ธรรมบรรยาย โดย พระอาจารย์นาวี ปิยทัสสี

อาจจะกล่าวได้ว่าหนังสือเล่มนี้ตามที่บทวิเคราะห์เค้าตีความมา ก็เปรียบเสมือนเสียงกระซิบ จากผู้ที่เค้าเดินทางข้ามฝั่งไปแล้ว มาเชื้อเชิญให้เราแต่ละคนลอง เริ่มต้นการเดินทางที่สําคัญที่สุดดู "การเดินทางภายใน" ใช่ครับ การเดินทางสํารวจภายในตัวเอง เพื่อค้นพบความเชื่อมโยงอันนี้แล้ว ก็อาจจะนําไปสู่การค้นพบอิสรภาพที่แท้จริง ที่จิตทุกดวงอาจจะกําลังแสวงหา อยู่ในกาลอวสานของเวลานั่นเอง -----------------...

เมื่อไม่มีตัวตน จิตก็รับรู้ผ่านสัญญา จิตจะรับรู้ผ่านเวทนา มีเพียงสัญญา เวทนา สังขาร รักชังก็เป็นตัวสังขาร รู้อยู่เห็นอยู่ว่านี่คือสัญญานะ นี่คือเวทนา นี่คือสังขารที่มาปรุงแต่งจิต นั่นแหละนิยามของคําว่าตัวตนก็ไม่ปรากฏแล้ว ​ พระพุทธองค์ถึงตรัสพระภาษิตหนึ่งที่เราเคยได้ยิน ทุกข์มีอยู่ภิกษุทั้งหลาย แต่ผู้เสวยทุกข์หามีไม่ นั่นคือต้องหยั่งลงสู่ความทุกข์ ทุกข์สัจจ ะและหยั่งลงสู่สมุทัยสัจจะ นิยามของคําว่า...

เราจะร่วมกันสมาทานจิตว่าใน ๔๐ นาทีนี้ ข้าพเจ้าจะดํารงจิตให้อิสระ จากการเลือกอารมณ์ คือไม่เลือก ละเอียดระดับไหน ปราณีตปานใด ไม่เลือก ไม่เข้าไปสู่มิติของการเลือก ​ เพียงคําสมาทานตัวนี้ "จักดํารงจิตให้อิสระจากการเลือกอารมณ์" ความต้องการ แรงปรารถนา เจตจํานง มุ่งหวัง จะยุติหมดเลย ความรู้สึกที่จิตเป็นอิสระจากการเลือกอารมณ์ ความรู้สึกจะไปรวมศูนย์ที่กึ่งลางสมอง มันจะนิ่งอยู่ ณ กึ่งกลางสมองนี่ ​...

เมื่อใดที่พันธนาการความเคยชิน การเลือกอารมณ์ แรงปรารถนา เหล่านี้ได้ยุติบทบาทลง จะยุติได้ต่อเมื่อจิตต้องน้อมสภาวะธรรมนั้น การรับรู้ทั้งหมดนั้น รวมลงสู่ไตรลักษณ์เท่านั้น อย่างใดอย่างหนึ่งนะ ถ้าไม่น้อมลง ไม่เห็นสัจจะความเป็นจริง จิตก็อยู่กับสิ่งที่ไม่จริง ​ จิตก็จะอยู่กับสภาวะที่มันปรุงแต่งขึ้นมา เอาอะไรมาปรุงแต่งล่ะ เอาความเชื่อเอาลัทธิศาสนา เอาความสัมพันธ์ เอาความรักความชัง เอาความสุขความทุกข์นั้น...

มีพระสูตรที่อ้างอิงเกี่ยวกับความเบื่อ สมัยหนึ่งพระพุทธองค์ได้นั่งประทับอยู่โดยลําพัง เทวดามาทูลถามพระองค์ว่า พระองค์นั้นไม่มีความทุกข์ พระองค์ไม่มีความเพลิน พระองค์ประทับอยู่ผู้เดียว พระองค์ท่านรู้สึกเบื่อหน่ายบ้างไหม ​ พระองค์ตอบว่า "ผู้มีความเพลินย่อมมีความทุกข์" ​ นัยยะจะเป็นแบบนี้นะ แต่ผู้ที่พ้นจากทุกข์ไม่ได้ ​ เผชิญพัวพันอยู่ในทุกข์ ย่อมเกิดความเบื่อหน่าย ผู้มีความเพลินย่อมประสบกับค...

