Увага, фэйк! З Беларускай службай Польскага радыё

Дэзінфармацыя, гэта форма камунікацыі, якая ўводзіць у зман з намерам нанесці вам шкоду. Пры гэтым сярод прычын, чаму людзі паддаюцца на такія маніпуляцыі, вельмі простыя, нават базавыя сацыяльныя патрэбы чалавека: не быць самотным, каб цябе выслухалі, жаданне прыцягнуць увагу кажа прафесар карпаратыўных камунікацый з Універсітэт Ювяскюля Вільма Луома-ахо у Фінляндыі.

У апошнія гады Заходнія Балканы сталі арэнай інтэнсіўнай інфармацыйнай барацьбы, дзе расійскія прапагандысты імкнуцца падарваць праеўрапейскія памкненні краін былой Югаславіі. Харвацкі журналіст Петар Відаў, галоўны рэдактара партала Faktograf.hr пра механізмы расійскага інфармацыйнага ўплыву ў краінах Заходніх Балкан, а яго баснійскі кале з Балканскай сеткі журналісцкіх расследаванняў (BIRN) Ірві...

Дэзінфармацыя паступае ў Казахстан пераважна з Расіі. Пры гэтым існуе, як мінімум, некалькі асноўных паказчыкаў, якія дазваляюць Расіі эфектыўна выкарыстоўваць дэзінфармацыю ў Казахстане.

Дэзінфармацыя тычыцца не толькі палітыкі, але і здароўя, а пытанне прышчэпак заўсёды з’яўляецца сярод найбольш спрэчных. Акцыя супраць вакцыны ВПЧ не новая, але сёлета яна аднавілася з новай сілаю, паколькі ўрад увёў магчымасць прышчэпак дзяцей у школах. 

Пад прыцэл расійскай дэзінфармацыйнай кампаніі трапілі ўсе краіны Еўропы. Мы вырашылі даведацца, як гэтая праблема выглядае з чэшскай Прагі. Нашым суразмоўцам з’яўляецца журналіст грамадскага Чэшскага радыё Ондрэй Соўкап. Ён гаворыць, што з расійскай дэзінфармацыяй ён сутыкнуўся ўжо раней — у 2014 годзе.

Доўгі час дзейнічала практыка, што ўладальнікі не ўмешваліся ў рэдакцыйную палітыку СМІ, якім яны валодалі. У 2015-м годзе гэтую практыку парушыў бізнес-магнат і мільярдэр Вінцэн Болярэ.  Болярэ адрозніваецца ад іншых мільярдэраў, якія валодаюць французскімі СМІ, тым, што ён не хавае сваіх выразных палітычных і рэлігійных поглядаў. Магнат – гарлівы каталік і кансерватар, перакананы, што хрысціянск...

Ва ўмовах узмацнення прапагандысцкай актыўнасці Расіі, ЕС сутыкаецца з выклікамі інфармацыйнай вайной, якая мае на мэце падарваць яго адзінства і згуртаванасць.  У сённяшнім падксаце «Увага фэйк» мы разгледзім стратэгіі, прынятыя Брусэлем і краінамі-членамі для барацьбы з усё больш дасканалымі кампаніямі па дэзінфармацыі. Разам з прэсавым сакратар Еўрапейскай камісіі па замежных справах і палітыцы...

Эксперты кажуць вельмі часта пра тое, што інфармацыя стала сёння ў Еўропе зброяй ды інструментам уплыву сілаў непрыхільных дэмакратыі, як унутры еўрапейскіх краін, так і звонку. Пры гэтым спецыялісты кажуць пра тое, што галоўным ініцыятарам гэтай хвалі маніпулявання інфармацыяй была і застаецца Расія. Больш за тое, Крэмль стаіць за 80% выпадкаў інфармацыйнага ўздзеяння ў Еўропе.

Пад прыцэл расійскай дэзінфармацыйнай кампаніі трапілі ўсе краіны Еўропы. Мы вырашылі даведацца, як гэтая праблема выглядае з чэшскай Прагі. «Захад аказаўся не гатовы да такога напору дэзінфармацыі, якая ідзе з Крамля альбо транслюецца пракрамлёўскімі сіламі ў Еўропе», — гаворыць шэф-рэдактар Рускамоўнай рэдакцыі Радыё «Свабода» Яраслаў Шымаў. «Трэба часцей цытаваць Пуціна, бо ён асабліва не скрыв...

Разважаем пра праўду і фальш у беларускім кіно. Цяпер сапраўднай дакументалістыкі ў Беларусі практычна няма, засталася прапаганда, а кінастудыя «Беларусьфільм» пераўтварылася ў фабрыку прапагандыстаў, аб чым гаворыць госць нашай рубрыкі — Мікалай Лаўранюк, былы куратар кінафестывалю «Лістапад», сцэнарыст, прадзюсар.

У гэтым падкасе мы раскажам, хто знаходзіцца пад большым уплывам дэзінфармацыі і фэйкаў – маладое ці старэйшае пакаленне. А таксама аб тым, якія сродкі адукацыі выкарыстоўваюцца ў розных грамадскіх групах.

У Грузіі працягваюцца акцыі пратэсту пасля заявы ўрада аб прыпыненні працэсу еўраінтэграцыі. Грузіны не згодныя з пашырэннем расійскага ўплыву і абвінавачваюць кіроўную партыю «Грузінская мара» ў выкарыстанні крамлёўскага наратыву ў палітыцы. З прарасійскай дэзінфармацыяй і прапагандай у Грузiі актыўна змагаюцца незалежныя СМІ і некаторыя няўрадавыя арганізацыі. Запрашаем паслухаць падкаст на гэту...

