Увага, фэйк! З Беларускай службай Польскага радыё

Расіяне шукаюць дадзеныя тысяч людзей, якіх яны лічаць ворагамі Пуціна. Яны выкарыстоўваюць гэтыя дадзеныя для доксінгу, каб падвергнуць ахвяры анлайн-атакам. Расіяне правераны ва Украіне метад выкарыстоўваюць паўсюль, у прыватнасці яны апублікавалі спіс палякаў, якія падтрымліваюць Украіну, у тым ліку актывістаў, палітыкаў і журналістаў. Ніхто ў Польшчы ці Еўропе не змагаецца з доксінгам.  Гэта в...

Летні сезон спрыяе адпачынку і зніжэнню пільнасці, што павялічвае рызыку махлярства. Кіберзлачынцы ў гэты час асабліва актыўныя. Пра вакацыйную небяспеку папярэджвае польскі дзяржаўны даследчы інстытут «Навуковая і акадэмічная кампутарная сетка» (NASK).  

Дэзінфармацыя — з'ява старая, як свет, і тым не менш сёння больш небяспечная, чым калі-небудзь. Мы жывём у рэальнасці, дзе фэйкавыя навіны распаўсюджваюцца хутчэй за праўду, а давер да інстытутаў, СМІ і экспертаў штодня выпрабоўваецца. Нашы суразмоўцы — эксперты па бяспецы, палітыкі і аналітыкі — распавядаюць пра тое, як выглядае сучасная інфармацыйная вайна і хто ў ёй перамагае.

Цэнтр аналізу навуковай дэзінфармацыі і акадэмічнай камп'ютэрнай сеткі (NASK) выявіў палітычную рэкламу ў Фэйсбуку, якая можа фінансавацца з-за мяжы. Адначасова эксперты цэнтра кажуць, што нельга казаць пра надзвычайнае ўмяшанне ў выбарчы працэс у Польшчы з боку замежных суб'ектаў.

Аналітыкі маніторынгавай групы iSANS Transatlantic заўважылі, што ў лютым у наратывах лукашэнкаўскай прапаганды пачалі адбывацца змены. Прапагандысты пачалі дэманстраваць захапленне ад гіперактыўных, грубых і часта нетактоўных дзеянняў Трампа ды яго каманды і пачалі прадказвалі хуткую перамогу Расіі ў вайне з дапамогай ЗША, а таксама паслабленне Еўропы. Апроч таго, прапаганда пачала яшчэ больш акт...

Лукашэнка згатаваў беларусам «чужое неба» на роднай зямлі. Цяпер прапагандысты і «слабавікі» рэжыму імкнуцца не даваць людзям спакою ды паскудзіць ім за мяжой. Яскравы прыклад -  свежы прапагандысцкі опус так званага Беларускага тэлебачання «Чужое неба». У гэтай стужцы гаворыцца пра тое, як цяжка беларусам жывецца ў эміграцыі, у першую чаргу ў суседніх з Беларуссю краінах ЕС. Пры гэтым незалежныя...

18-га траўня бягучага году ў Польшчы пройдуць прэзідэнцкія выбары. На 1-га чэрвеня запланаваны другі тур галасавання. У Польшчы выбарчая кампанія выклікае вялікую цікавасць з боку СМІ ды грамадства. Але польскімі выбарамі цікавіцца таксама лукашэнкаўскі рэжым. Гэта нагода для прапагандыстаў зганьбіць Польшчу. Гэта бачна з аналізу тэм ды лексікі, якую выкарыстоўваюць лукашысцкія СМІ. Пра выбары ў П...

Ва ўмовах нарастаючай хвалі расійскай дэзінфармацыі Еўропа сутыкаецца з праблемай ацэнкі сваёй устойлівасці да прапаганды і маніпуляцый. Эксперты, у тым ліку прадстаўнікі такіх арганізацый, як StopFake.org, даследуюць уплыў прапаганды на грамадства краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.    Даследаванне, заснаванае на спецыяльным Індэксе ўстойлівасці да дэзінфармацыі, паказвае цікавыя вынікі, асаблів...