เริ่มต้นเราเอาความรู้สึกที่ปลายลิ้นเป็นหลัก ส่วนความรู้สึกที่ไปเชื่อมโยงกับกึ่งกลางสมอง หรือความรู้สึก ณ จุดที่ฟันบนและล่างสัมผัสกัน ก็รู้อยู่ แต่ไม่เพ่ง รู้แบบเผินๆ จุดที่เพ่งเพียรนี่ เพ่งความรู้สึกที่จุดปลายลิ้น ​ เมื่อความคิดนึกไม่เกิด ไม่ผุดขึ้นมา ก็ไม่มีการเทียบเคียง ไม่มีจุดอ้างอิง ไม่มีกรอบ เรียกว่าการรับรู้ที่ไม่มีกรอบ ​ ที่จิตฟุ้งซ่าน เพราะจิตคิดอยู่ในกรอบ จิตไม่มีสมาธิ จิตเสพติดกรอบที่สม...

"อธิษฐานได้ดังปรารถนาคือผู้สมบูรณ์ในสมาธิ" .. ผู้ได้ฌานบางคนในโลกนี้มี ๔ จําพวก ประเภทที่หนึ่ง เป็นผู้ฉลาดในการเข้าสมาธิ แต่ไม่ฉลาดในความเป็นผู้ฉลาดในสมาธิ ​ ก่อนที่จะไปถึงในอีกบุคคล ๓ ประเภท เราต้องทําความเข้าใจ ฉลาดในการเข้าสมาธิและฉลาดในสมาธิ ​ คำว่าฉลาดคือเป็นผู้มีปัญญา กระจ่างชัดแจ่มแจ้ง เราจะมีอุบายไหนบ้างที่จะไปเกื้อกูลในการเข้าสมาธิ ให้เข้าสมาธิได้ง่าย ได้ดังปรารถนา นี้คือการเป็น...

สายธารความสืบต่อระหว่างความเกิดและความดับนี้สิ้นสุด ปัจจุบันกาลก็ถึงวาระดับมอดดับสิ้นสุดลง​ เมื่อกาลดับ เวลาดับ รูปและนามก็ไม่มีที่อิงอาศัย ดับมอดไปพร้อมกับกาลเวลา จิตก็ลุถึงสภาวะที่ไม่ประกอบด้วยกาล คืออกาลิโก คือพระนิพพาน จะเป็นนัยยะแบบนี้นะ ​ เราฝึกปฏิบัติไม่ว่าสมาธิ หรือวิปัสสนา วัตถุประสงค์เพื่อให้เรามาเข้าถึงต้นทางของเวลา ต้นทางของชีวิต ต้นทางของรูปและนาม ก็คือปัจจุบันกาล ขณะนี้เดี๋ยวนี้ ​ เห...

มนุษย์ - ​ วิทยาศาสตร์ได้เจาะลึกไปถึงความไม่มีตัวตนของชีวิตของคน แท้ที่จริงมันไม่มีนะตัวตน องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ทางกายภาพการแพทย์ ได้เจาะลึกไปถึงโครงสร้างของเซลล์ของโมเลกุลของอะตอม เลยอะตอมเข้าไปอีก เป็นควาร์กเป็นโลกของควอนตัม อันมีแต่เพียงพลังงานที่เคลื่อนอยู่ เต้นอยู่ แดนซ์อยู่ ไม่มีสิ่งใดเลย เอ๊ะ ! ถ้าว่าองค์ความรู้ไปได้ถึงระดับนั้น แล้วทําไมมนุษย์ถึงยังแสวงหาสันติภาพไม่ได้​องค์ความรู้เหล่...