Швецыя з паловы 2010-ых гадоў сутыкаецца са спробамі вонкавых сіл інфармацыйна ўздзейнічаць на грамадства, а таксама ўплываць на палітыку гэтай скандынаўскай краіны. Спачатку за маніпуляцыйнымі інфармацыйнымі кампаніямі стаялі расійскія структуры, цяпер шведы кажуць пра тое, што падобныя інструменты выкарыстоўваюць кітайскія ды іранскія сілы.

«Вакцыны выклікаюць аўтызм», «нам хлусяць — высадкі на Месяц не было, усё знята на кінастудыі», «не было масавых забойстваў грамадзянскага насельніцтва ў Бучы ва Украіне» — гэта прыклады дэзінфармацыі, якія будуць прадметам нашых абмеркаванняў у гэтым падкасце. Гэтыя пытанні мы абмяркуем з псіхолагам кандыдатам навук Малгажатай Пятроўскай-Пулрольнік (Małgorzata Piotrowska-Półrolnik), якая чытае ле...

Расія доўга рыхтавала грамадскую думку да вайны ва Украіне. І мае з гэтага плён. Пасля пачатку поўнамаштабнай вайны шматлікая армія інфармацыйнага фронту не спыняе сваю працу. Пра тое, як змяняецца прапаганда, маніпулятыўныя тэхнікі Расіі ў дачыненні да Украіны, мы размаўляем з Вольгай Юрковай —  журналісткай, рэдактаркай, сузаснавальніцай ініцыятывы StopFake. А таксама госць эфіру — палітолаг Яўг...

ХХІ стагоддзе стала сведкам небывалага развіцця інфармацыйных тэхналогій, што, у сваю чаргу, пацягнула за сабой усплёск інфармацыі і яе ваенізацыю ў беспрэцэдэнтных маштабах. Новыя магутныя тэхналогіі спрашчаюць стварэнне кантэнту і маніпуляванне ім, а сацыяльныя сеткі рэзка ўзмацняюць распаўсюд хлусні, якая выкарыстоўваецца дзяржавамі, палітыкамі-папулістамі і несумленнымі карпарацыямі. Як у такі...

Успрымальнасць польскага грамадства да такога тыпу дэзінфармацыі высокая і з'яўляецца вынікам складанасці пытанняў, звязаных са змяненнем клімату, а таксама недастатковага ўзроўню ведаў і кампетэнтнасці СМІ.

У падкасце мы раскажам пра тое, як улады камуністычнай Польшчы падманулі і выкарысталі рээмігрантаў з Францыі, абвінавачваючы іх у падпале вытворчай залы на Механічным заводзе ў Эльблёнгу ў 1949 годзе.

Дэзінфармацыя, хлусня і падман – гэтыя з’явы настолькі старыя, наколькі сам свет. Давер да сродкаў масавай інфармацыі ва ўсім свеце часта быў кволым і ненадзейным яшчэ задоўга да з’яўлення сацыяльных медыя. Пры гэтым дэзінфармацыя аказвала ўплыў на цэлыя дзяржавы нават у эпоху, калі не існавала друкаваных выданняў. Як дэзінфармацыя існавала і выкарыстоўвалася ў часы Рэчы Паспалітай? Ці можна праве...

Пад прыцэл расійскай дэзынфармацыйнай кампаніі трапілі ўсе краіны Еўропы. Мы вырашылі даведацца, як гэтая праблема выглядае ў Чэхіі. Наш суразмоўца – юрыст, палітычны дзеяч і спецыяліст па дэзінфармацыі Андрэй Паляшчук. Чаму TikTok мае іншыя алгарытмы ў Кітаі і на Захадзе, ці ёсьць «разумная» і «прымітыўная» дэзінфармацыя, чаму так званы «фактчэкінг» не працуе і ці ў дэзынфармацыйных кампаніях выр...

Чаму расісцкія, ксенафобныя і гамафобныя погляды не толькі падлягаюць асуджэнню, але і мусяць разглядацца з пункту дэзінфармацыі? Пра гэта ў падкасце пагаворым з Аннай Татар, якая штодзённа назірае і змагаецца з праявамі дыскрымінацыі ў Польшчы.

У падкасце мы раскажам пра мэты і галоўныя наратывы расійскіх дэзінфармацыйных кампаніі, а таксама пра тое, ці былі яны эфектыўныя. 

У гэтым эпізодзе падкаста «Увага, фэйк!» мы даследуем псіхалагічныя таямніцы дэзінфармацыі і яе ўплыў на нашу псіхіку. Чаму людзі падатлівыя на ілжывую інфармацыю? Як нашы эмоцыі і механізмы групавой ідэнтыфікацыі ўплываюць на ўспрыманне праўды? Адказваюць доктар псіхалогіі Якуб Кусь з Вроцлаўскага філіялу Сацыяльна-гуманітарнага ўніверсітэту ў Варшаве (SWPS) і экспертка Навукова-акадэмічнай камп'...

У гэтым падкасце гаворка пойдзе пра метад, які выкарыстоўвае штучны інтэлект для стварэння фальшывых відэа, якія імітуюць сапраўдныя запісы.

Новае аблічча расійскай дэзінфармацыі ў Еўрапейскім Cаюзе. Як аперацыя Doppelgänger уплывае на свядомасць еўрапейцаў. Еўропа сутыкнулася з ростам колькасці дэзынфармацыйных інцыдэнтаў. Расія ўзмацняе свой уплыў з дапамогай розных тэхнік маніпуляцыі, у тым ліку аперацыі Doppelgänger. У гэтым падкасце прафесар Агнешка Легуцка распавядзе, як Крэмль дэстабілізуе палітычныя і сацыяльныя структуры ў кра...