ธรรมบรรยาย โดย พระอาจารย์นาวี ปิยทัสสี

การอุบัติขึ้น การดำรงอยู่และการเสื่อมสลายไป ของโลกสสารพลังงาน ทุกปรากฏการณ์ในจักรวาล ล้วนตกอยู่ภายใต้ขอบเขตของเวลา ​ ​ ​ มิติของสสารและพลังงานที่จิตเข้าไปตั้ง อิงอาศัยอยู่เรียกว่า สั ง ส า ร วั ฏ ​ ​ ​ ไม่มีใครล่วงรู้ ว่ายุคกาลสมัยใด ของจักรวาลที่จิตเริ่มต้นมาท่องเที่ยวและตั้งรกรากปักฐานในสังสารวัฏนี้ ​ ​ ​ "ยุคกาลอวสานของจักรวาลเป็นเช่นใด คงไม่สำคัญเท่ากับคำถามที่ว่า "วงจรของสังสารวัฏจักยุติการหม...

ผู้ปฏิบัติถามว่า ถ้าจิตไปเพ่งอารมณ์ ไปเป็นหนึ่งเดียวกับอารมณ์แล้วเนี่ย เพ่งเพียรนะ มิใช่เพ่งด้วยอภิชฌาวิสมโลภะ การเพ่งแบบนั้นไม่ใช่เพ่งแบบมัคคปฏิปทา นี้เรียกว่าเพ่งเพียรมีตบะ มีตัวอาตาปี อาตาปีนี้ก็คือการเพ่งเพียร ​ อยู่กับอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่ง อย่างเราอยู่กับการเคลื่อนของลมหายใจ นั่นเรียกว่าเพ่งเพียร ถ้าจิตเป็นหนึ่งเดียวกับอารมณ์ที่เพ่งนะ ความเป็นหนึ่งมันเกิดขึ้นโดยตัวของมันเอง ​ นั่นเรียกว่าอารมณ์...

ที่ว่าการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตั้งแต่ 22 กรกฎาปี 64 อะไรเกิดขึ้นด้วย ​ ใจนะ ใจนี้ยังมีบทบาทในการรับรู้อยู่ ใจจะเป็นจุดศูนย์รวมของการรับรู้ในฝ่ายของอกุศล ความเศร้าหมอง กิเลสอวิชชาตัณหาอุปาทานนะ เวลาที่จิตไปรับรู้อารมณ์ว่ามีอวิชชาตัณหาอุปาทานเข้าเกิดร่วม ความรู้สึกจะถูกดึงถูกหน่วงไปที่หัวใจ ​ แต่เมื่อใดที่จิตประกอบกับกุศล ในการรับรู้อารมณ์ ความรู้สึกจะอยู่ที่กึ่งกลางสมอง ซึ่งในมีหลายคลิปนะที่พระอาจ...

จากจุดที่ว่าเห็นการเปลี่ยนแปลง เห็นการเกิดการดับของรูปและนาม จะเคลื่อนจากหยาบไปละเอียด เรียกว่าเคลื่อนจากกามสัญญาไปสู่รูปสัญญา อรูปสัญญา และเคลื่อนจากโลกียะไปสู่โลกุตตระ มันเคลื่อนไปเองนะ ​ ภารกิจของเราก็คือเห็นการเคลื่อน ผู้ใดเห็นการเคลื่อนของรูปและนามในปัจจุบันขณะ ผู้นั้นชื่อว่าเห็นซึ่งความเกิดและความดับ กัลยาณมิตร คุรุอาจารย์ส่งเราถึงแค่นี้ ​ เมื่อประจักษ์ชัดซึ่งความเกิดและความดับ ทุกคนต้องดําเ...

อีกประเด็นนึงก็คือความคิด ในชีวิตประจําวันเราใช้ความคิด ถึงเรานิยามว่ามีจิตอยู่ ก็เพราะว่าความคิดมันทํางาน ความคิดนี่อาศัยอะไร อาศัยสัญญาความจำ ความคิดคือผลิตผลของความจํา แล้วในหมวดแห่งการหลับ ประสาทสัมผัสในส่วนของความจํามันหยุดการทํางาน อย่าลืมนะพระอาจารย์ บอกอุบายวิธีหลายครั้งแล้วว่า ​ ใน 5 นาทีสุดท้ายก่อนที่จิตจะเคลื่อนเข้าสู่โหมดแห่งการหลับอย่างจริงจัง อารมณ์ที่จิตรับรู้จะเป็นอารมณ์อดีตทั้งหมด...