มีผู้สนใจในการปฏิบัติส่งคำถามว่า : การเคลื่อนไหวในสื่อทุกวันนี้ พระอาจารย์คิดเห็นอย่างไร เพื่อจะไม่ให้จิตของผู้ที่ยังมีอินทรีย์อ่อน จะได้ไม่ต้องไปเสพอยู่กับสื่อที่ทําให้จิตต้องเศร้าหมอง ​ ก็บอกว่า : ​ เมื่อสถานการณ์มันเกิดขึ้นนะ วิกฤติมันเกิดขึ้น เขาบอกว่าวิกฤตไม่ใช่ความเลวร้าย วิกฤตไม่ใช่เป็นการปิดโอกาส ​ ความหมายรากศัพท์จริง ๆ หมายถึงว่าเปิดโอกาสใหม่ เหมือนกับเส้นทางที่เราเคยเดินมาชั่วนาตาปี ไม่...

. . ตราบใดที่จิต ยังเห็นความสืบต่อของปัจจุบันกาล เห็นความสืบต่อของ กาย เวทนา จิต ธรรม ประจักษ์ชัดกับการเคลื่อนของลมหายใจ เข้าไปขณะเดียวใช่ไหม สลายไป ขณะใหม่ของลมใหม่ก็มาแทนที่ สลายไป ​ "ในปัจจุบันกาล" การสืบต่อของรูปและนาม จะเป็นสภาวะที่ใหม่อยู่เสมอนะ ​ มันปรากฏอยู่เพียงชั่วขณะเดียว แค่นั้นเองแล้วสลายไป ขณะใหม่ของรูปและนามก็มาแทนที่ การสืบต่อของสิ่งใหม่ จะดําเนินอยู่ แสดงสถานะอยู่ "...

ช่วงที่พระอาจารย์เข้ากรรมฐาน ปฏิบัติส่วนตัว ๗ วัน มีอุบายมาฝากผู้ปฏิบัตินะ เป็นอุบายที่ทําให้ระบบสมองและระบบจิต เข้าไปสู่ความเป็นกลางได้เร็ว ​ โดยธรรมชาติจิตในโลกิยะ จิตที่มีอวิชชาอยู่จะถูกตัณหาอุปาทานเข้าครอบงํา คือ "จิตถูกโปรแกรมด้วยเหตุแห่งทุกข์" ด้วยแรงตัณหาอุปาทาน ด้วยแรงปรารถนา ด้วยความกลัว ด้วยความกังวล อันนํามาซึ่งความทุกข์ นํามาซึ่งความขัดแย้ง นํามาซึ่งความสับสน จิตจึงถูกโปรแกรม...

ชีวิตรูปและนามคือความสืบต่อ ​ ชีวิตในอดีตก็เป็นความสืบต่อของสัญญา ในสัญญานั้นมีเวทนาไหม.. มี ในสัญญานั้นมีความรัก มีความชัง พอใจไม่พอใจ ชอบไม่ชอบไหม ซึ่งเป็นตัวสังขาร..มี ​ เบื้องต้นให้เราเห็น หากว่าความคิดความนึกความสืบต่อของอดีตของกาล ของสัญญาภาพผุดขึ้นมาในรูปของความคิด เราไม่สามารถที่จะพรากจิตออกจากความคิดนั้นได้เลย ตราบใดที่ เรายังมองความคิด มองประสบการณ์นั้น "ผ่านตัวตน" ​ ต้องมองผ่า...

.

กระบวนการความคิดของสมอง ตอบสนองแรงปรารถนาของจิต นั่นแสดงว่า เมื่อใดที่จิตปรารถนาในอารมณ์ ต้องการในอารมณ์ เจตจำนงมุ่งหวังในอารมณ์ ก็จะส่งผลให้กระบวนการของความคิดทํางาน แสดงว่าแรงปรารถนาเป็นเหตุ กระบวนการความคิดเป็นผล ถ้าดับเหตุซะหรือว่าเหตุไม่มี แรงปรารถนาก็ไม่มีที่ตั้ง ไม่มีที่อิงอาศัย เมื่อเหตุดับ ผลก็ดับ ​ ใน 40 นาทีนี้ ข้าพเจ้าจะดํารงจิต ให้อิสระจากการเลือกอารมณ์ คำว่าไม่เลือกอารมณ์ นี่ครอบคลุม...

