Narodzenie było czasem troski o przyszłość, plony, zdrowie...

W tym odcinku zobaczymy jak wyglądało wędrowanie po Tatrach w pierwszej połowie XIX wieku: jak radzono sobie z pogodą, jak łatwo można było zabłądzić i jakie inne błędy popełniano zarówno dawniej, jak i dziś. Opowiem Wam o zapomnianych zwyczajach, o krynolinach plączących się w kosówce, o kąpielach w górskich stawach i o nocowaniu w pustych szałasach. Przyjrzymy się temu, co w tatrzańskiej turysty...

Zawsze fascynowało mnie, że w Tatrach patrzymy dziś na te same granie, które oglądali turyści 200 lat temu. Ale czy ich doświadczenie faktycznie było podobne do naszego? W tym odcinku zaglądam do relacji z pierwszej połowy XIX wieku i sprawdzam, jak wyglądała wyprawa do Morskiego Oka, zanim zbudowano szlaki i schroniska i położono asfalt. Opowiem Wam o romantycznych uniesieniach dawnych podróżnikó...

Wyruszamy wysoko w góry! W drugim odcinku o ludziach Karkonoszy zaglądamy do dawnych baud – pasterskich chat i schronisk, które przez stulecia tętniły życiem. Jak wyglądał dzień w Hampelbaude, czyli dzisiejszej Strzesze Akademickiej? Czym zajmowali się jej mieszkańcy i na jakie wygody mogli liczyć pierwsi turyści odwiedzający Śnieżkę? Usłyszycie też historię Hilde – fikcyjnej dziewczyny z karkonos...

Kto mieszkał w Karkonoszach, zanim stały się modne? W tym odcinku Górskich Historii odkrywamy dawnych mieszkańców Karpacza, Szklarskiej Poręby i całych Karkonoszy. Dowiecie się, kim byli laboranci, jak powstały karkonoskie wsie i skąd wzięli się pierwsi przewodnicy górscy. Poznamy codzienne życie ludzi gór — tych, którzy wyrąbywali lasy, topili szkło, wyrabiali ziołowe mikstury i przyjmowali pierw...

Ebook znajdziesz tu: ⁠https://gorskiehistorie.pl/ebook/gorce⁠ Pozwól, że zabiorę Cię na wycieczkę w moim stylu - stylu Górskich Historii ;) Wejdź ze mną na Turbacz z czterech stron świata. Odkryj jak żyli gorczańscy górale. Poznaj historię tutejszej turystyki. Przeczytaj o zbójnikach, baśniowych stworach i magicznych obrzędach.

Ślęża to góra o wielu twarzach, skrywająca w sobie rozmaite ludzkie historie. Już przed tysiącami lat była górą kultową, to tu czczono Słońce, odprawiano sobótki. Później jej szczyt stał się miejscem waśni między poganami a chrześcijanami. A obecnie widzimy go jako cel masowej turystyki W międzyczasie na szczycie stał zamek, trzy kościoły, kamienne rzeźby i dwa schroniska. Ślęża interesowała wiele...

Czy wyobrażacie sobie Tatry bez szlaków, schronisk i tłumów turystów? Zamiast tego – dzikie góry pełne pasterzy, zbójników i poszukiwaczy skarbów? Cofnijmy się w czasie do XVIII wieku, kiedy w Tatry zapuszczali się pierwsi śmiałkowie – naukowcy, którzy chcieli zrozumieć te góry i rozwiać mity o ich niebotycznej wysokości. Skąd się wzięli? Dlaczego wchodzili na szczyty, które wówczas uchodziły za n...

Sudety mają swój specyficzny krajobraz kulturowy. Słyną z ciekawych punktów widokowych i wież, z romantycznych ruin, dostępnych ścieżek i... zdrojów. Jest ich aż 11 - Szczawno, Duszniki, Cieplice, Świeradów, Lądek i kilka innych. Obecnie renoma uzdrowisk jest już nieco mniejsza niż w XIX wieku. Kojarzą nam się z turnusami sanatoryjnymi. A co jeśli Wam powiem, że do powstania sudeckich szlaków przy...

W tym odcinku zastanowimy się, jakie cechy posiadałby turysta idealny, gdyby istniał. Opowiem Wam, czym jest turystyka kwalifikowana - zarówno w ujęciu historycznym, jak i współczesnym. Do przygotowania tego odcinka przeprowadziłam szereg rozmów z turystami, przewodnikami, przodownikami i znakarzami. Na ich podstawie opracowałam studium mające zarysować "z grubsza", jaka turystyka jest uznawana za...

W górach wyobraźnia pracuje na wysokich obrotach. W lasach słychać podejrzane trzaski, mgła przybiera niepokojące kształty, a skały potrafią wyglądać jak różne zwierzęta i potwory. I skoro w obecnych czasach sceptycyzmu i kultu nauki zdarza się nam "przestraszać się" na szlaku, to co dopiero musiało się dziać kilka wieków temu, kiedy ludzie szczerze wierzyli w istnienie rozmaitych demonów i upioró...

Znakowanie szlaków to zajęcie mające stuletnią tradycję! W tym odcinku opowiadam o historii znakowania i stojącej za nim filozofii turystyki kwalifikowanej . Będzie trochę o odwiecznym dylemacie - znakować czy nie? Wspominam Władysława Krygowskiego i jego poglądy w tym temacie. Tłumaczę też, jak znakuje się szlaki . W odcinku usłyszysz wiele znakarskich ciekawostek , które możesz wykorzystać w pra...

Schronisko na Turbaczu jest najpopularniejszym obiektem turystycznym w Gorcach. W tym odcinku opowiadam o jego historii. A właściwie o historii obecnego schroniska i dwóch jego poprzedników. W 2025 roku obchodzimy 100-lecie obiektu turystycznego pod Turbaczem. Z tej okazji posłuchajcie o pierwszym inicjatorze budowy schroniska w Gorcach, o zrzutce, którą na nie przeprowadzono, a także o tym, jak d...