Як журналісты робяць імя, даюць трыбуну сумнеўным персанажам, ствараюць сумнеўныя нарацыі і распаўсюджваюць іх у свет. Ці павінны яны несці за гэта адказнасць? Якія ёсць інструменты ўплыву на прапагандыстаў у Беларусі і журналістаў у еўрапейскіх краінах?

Гісторыя абвінавачанага ў Польшчы ў шпіянажы агента Галоўнага ўпраўлення выведкі Расіі (ГРУ) Паўла Рубцова — частка шырокай стратэгіі расійскіх спецслужбаў у Еўропе. Рубцоў выбудоўваў сваю легенду і асобу ў Іспаніі як Пабла Гансалес — журналіст і эксперт па Усходняй Еўропе.

Пад прыцэл расійскіх дэзінфармацыйных кампаній трапілі ўсе краіны Еўропы. Мы вырашылі даведацца, як гэтая праблема выглядае з чэшскай Прагі. Нашымі суразмоўцамі з’яўляюцца журналіст папулярнага чэшскага парталу Seznam Zpravy Філіп Харцэр, гісторык і публіцыст, доктар Ян Шкрвняк і Кацярына Газукіна з Інтэграцыйнага цэнтру Прага.

На трэці год поўнамаштабнай вайны ўкраінцы падвяргаюцца ўздзеянню расiйскай дэзінфармацыі і прапаганды. Праўда, яна ўжо не настолькі адкрытая, як у папярэднія гады. Расіяне выкарыстоўваюць у асноўным сацыяльныя сеткі, якія сталі галоўнай крыніцай інфармацыі. Менавіта там праводзяцца кампаніі, накіраваныя на разрыў грамадскага адзінства. Выкарыстоўваецца паўпраўда і шматлікія іншыя метады маніпуляц...

Лукашэнкаўская прапаганда пачала пераконваць беларусаў, каб пачалі вяртацца ў краіну, заяўляючы, што ў Еўропе яны будуць заўсёды «людзьмі другога сорту». Гэта далёка няпраўда, пра што сведчыць прыклад беларусаў Швецыі. Беларуская дыяспара ў гэтай краіне змагла дамагчыся змены стаўлення міграцыйных службаў да ўцекачоў з Беларусі. Ладзяцца мерапрыемствы, каб дапамагчы беларусам адаптавацца, пераадол...

Здарэнні канца лістапада 2023 года сталі шокам для ірландцаў, якія ганарыліся сваёй талерантнасцю. У Дубліне ўспыхнулі масавыя антыімігранцкія бунты пасля нападзення зламысніка – ірландца алжырскага паходжання – на траіх малых дзяцей і настаўніцу. Гэтыя падзеі сталі прыкладам таго, як дэзінфармацыя і ксенафобія могуць прывесці да эскалацыі гвалту. Паслухайце гутарку з полькай Тэрэсай Бучкоўскай, я...

У гэтым эпізодзе «Увага фэйк» размаўляем пра ўплыў Расіі ў Арменіі, разбяром самыя цікавыя прыклады прапаганды і дэзінфармацыі, спікерам якой надоечы стаў сам Ул. Пуцін, а самае галоўнае паспрабуем адказаць на пытанне, ці працягваюць армяне верыць Расіі. Эдуард Жолуд размаўляў з армянскімі журналістамі-фактчэкерамі: Гегамам Варданянам (Media.am ), Вагэ Гукасянам (FIP.am), a таксама з палітолагам С...

У 2009-м годзе ў Польшчы налічвалася крыху больш за 4 тысячы мігрантаў з Беларусі. У гэтым годзе паведамляецца, што ў Польшчы від на жыхарства маюць 130 тысяч беларускіх грамадзян. Лукашэнкаўскія СМІ не перастаюць пісаць пра тое, што да беларусаў у Польшчы ставяцца як да людзей другоага гатунку. Зусім інакш пра сваю сітуацыю кажуць самі беларусы, якія былі вымушаныя з’яехаць з краіны пад ціскам па...