สายธารของรูปและนามที่กําลังไหลไป เราไม่สามารถต้านไม่ได้ เราจะไกลห่างจากความขัดแย้ง จากความสับสน เราจะไกลห่างจากโลกที่เราสร้างขึ้นมา ที่ทุกคนจําลองโลกอีกใบหนึ่งขึ้นมา มีโลกของตัวเอง แต่หากเราไม่มีองค์ความรู้ สมาธิ วิปัสสนา เราประมาทมาก ​ เราไม่เคยมาอยู่กับโลกของความเป็นจริง หมกมุ่นอยู่พัวพันอยู่กับโลกที่ตัวเองสร้างขึ้น ทุกข์อย่างเดียว ​ ตอนนี้เราโชคดีแล้วนะ โดยเหตุและปัจจัย ที่ทําให้เรามีโอกาสมาสัม...

เราจะทําดวงตาให้เห็นธรรมได้อย่างไร ที่เราเคยได้ยินมาบ่อยบ่อย ธรรมจักษุจะเข้าไปเห็นสภาวะ เห็นธรรมคุณ ได้เห็นธรรมครั้งแรก เรียกว่าเป็นผู้เข้าสู่กระแส เห็นธรรมก็คือเห็นพระนิพพาน เป็นโลกุตตระ เห็นสภาวะที่ไม่ประกอบด้วยกาล ​ สักกายทิฏฐิความมีตัวตน จะอิงรูปและนาม อิงขันธ์ทั้ง๕ เห็นความเกิดความดับความสืบต่อ ของรูปและนามที่อิงเวลาอยู่ ​ แต่เมื่อใดที่จิตของผู้ปฏิบัติมาสัมผัส มาเข้าสู่กระแสแห่งการเกิดการดับ...

การเกิดการดับ การดํารงอยู่ของขันธ์ ดํารงอยู่ในปัจจุบันขณะนี้เท่านั้น อายุกาลมีเพียงชั่วขณะก็สลายไป ​ จิตที่มารับรู้กับหนึ่งขณะของรูปและนาม มีศัพท์บัญญัติว่าจิตก็เกิดดับด้วย แท้ที่จริงจิตไม่เกิดไม่ดับ ที่เกิดดับนั่นคือรูปและนาม ​ เมื่อเห็นซึ่งความเกิดเห็นซึ่งความดับอยู่แบบนี้ ผู้ที่รู้อยู่เห็นอยู่เช่นนี้ คืนเวลาให้กับโลก คืนอดีตอนาคต คืนตัวตน คืนสิ่งร้อยรัด คืนอภิฌชาและโทมนัส คืนความรักความชัง ​ อย...

ความอัศจรรย์ความง่ายก็คือ เราจะอาศัยความเกิดและความดับของรูปและนาม เป็นเรือ และเป็นแพ เป็นพาหนะนําจิตเข้าไปสู่ฝั่ง ​ สภาวะที่เหนือรูปและเหนือนาม เหนือกาลเวลา เหนือการเปลี่ยนแปลง ก็คือโลกุตตระธรรม ​ ฉะนั้นวันนี้ได้อธิบายเพิ่มเติม ในนิยามของคําว่า มัชฌิมาปฏิปทา ซึ่งภาวะความเป็นกลางนี้จะเด่นชัด ในมรรคองค์สุดท้ายก็คือสัมมาสมาธิ ​ ​ อย่างที่ได้เกริ่นไปแล้ว ภาวะความเป็นกลางเกิดขึ้น แม้เพียงการเห็นเพียงช...

เมื่อจิตอยู่กับคำบริกรรม (มรณานุสสติ) หรืออยู่กับความรู้สึกที่ปลายลิ้น ความรู้สึกจักไปเชื่อมโยงกับ จุดกึ่งกลางสมองโดยอัตโนมัติ ​ จะแนบแน่นอยู่กับกึ่งกลางสมอง อยู่กับต่อมไพเนียล จะแนบแน่นอยู่ ตราบใดที่ความรู้สึกยังแนบแน่นอยู่กับกึ่งกลางสมอง ความคิด ความนึกจะไม่มีบทบาทเลย ​ ยินดี ไม่ยินดี รัก ชัง ฟุ้งซ่าน ​ ฯ อดีต อนาคตจะดับมอดหมดเลย จะยุติบทบาทหมด กึ่งกลางสมอง ถึงเป็นจุดมหัศจรรย์ในยุคของพลังงานใหม่...