พระอาจารย์ในนามประธานสงฆ์ ขออนุโมทนา ในกุศลเจตนาที่พวกเราทั้งหลายได้ร่วมกันเสียสละเวลา มาหยั่งรู้ในการปฏิบัติบูชาในกาลครั้งนี้ พระอาจารย์ในนามประธานสงฆ์ ขออวยพรให้ผู้ปฏิบัติทุกท่าน เนื่องในวันเทศกาลปีใหม่วาระโอกาสนี้ สิ่งใดภาระใดอันเป็นความเศร้าหมอง อันเป็นการยึดการติด จากการรู้เท่าไม่ถึงการณ์ รู้ไม่เท่าทัน คือตัวอวิชชา ขอให้พละแห่งความรู้แจ้ง ปัญญาญาณที่เราสั่งสมมา จงตั้งมั่นในขันธสันดาน ในโอกาสว...

คำถาม เราจะข้ามพ้นอุปสรรคของการภาวนาได้อย่างไร สภาวะการรู้เห็น สภาวะเข้าไปรับรู้อารมณ์หนึ่งใดที่ไม่ตรงกับความเป็นจริงนั่นคือปรุงแต่งละ พอเห็นปุ๊บซึ่งการปรุงแต่งมันจะกลับมาที่ความเป็นกลางทันที สภาวะที่ปรุงแต่งนั่นคือการไม่เป็นกลางนะ พระอาจารย์จึงย้ำอยู่เสมอว่า จงเข้าไปรับรู้สภาวะที่ไม่เป็นกลางเพื่อเข้าไปสู่ความเป็นกลางนั่นแหละ --- ปุจฉา :แต่ทีนี้พอพระอาจารย์ให้ดูลมจากตรงนี้มันก็ดูได้ แต่ว่ามันเห็นอ...

.

เหตุดับผลดับ แล้วเหตุจะดับไปได้ในแบบไหน ก็องค์ความรู้ในมรรคมีองค์ ๘ นี่ไง สมบูรณ์แล้ว บริบูรณ์แล้ว ดับรอบแล้ว ​ จิตไม่ต้องมาเวียนว่ายในวัฏจักรของเวลา ที่มีความเกิด ความเสื่อมและความดับ ​ ไม่ต้องมาอีกแล้ว เรียกว่าสภาวะที่ไม่มีกาลเวลา เมื่อไม่มีกาลเวลาก็ไม่มีการเคลื่อน ไม่มีการเคลื่อนก็คือไม่มีการเกิดไม่มีการดับ อะไรเป็นกรอบอ้างอิงของการเคลื่อนของการเกิดดับก็คือ "รูปนาม" นี่ไง สภาวะนั้นเรียกว่าโลกุต...

ปุจฉา ศูนย์กลางกาย ศูนย์กลางใจ ศูนย์กลางสมอง มีบทบาทอย่างไร ? ​ ผู้ที่เข้าไปสู่สมาธิระดับฌานจิต การเคลื่อนเข้าไปสู่ฌานจิตจะผ่านหัวใจนะ หัวใจนี้จะเป็นประตูทวารหลัก เพราะว่าเจตสิกแต่ละองค์ประกอบของฌานจิต ที่จะดับไปนั้น ​ ไปดับที่ใจ ​ เจตสิกล้อมรอบที่หัวใจ พอดับปีตีเขาก็เคลื่อนเข้าสู่ฌานที่ 3 ดับสุขจิตก็เคลื่อนเข้าสู่ฌานที่ 4 ​ แต่พอหลังจาก 22 กรกฏาคม 2564 ไม่เป็นเช่นนั้น การดับเจตสิกจะไปดับที่กึ่งกล...

มีผู้ปฎิบัติบางท่าน ที่สังขารตกค้างเยอะ อาจจะนําไปสู่สภาวะของความง่วง ของความเมื่อยล้า ของความไม่สดชื่น เหมือนกายนี้มันหนักมาก ความรู้สึกก็หนักมาก อะไรก็ไม่ชัดไปทั้งหมด ​ หากว่าใครที่กําลังเผชิญกับอุปสรรคแบบนี้นะ ให้เอาความรู้สึกมาเพ่งที่สะบักไหล่ทั้งสองด้าน พร้อมกับลมหายใจเข้านะ หายใจเข้าเพ่งไปที่สะบักไหล่ทั้งสองด้าน หายใจออกปล่อยไป ​ อยู่บนไหล่นั่นแหละแต่ว่ามันเยื้อง ไปทางด้านหลังเค้าเรียกว่าสะบ...

เพราะว่าในจิตของคนในยุคนี้เสพข้อมูลเยอะมาก เมื่อเสพข้อมูลเยอะก็จะสงสัยเยอะ โอกาสที่จิตจะเป็นหนึ่ง หรือหยั่งลงสู่อารมณ์ที่หลากหลายนั้น หยั่งลงได้ยาก หรืออีกประเด็นหนึ่งก็คือในยุคของเรา เป็นยุคของความหลากหลายทางด้านความเพลิน ความเพลินในกาม เพลินในรูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส โดยประสาทสัมผัสทั้ง 5 นี่มันเร้านะ มันมีมิติซับซ้อนยิ่งกว่า มากกว่าสมัยพุทธกาล ทั้งรูปทั้งเสียงกลิ่นรสสัมผัสมันมีมิติหลากหลายมาก ฉะนั...

จิตที่มีอวิชชาจะหลงท่องเที่ยวอยู่ไปในโลกของเวลาที่เรียกว่าสังสารวัฏ แต่เมื่อใดที่เรามองว่าเป็นเพียงเวลา . สมหวังพลาดหวังยังไงก็คืออดีตที่ผ่านไปแล้ว มันไม่มีอยู่จริงนะ ไม่มีตัวตนอยู่ในโลกของเวลานั้น . มีแต่เรื่องของอารมณ์ เรื่องของอายตนะ มองเช่นนี้เห็นเช่นนี้ เข้าใจเช่นนี้ ไม่มีแล้วสัตวบุคคลตัวตนเราเขา มองเห็นเช่นนี้ประจักษ์ชัดเช่นนี้จิตจะโล่งนะ ความรู้สึกที่โล่งเบาก็ไปรวมศูนย์ที่กึ่งกลางสมองเหมือน...

เมื่อใดโมเมนต์ไหนที่จิตมันอยู่กับปลายลิ้น ลมหายใจเนี่ยมันจะหายไปเลย หมายถึงว่าลมจะเบา ที่ลมเบาเพราะว่าความคิดไม่ปรากฏ ปริมาณความคิดกับปริมาณของลมหายใจจะสัมพันธ์กันเสมอทุกระดับชั้น ของสมาธินะ เมื่อปริมาณความคิดลดลงด้วยอุบายใดอุบายหนึ่ง ลมหายใจก็จะลดลงด้วย เป็นไปโดยอัตโนมัตินะ ปิยทัสสี ภิกขุ ============ นำนั่งปฏิบัติกลุ่ม Group Sitting 27-10-2024 พระอาจารย์นาวี ปิยทัสสี ศูนย์วิปัสสนาวัดถ้ำดอยโตน ==...

... ปรากฏว่าเมื่อมันถึงจุดเต็มรอบแล้ว พอจิตเคลื่อนเข้าสู่ฌานที่หนึ่ง เคลื่อนไปสู่ฌานที่สอง ดํารงอยู่ในฌานที่สาม ยกตัวอย่างนะในฌานที่สาม แทนที่จะเคลื่อนขึ้นไปฌานที่สี่ ไม่แล้ว! ฌานที่สี่นี้เป็นบาทฐานให้กับการบรรลุ คือการดับสิ้นสุดลงของรูปและนามก็ปรากฏนะ นั่นแสดงว่า อนาคามีมัคคญาณมีตติยฌานเป็นบาทฐาน ทํากิจเป็นสัมมาสมาธิเกิดร่วมกับตัวปัญญาพละวิปัสสนาพละ หลักโดยสภาวะนั้นมีอยู่ว่า เมื่ออนาคามีมรรคเกิดแ...

ความรู้สึกที่พึงพอใจที่อิงตั้งอยู่ในสุขเวทนา ความรู้สึกที่หงุดหงิดปฏิคะขุ่นเคือง โทมนัสที่ตั้งอยู่ในความรู้สึกที่เป็นทุกข์ ทุกขเวทนา นี้เป็นเหตุ ตัวนี้แหละที่เป็นตัวร้อยละจิตให้ติดอยู่ในอารมณ์ของโลกล่ะ ---------------- วิปัสสนานั้นไม่ว่าจะอยู่กับรูปหรือกับนาม หลักสําคัญคือให้เห็นการเคลื่อน เห็นการเปลี่ยนแปลงของลม ยาวหรือสั้น หยาบหรือละเอียด ปรากฏอยู่เพียงชั่วขณะสลายไป ขณะใหม่มาแทนที่แล้วสลายไปเห็น...

" ถ้าท่านไม่เห็นสภาวะของความเป็นอนิจจัง ท่านจะหยั่งลงในอนัตตาได้อย่างไร " ​ ชัดเจนนะ อนัตตาไม่มีสภาวะหรอก มันบังคับไม่ได้ ควบคุมไม่ได้ บังคับที่มันไม่เที่ยง ให้เที่ยงได้ไหม ? จากสุขให้เป็นสุขอยู่อย่างนี้อย่าให้เป็นทุกข์ได้ไหม ? ​ ที่บังคับไม่ได้นี่คือกําลังนิยามคําว่า “อนัตตา” แล้วพระสูตรว่า "ภิกษุทั้งหลายสิ่งใดไม่เที่ยงสิ่งนั้นเป็นสุขหรือเป็นทุกข์" อันนี้ชัดมากนะ พระองค์ท่านกําลังโฟกัส กําลังพูดถ...

โดยอาศัยอุบายที่พระอาจารย์บอกไปแล้ว หนึ่งในอุบายนั่นก็คือทําความรู้สึกที่ปลายลิ้น เมื่อเราทําความรู้สึกที่ปลายลิ้น ความเพลินอันเป็นกามฉันทะในรสจะไม่เกิดขึ้น 01:45:03 เมื่อความเพลินไม่เกิด ตัวตัณหาก็ไม่เกิดไม่หยั่งลงเวทนา ยังมีอยู่ไหมนี่ ความสุขความทุกข์ ? ความสุขอันเกิดจากการรับรู้อารมณ์นี้จากการกิน ? มี เป็นการรับรู้โอชารส แต่ไม่มีความเพลินเพราะอะไร อาศัยอุบายปลายลิ้นสัมผัส มีผู้ปฏิบัติบอกว่าความ...

01:02:39 สัญญาในระดับกามภูมิ "กามสัญญา" คือจิตจะท่องเที่ยวไปในโลกของความทรงจํานะ อย่างที่เรานั่งอยู่ มีความครุ่นคิดนู่นนั่นนี่ แท้ที่จริงจิตนี้ท่องเที่ยวไปในโลกของความจำ ไปในโลกของเวลา ซึ่งพื้นที่ของความจํานั้นก็อยู่ในขอบเขตของ ความจําในอารมณ์ที่ผ่านทางประสาทสัมผัสทั้ง 5 เรียกว่า"กาม" รูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส เขาเป็นกามคุณนะ แล้วสัญญาความทรงจํานี้เข้าไปจําอารมณ์ที่ผ่านทางประสาทสัมผัสทั้งห้า เรียกว่าก...

ความคิดคือกิจกรรมทางสมอง ที่ตอบสนองแรงปรารถนา เมื่อเราละคลายอารมณ์ ความคิดก็ไม่จำเป็นอีกต่อไป . เราเสพติดในความสุขอันเกิดจากกาม จึงมองไม่เห็นอุเบกขา . ผู้ที่ไม่เล่นเกมส์กับชีวิตเลย ไม่เล่นเกมส์กับการหาความสุขในสังสารวัฏเลยก็มีนะ เราอย่าลืมพระโสดาบันก็ยังมีความเผลอ มีความไม่รู้ บางครั้งก็มาเล่นเกมส์กับชีวิตในกามสุขอยู่ แต่ไม่มีความประมาทนะ พระโสดาบันท่านเป็นอริยบุคคล ท่านเข้าสู่กระแส กระแสนิพพาน แม...

https://youtu.be/j8Mh8m8i2Kc " การถูกโปรแกรมด้วยเหตุแห่งทุกข์ จิตมันจะดีดดิ้น เราจะเห็นการปฏิเสธอารมณ์ ซึ่งเป็นตัวโทสะ เป็นความขัดแย้งนี่มันรุนแรง มันรุนแรงมาก ความก้าวร้าว ในโลกของความสัมพันธ์ เห็นพิษเห็นภัยนะ แท้ที่จริงแล้ว โทมนัสจะมีกําลังแก่กล้าระดับไหน ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจความยึดติดความเพลินในความรู้สึกที่เป็นสุข ไปยึดติดมันมากเท่าใดระวังให้ดี โลกมีสองขั้วเนาะ กลางวัน-กลางคืน มืด-สว่าง...

ในชีวิตประจําวัน เราจะรับรู้ในระดับสมมติ มีฉันมีเธอ มีสัตว์มีบุคคลตัวตน แต่พอเราเข้ามาสู่โหมดของวิปัสสนา หนึ่งชั่วโมงนั่นคือเราเข้าไปสู่การรับรู้ในระดับปรมัตถ์ .นี่เป็นเพียงความจํานะ นี่คือความรู้สึกเวทนานะ อันนี้คือคือสังขารคือความรักความชังชอบไม่ชอบ ตัววิปัสสนาจะปลดเปลื้องความยึดความติดในสมมติในโลกบัญญัติ . เมื่อจิตรู้ประจักษ์ชัด สภาวะการทํางานของสัญญาและเวทนาในระดับกามภูมิแล้ว ความงดงามของธรรมะ...

รูปรสกลิ่นเสียงสัมผัสมิใช่กาม แต่ความพึงพอใจในรูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส เรียกว่ากาม แม้จะผ่านไปแล้ว จิตปรุงแต่งได้ โดยอาศัยสัญญาภาพ เรียกกามสัญญา จิตที่ท่องเที่ยวไปในกามสัญญา ติดอยู่ในบ่วง เปรียบเหมือนสุขของคนป่วยที่ได้กินของแสลง จิตที่ตกอยู่ภายใต้บ่วง คือจิตที่มีความคับแค้น เพราะมีเหยื่อล่อด้วยรสโอชะอันเกิดจากกามนี่เอง - - - - - ใครอยากจะรู้ว่าจิตตัวเองนั้นตกอยู่ใต้บ่วงหรือเปล่า หลับตาอยู่นิ่งนิ่ง หล...

พระอาจารย์เมตตาแสดงธรรมในหัวข้อ อุบายวิธีในการ "ยืนสมาธิ" และ "นอนสมาธิ" ปุจฉา:วิสัชนาเรื่อง "เวลาในหลุมดำ" - - - พลังแห่งความดับที่มีผู้กล่าวไว้ว่า เมื่อมวลของหลุมดํานี้อัดแน่นเข้าไปแล้วนั้น ก็จะระเบิดตัวมันเอง ที่รู้ว่ามันมีอยู่ เพราะว่าทุกสรรพสิ่งเคลื่อนเข้าไป ในวงโคจรหรือในพื้นที่ของของเขานี่ จะหายเข้าไปหมด แม้กระทั่งแสงก็ไม่สามารถจะหลุดรอดออกมาได้ ก็แน่นอนล่ะ เพร...

" พักจากการท่องเที่ยวไปในกาลเวลา โดยอุบายวิธีเหล่านี้ เป็นอุบายที่เพิกถอนจิตออกจากความคิดนึกปรุงแต่ง " ====== แน่นอนทีเดียว.. การที่จะมาฝึกจิตให้เป็นหนึ่งเดียวอยู่กับปัจจุบัน อยู่กับอารมณ์อันเป็นปัจจุบัน ลมหายใจก็เป็นส่วนหนึ่งของอารมณ์ปัจจุบันนะ ที่เราฝึกกันมาเสพคุ้นมา คุ้นเคยมา แต่มีสภาวะหนึ่งที่ไม่อนุญาต ไม่ยอมปล่อยให้จิตอยู่กับปัจจุบัน ก็คือโลกใบเดิม "ความเคยชิน" โลกแห่งความ...