Расія пашырае дэзынфармацыйную актыўнасць у Афрыцы. Расіяне раскручваюць там сваю прапагандысцкую машыну, а група Вагнера, нягледзячы на смерць яе лідара Яўгена Прыгожына, актывізуе намаганні, у прыватнасці, супраць Францыі. Французскія СМІ раскрылі паказанні ключавога сведкі ў дадзенай справе — былога прапагандыста вагнераўцаў у Цэнтральна-Афрыканскай Рэспубліцы. Адным з суаўтараў расследавання н...

Фінляндыя закрыла мяжу з Расіяй у лістападзе 2023 года - з-за таго, што з тэрыторыі РФ пачалі прыбываць мноства мігрантаў з трэціх краін. Фінскія ўлады заявілі, што Крэмль наўмысна стварае крызіс на мяжы. Цяпер Расія спрабуе весці перамова пра адкрыцці граніцы паміж краінамі, выкарыстоўваючы для гэтага нават фінскіх палітыкаў. Фінляндыя адказвае, што граніцу з Расіяй не адкрыюць, паколькі ацэнка п...

Характэрнай рысай расійскай прапаганды з'яўляецца яе паразітны характар. У гэтым падкасце мы пакажам гэта на прыкладзе Спутніка. 

У дэзінфармацыі Расія выкарыстоўвае прынцыпы дэмакратыі, супраць самой дэмакратыі, перасцерагаюць еўрадэпутаты. Для эфектыўнага процідзеяння гібрыднай агрэсіі неабходныя далейшыя заканадаўчыя, адукацыйныя і фінансавыя дзеянні ЕС.

Апошнія выбары: у ЗША ды Румыніі паказалі вагу і важнасць сацыяльных сетак пры правядзенне галасавання. Яны даюць вялікі ўплыў на палітычны выбар асобных грамадзян. У адказ на гэта пачалі гучаць крытычныя пытанні ў бок ЦікТОк ды Х з боку смі, экспертаў ды палітыкаў. Нават пачаўся зыход з гэтых платформ у бок новай сеткі: Bluesky. Аднак навучаныя горкім досведам выкарыстання “Ікс” некаторыя выданні...

Аляксандр Лукашэнка і ягоныя прапагандысты спрабуюць апраўдаць рашэнні аўтарытарнага кіраўніка, якія выклікаюць неразуменне і трывогу сярод беларусаў унутры краіны. Для гэтага выкарыстоўваюцца надуманыя пагрозы. Лукашэнка вінаваціць Захад, у тым ліку Польшчу, у неабгрунтаваным умяшанні ва ўнутраныя справы Беларусі. Больш за тое, ён тлумачыць гэта спробамі Польшчы захапіць Гродна і ўсю заходнюю час...

Фэйкі аболь ілжывыя навіны сталі глабальнай праблемай за апошнія 10 год. Кантэнт, які адмыслова ўводзіць у зман, які на першы погляд падаецца праўдзівым, можа мець далёка ідучыя настыпствы на грамадства і палітыку цэлых краін. Фальшывыя або недакладныя гісторыі могуць хутка набыць прагляды і часам сур’ёзна сказіць уяўленне і веды аўдыторыі па самых розных пытаннях - ад здароўя асобных людзей па вы...

Пад прыцэл расійскіх дэзінфармацыйных кампаній трапілі ўсе краіны Еўропы. Мы вырашылі даведацца, як гэтая праблема выглядае з Прагі і наведалі нашых калег на Чэшскім радыё, а дакладней — на Radio Prague International. Наш суразмоўца — намеснік галоўнага рэдактара міжнароднага каналу Чэшскага радыё Лібар Кукал.

Як аддзяліць факты ад выдумкі ў інтэрнэце і сацыяльных сетках? Такім пытаннем не першы год задаюцца журналісты  Французскага міжнароднага радыё (RFI). Штотыдзень на хвалях RFI гучыць праграма «Info vérif», у якой уздымаюцца пытанні маніпулявання інфармацыяй, фэйкаў ды фальшывых навін. Журналісты радыё высвятляюць наколькі прыведзеныя факты сапраўдныя, ладзяць расследаванні, у тым ліку з выкарыстан...