องค์ความรู้ของสมาธิ วิปัสสนาก็เปิดนะเปิดโอเพ่น ซึ่งการเปิดนี่ไม่ได้หมายถึงว่าจะต้องเข้ามาที่ศูนย์เท่านั้น องค์ความรู้สามารถดูได้จากสื่อในเบื้องต้น เราเป็นนักวิปัสสนาเราชัดอยู่แล้วว่า การเปรียบเทียบเรื่องตัวตน มีอํานาจมาก มีอิทธิพลมาก ตัวตน พระพุทธองค์ท่านทรงแสดงว่า พระองค์ท่านไม่เห็นสวัสดิภาพใด ๆ ที่เกิดจากความยึดติดในตัวตน มันจะนําความทุกข์มาให้เสมอ ยึดติดมาก กระทบมาก ยึดติดน้อย กระทบน้อย ไม่ยึดต...

คําสอนแห่งพุทธวัตถุประสงค์ ไม่ได้สิ้นสุดลงที่รูปฌาน อรูปฌาน นั่นเป็นพื้นที่ของสมาธิ คําสอนของพุทธนั้นต้องไปถึงระดับปัญญา เห็นการเกิดเห็นการดับแล้ว บนพื้นที่ของสมาธิ ๗ ขั้น ขั้นใดขั้นหนึ่ง ​ การดับรอบของรูปและนาม ​ ไม่มีความสืบต่อระหว่างการเกิดและการดับ นั่นแหละจิตได้"บรรลุถึง" สภาวะที่เป็นเป้าหมายของพุทธประสงค์ ของคําสอนในพุทธศาสนา คือเคลื่อนจากโลกียะไปสู่โลกุตระนั่นเอง ​ สภาวะที่ไม่มีกา...

เมื่อความจริงทั้งหลายปรากฏ สิ่งปรุงแต่งก็ดับลง ใครมารู้เช่นนี้ รูเห็นเช่นนี้ ผู้นั้นคือผู้แจ่มแจ้งในวิปัสสนา ​ ชีวิตและความตาย ไม่ได้ห่างไกล ไม่ได้ยาวนาน ไม่ได้ต้องรอว่าความตายจะกินเวลาอีกนานเท่าไหร่ องค์ความรู้วิปัสสนานั้นจะทําให้ผู้ปฏิบัติเข้าไปเห็นแจ้งประจักษ์ชัดว่า แท้จริงชีวิตนั้นมันเกิดและตายอยู่ทุกขณะ ​ ด้วยองค์ความรู้นี้ ด้วยการประจักษ์แจ้งเช่นนี้ จะทําให้ความหวั่นไหว ความกลัว ความกังวลอัน...

ความคิดที่ไม่เป็นอุปสรรคของการภาวนา นั่นหมายถึงจะต้องเป็นความคิด ที่สอดคล้องกับกฏแห่งไตรลักษณ์ โดยเฉพาะอนิจจังนะ ​ ความคิดใดที่สอดคล้องกับกฏแห่งไตรลักษณ์ ความคิดนั้นก็เป็นสัมมาทิฏฐิ เห็นว่านี่คือทุกข์ นี่คือเหตุแห่งทุกข์ รู้เห็นเช่นนี้ เหตุแห่งทุกข์ก็ดับไป ​ เสพคุ้นกับองค์ความรู้ นั้นก็คือมัคคปฏิปทาที่กําลังดําเนินอยู่ ​ จนกระทั่งว่ามัคคปฏิปทา สมาธิและวิปัสสนา ที่กำลังเดินอยู่มีกําลังสูงสุด ระดับโ...

สัปดาห์นี้เป็นสัปดาห์ของมาฆบูชา มาฆบูชารําลึก วันที่ 12 ที่จะถึงนี้ ถือโอกาสนี้ได้มาปรารภการปฏิบัติธรรม น้อมการปฏิบัติบูชาเนื่องในวัน มาฆบูชา เป็นวันที่ระลึกถึงพระพุทธองค์และเหล่าพระอรหันต์ ๑๒๕๐ รูป สัพพะปาปัสสะ อะกะระณัง กุสะลัสสูปะสัมปะทา สะจิตตะปะริโยทะปะนัง เอตัง พุทธานะสาสะนัง  ความไม่ทำบาปทั้งปวง ความบำเพ็ญกุศลให้ถึงพร้อม ชำระจิตของตนให้ผ่องแผ้ว นี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย