ธรรมบรรยาย โดย พระอาจารย์นาวี ปิยทัสสี

เมื่อจิตเป็นอิสระจากกาลเวลาทั้งอดีตอนาคตแน่นอนทีเดียว ความรู้สึกจะเต็มอยู่กับปัจจุบัน ตัวนี้เรียกว่า "ปราโมทย์ " มีความอิ่มข้างในอยู่ ไม่กระวนกระวาย ไม่กระสับกระส่าย ไม่ลุกลี้ลุกลน ไม่โลดแล่น ไม่ปรากฏอยู่ในอดีตอนาคต เรียกว่าตัวปราโมทย์ มีความอิ่มเอมภายใน ปราโมทย์ตัวนี้เกิดจากปัญญานะไม่เหมือนปิติ ปิติบางประเภทนี้เกิดจากการเพ่งเกิดจากอารมณ์ของฌานก็มี แต่ตัวปราโมทย์เป็นผลจากปัญญาที่หยั่งลงส...

จิตที่มันไม่นิ่งเพราะมันไปปรารถนา พอจิตไม่ปรารถนาไม่เลือกอารมณ์จิตมันนิ่ง พอจิตนิ่งปุ้บ พื้นที่ของความคิดในที่สมองก็พลอยนิ่งไปด้วย ระงับไปด้วย ความรู้สึกที่ว่านิ่ง ความรู้สึกที่ว่าเบาเนี่ย ความรู้สึกตัวนี้มันจะไปรวมศูนย์ที่กึ่งกลางสมอง ให้ผู้ปฏิบัติสังเกต มันจะไปตั้งอยู่ตรงนี้ ตรงกึ่งกลางสมอง มันไปของมันเอง ณ กึ่งกลางสมองนี้นะเป็นพื้นที่ เป็นจุดศูนย์รวมของความรู้สึกตัว ความรู้สึกตัวก็คือปัจจุบันอา...

ปฏิบัติร่วมกันในสัปดาห์อาสาฬหบูชา เป็นวันเกิดขึ้นของพระรัตนตรัย ครบองค์สามในวันอาสาฬหบูชานี้ . สภาวะสิ้นสุดลงของการสืบต่อของรูปและนาม ไม่ตั้งอยู่ในอายตนะทั้งหก ไม่มีการรับรู้ในพื้นที่ของวิญญาน เป็นการรับรู้ที่ไม่เนื่องด้วยเวลา . ภิกษุสามรูปบิณบาตร ภิกษุสองรูปบำเพ็ญเพียร ภิกษุสองรูปบิณบาตร ภิกษุสามรูปบำเพ็ญเพียร * รูปใดได้ดวงตาเห็นธรรมก่อนหลัง หรือมีลำดับอย่างไร การบันทึกนี้ตกหล่นไป * ท้ายที่สุด ปั...

มันมีนะบางช่วงบางขณะ จิตที่มีอวิชชาตัณหาอุปาทานอยู่เนี่ย ก็จะมีสมุทัยสัจจะ เคลื่อนเข้ามา เคลื่อนเข้ามาแทรกในการรับรู้ ในกระแสของการเกิดดับของขันธ์ จิตที่หลุดพ้นแล้วโดยสมบูรณ์ จะมีเพียงการเปลี่ยนแปลงการเกิดดับของขันธ์ล้วนๆนะ จะไม่มีแรงปรารถนา จะไม่มีความรักและความชัง เข้ามาเกิดร่วมกับการรับรู้อารมณ์ แต่จิตที่ยังมีอวิชชาอยู่ แน่นอนทีเดียว ตัณหาอุปทานยังดับไม่หมดใช่ไหม เขาก็จะทํากิจทําหน้าที่ของเขา ย...

. เราสัมผัสโลกใบนี้ได้เพียงแค่หนึ่งขณะ เราสัมผัสได้เพียงขณะนี้ ไม่มากไปกว่านี้ --- เวลาได้กลืนกินทุกสรรพสิ่งพร้อมกับตัวมันเอง แต่ผู้ใดที่เข้ามาถึงจุดต้นกําเนิดของเวลาคือปัจจุบันขณะแล้ว บุคคลนั้นชื่อว่าเป็นผู้กลืนกินกาล แทนที่จะถูกเวลามันกลืนกิน เป็นผู้กินกาลนะ ย่อมทําที่สุดแห่งทุกข์ได้ . ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้คือยังไง ปัจจุบันขณะเห็นการเกิดการดับของรูปและนาม ขณะเกิดดับเกิดดับ ขณะก็แน่นอน ก็คือขณะแห่...

ให้ผู้ปฏิบัติสังเกต ไม่ว่าเราหรือเขา ช่วงใดโมเมนท์ใดที่จิตไปเผลอ มันถูกอกุศลธรรมเนี่ย เศร้าหมองอีกแล้วขัดแย้งอีกแล้ววิตกกังวลอีกแล้ว แสดงว่าในโมเมนท์นั้นขณะนั้นให้สังเกตว่า ความรู้สึกมันจะถูกดูดไปที่ใจ จะถูกดูดไปที่ใจ . จะพิจารณาแล้วอะไรแล้วมันก็ถูกดึงไปอีก กําลังของการพิจารณาไม่มีกําลังพอ ตัวปัญญาญาน แต่ความยึดความติด ความเศร้าหมองมันดึงความรู้สึกไปร่วมกับหัวใจ . ก็มีอุบายง่ายนิดเดียว ! ก็คือ เอา...

เราสัมผัสสังสารวัฏได้เพียงหนึ่งขณะเท่านั้น ! เป็นความเข้าใจผิดที่คิดไปว่าเราจะได้ครอบครองรูปและนามในอนาคต . . ไม่นะ ========= การรับรู้ทางประสาทสัมผัสทั้ง ๕ ก็คือวิญญาณทั้ง ๕ ลักษณะใดหรือลักษณะหนึ่ง จะไม่จบลงตรงนั้น มันจะมาจบลงที่ “มโนวิญญาณ” เกิดผัสสะขึ้นแล้ว ผัสสะเป็นบวก ผัสสะเป็นปัจจัยให้เกิดเวทนาใช่มั้ย สุขเวทนามันตั้งอยู่ในผัสสะที่เป็นบวก ทุกขเวทนามันตั้งอยู่ในผัสสะที่เป็นลบ . เกิดเวทนาแล้วหา...

" จิตที่มีอวิชชาเนี่ยจะมั่นหมายเอาความทรงจํา เอาความรู้สึกสุขทุกข์ เอาความรักความชังมั่นมายว่ามีตัวตนอยู่ ติดสุขทุกข์ ตัวตนก็ตั้งอยู่ อิงอาศัยอยู่ในโลกของอดีตนั้น เมื่อตัวตนตั้งอยู่ในอดีตแล้วหล่อหลอมมาเป็นอัตลักษณ์แล้ว ให้ผู้ปฏิบัติมองย้อนไป มีมั้ยที่อัตลักษณ์หรือว่าตัวตนที่สมบูรณ์ ธรรมชาติของตัวตนนี้มันจะพร่องอยู่เป็นนิดนึง นั่นคือ เติมเต็มให้กับตัวตนในอดีตที่มันต้อง แสวงหาอารมณ์ใหม่ปรารถนาอ...

อาณาปานสติสมบูรณ์ย่อมยังสติปัฏฐานให้สมบูรณ์ // . ฌานจิตคือการเกิดดับ ในระดับละเอียด ละเอียดในระดับรูปสัญญา มิใช่กามสัญญา // . ธรรมชาติจิตเนี่ยเมื่อมันอยู่กับความรู้สึกมันจะพรากจากความคิดนึกอัตโนมัติ เพราะในขณะหนึ่งหนึ่ง จิตจะทําหน้าที่รับรู้อารมณ์ได้เพียงขณะเดียวกันอย่างเท่านั้น เมื่อจิตอยู่กับความรู้สึกแนบแน่นอยู่กับความรู้สึกปัจจุบัน แน่นอนทีเดียวโลกของความคิดนึกอดีตอนาคตก็ยุติบทบาท . สภาวะใดที่...

ในขณะใดที่ความเพลิน ความพึงพอใจอภิฌชานี้เกิดขึ้น มีการเพ่งในอารมณ์นั้นแล้วเนี่ยนั่นคือภว ภพได้ก่อตัวมาละ นั่นคือเป็นเหตุเป็นที่ตั้งแห่งภพ เพ่งในอารมณ์ใดพึงพอใจในอารมณ์ใดก็คือเพ่งพึงพอใจในวิญญาณธาตุ วิญญาณธาตไปรับรู้อารมณ์ใดจิตก็จะพึงพอใจตั้งมั่นอยู่ในอารมณ์นั้น เพ่งอยู่ในอารมณ์นั้น นั่นแลเป็นที่ตั้งแห่งภพ ภพเป็นเป็นปัจจัยให้เกิดชาติชรามรณะจะเป็นแบบนี้ วิญญาณรับรู้อารมณ์หนึ่งใด ความพึงพอใจความเพลิน...

ทุกๆอิริยาบถย่อยพระองค์ท่านตรัสว่าเป็นสัมปชัญญะ สัมปชาโน หมวดสัมปชัญญะบรรพ เพราะฉะนั้นสติที่เข้าไปรู้ไปเห็น ในการเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงของรูปและนามจะเป็นสัมมาสติได้ก็ต่อเมื่อมีกําลังของสัมปชัญญะเป็นฐานเท่านั้น

https://youtu.be/p5YDIOYDCXc " แต่ถ้าว่าสมองส่วนนั้นน่ะที่ตัวผัสสะการตีความ กระบวนการของความคิด คอนเซปต์เนี่ยมันหยุดการทํางานปุ๊บ อะไรเกิดขึ้น ! มันมีผลทําให้ทุกขเวทนามันดับไปอย่างรวดเร็ว อันนี้ก็เป็นเรื่องที่อัศจรรย์มาก อนิมิตตเจโตสมาธิ เพราะฉะนั้นเมื่อผัสสะเป็นปัจจัยให้เกิดเวทนา ถ้าผัสสะดับหรือว่าผัสสะหยุด แล้วเวทนาอะไรที่เหลืออยู่ น่าติดตามน่าศึกษามาก ----- มีศัพท์ศัพท์หนึ่งที่พระองค์ท่านต...

.เราใช้ความคิดความนึกในการประกอบกิจกรรม ในชีวิตประจําวันมาเยอะมาก..มาเยอะมาก นอกจากความคิดนึกที่เราใช้ไปแล้วเนี่ย มันมีสิ่งที่ตกค้าง สิ่งที่ตกค้างที่มันเคยเกิดร่วมกับความคิด . อะไรที่ตกค้าง ! ความคิดที่ตกค้างจะวนกลับเข้ามาอีก เวียนเข้ามาอีกหลายรอบหลายครั้ง อารมณ์ใดที่เรารับรู้ครั้งแรกที่ประกอบด้วยความรู้สึกที่ว่า.. พึงพอใจและไม่พึงพอใจอารมณ์นั่นแหละจะเป็นอารมณ์ที่ตกค้าง วนกลับเข้ามาครั้งแล้วครั้งเ...

Sabbāpapāṇaṃ akaraṇaṃ, สัพพะปาปัสสะ อะกะระณัง sabbakusalassa sampādanam, กุสะลัสสูปะสัมปะทาsaccittapariyodapanaṃ สะจิตตะปะริโยทะปะนัง - etaṃ buddhāna sāsanaṃ. เอตัง พุทธานะสาสะนัง* . ความไม่ทำบาปทั้งปวงความบำเพ็ญกุศลให้ถึงพร้อม ความชำระจิตของตนให้ผ่องแผ้วนี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า *เนื่องในวโรกาสวันมาฆะบูชาที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๗ ศูนย์ปฏิบัติธรรมวัดถ้ำดอยโตน วัดใหม่มอวาคี วัดขุนป๋วย

เมื่อใดที่จิตไม่ขึ้นอยู่ ไม่ถูกครอบงําด้วยการเลือกอารมณ์ อิสระจากการเลือกทั้งปวง พื้นที่ของความคิด พื้นที่ของความนึก พื้นที่ของการปรุงแต่งมันจะยุติบทบาทลงทันที โลกแห่งความรักช้างโลกแห่งความกลัวโลกแห่งความขัดแย้งมันจะยุติ ... เมื่อไปถึงจุดจุดหนึ่งสายธารแห่งความสืบต่อระหว่างความเกิดและความดับมันจะสิ้นสุด มันจะตัดขาดไปจากกัน จะไม่มีสภาวะความเกิดใหม่ของรูปและนามมาสืบต่อ เรานิยามว่าดับสุดท้าย ดับสิ้นสุ...

จิตเนี่ยมันเริ่มมันรับรู้อารมณ์แล้วเนี่ย ทางทวารทางช่องทางทั้ง ๖ นะ มันไปรับรู้วิญญาณ วิญญาณก็ทําหน้าที่รับรู้อารมณ์แต่ละขณะผ่านช่องทางการเห็นได้ยินได้กลิ่นลิ้มรสสัมผัส ผ่านความคิดนึกนะ ผ่านความคิด รู้แล้ว เห็นแล้วเนี่ย มันจบลงตรงนั้นไหม จบลงที่การเห็นทางตาการได้ยินทางหู กระบวนการรับรู้ไม่ได้จบลงตรงนั้น ! กระบวนการรับรู้จะมาจบที่มโนวิญญาณ พี่พระพุทธองค์ท่านตรัส ที่พระอาจารย์ยกพระสูตรมาบ่อยครั้ง ....

ศีล สมาธิ ปัญญา หรือไตรสิกขา เปรียบเหมือนเรือหรือแพ นำจิตไปสู่งฝั่ง ขณะนี้เรากำลังดำเนินไปบนเส้นทางแห่งมรรค . รูปและนามดำรงอยู่ได้เพราะความสืบต่อ ของลมหายใจ นาม ก็มความสืบต่อของเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาน เมื่อการสืบตอ่สิ้นสุดลง สิ้นสุดลงในโมเมนต์การดับ เรียกว่าวดับสุดท้าย ไม่มีการเกิดของรูปและนามมาสืบต่อ สภาวะไม่เกิด ไม่ดับ คือสภาวะ นิพพาน https://youtu.be/WFf6KU2iNis

จะมีคําถามว่า ทําไมถึงจะต้องอาศัยกําลัง อาศัยสมาธิระดับอัปปนาสมาธิหรือระดับฌาน เพราะว่าในโลกของกามสัญญา การรับรู้ในระดับรูปสัญญาหรือระดับฌานจิต นิวรณ์ ๕ ได้ดับไปหมดแล้ว จิตมีกําลังมาก อกุศลธรรมทั้งหลาย กามสัญญา ทุกขเวทนา ย่อมดับไปเมื่อจิตบรรลุถึงปฐมฌาน พูดถึงคําว่าบรรลุ เราอยู่ในกามภูมิเนี่ยเราไปบรรลุถึงระดับรูปภูมิ หรือเราอยู่ในระดับกามสัญญาแล้วเราฝึกจิต เข้าไปถึงระดับรูปสัญญา ซึ่งมันไม่ใช่ภูมิขอ...

เมื่อวิญญานนี้ไปต้ังอยู่ในอารมณ์ใด ความเพลินความยินดีในอารมณ์นั้นเกิดขึ้น จิตที่มีอวิชชาไม่รู้เท่าทัน ภพย่อมหยั่งลง . วิญญานมันเกิดดับ ที่มันไม่ดับรอบก็เพราะมันมีสันตติตัณหา มันสืบต่อ -* จิตนี้ต้องมีประสพการณ์เข้าไปดับรอบขณะที่มีชีวิตอยู่ได้ดังปรารถนาบ่อย ๆ ไม่ใช่อะไรอื่นก็คือสภาวะของนิพพานธาตุนั่นเอง *-

เมื่อจิตอยู่กับกายก็จะเห็นการเคลื่อนของลมหายใจเข้าออก อันนี้องค์ความรู้ขั้นพื้นฐานนะ เมื่อจิตอยู่กับความคิดก็จะเห็นการเคลื่อนของสัญญาภาพ ของเวทนาสุขทุกข์ ของความรักชัง ที่มันพัวพันในอารมณ์ในสัญญา . ชัดแล้วก็กลับมา ที่การเคลื่อนของลมหายใจ จิตได้มาสัมผัสกับสิ่งใหม่แล้ว เป็นรางวัลเป็นของขวัญอันล้ำค่าเลย มันใหม่อยู่เสมอของขวัญอันนี้ ปัจจุบันนั่นเองเป็นของขวัญอันล้ำค่าสําหรับชีวิต ใครที่ไม่เห็นคุณค่าไม...

ทุกขณะทุกโมเมนต์ที่ความหวังผุดขึ้นมา นั่นคือจิตจะเคลื่อนเข้าไปสู่มิติของความคิด สมองก็จะคิด สมองก็จะนึก จิตก็ปรุงแต่งโดยอาศัยรูปของความคิดนี้ไปปรุง ปรุงแล้วก็ปรุง . ทุกครั้งที่เราหวัง เราเหน็ดเหนื่อยนะ จิตเรานี้เหนื่อย ทุกคนบอกว่าเหนื่อยมาก เหนื่อยกับการเติมเต็มให้กับความหวัง ไม่หวังก็อยู่ไม่ได้ อยู่ในโลกสังคมไม่ได้ แต่องค์ความรู้สมาธิวิปัสสนานี้ จะให้เราได้พักจากการหวัง . ทุกครั้งที่เราหวังนั้น เ...

* ค ว า ม ส ง บ นั้ น ห ยิ บ ยี่ น ค ว า ม สุ ข ใ ห้ เ ส ม อ * ทุกคนบอกว่าเหนื่อย เราเหนื่อยล้ากับการที่จะต้องมาแบก ความคิดความขัดแย้งนี้ไว้ สมาธิและวิปัสสนาจะเป็นศิลปะ เป็นองค์ความรู้ ที่จะทำให้การรับรู้ของเรา ชีวิตของเราเนี่ยได้พักบ้าง ได้พักบ้าง เมื่อมันได้พัก นั่นคือจิตเข้าไปสัมผัสกับความสงบ พักจากความคิด สงบจากความคิด ระงับจากความคิด จากไม่กี่ขณะไปสู่หลาย ๆ ขณะ จากไม่กี่ชั่วโมงเป็นหลายชั่วโมง...

* คุณสมบัติของรูปและนามคือการเคลื่อน การเปลี่ยนแปลง * - - - " เมื่อเราเอาความรู้สึกตั้งไว้ตามจุดต่าง ๆ เราก็จะรับรู้ เราก็จะไปประจักษ์ กับคุณสมบัติของกาย คือมันมีสภาวะหนึ่ง มีธาตุหนึ่ง กำลังเคลื่อน แท้ที่จริงทุกธาตุมีการเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงอยู่แล้วล่ะ แต่เห็นการเคลื่อนของธาตุลมได้ชัดกว่าธาตุอื่นนะ เมื่อใดที่จิตอยู่กับความคิด จิตจะเห็นการเคลื่อนขององค์ประกอบความคิด เหมือนกับเมื่อกี้เมื่อจิตอย...

เราได้มาร่วมกันสัมผัสรู้ตระหนักรู้หยั่งรู้ประจักษ์แจ้ง หยั่งรู้สู่ความจริงที่กําลังปรากฏ เพียงขณะเดียวแล้วสลายไป ขณะใหม่มาแทนที่แล้วสลายไปอย่างรวดเร็ว นี่คือกฎแห่งการเปลี่ยนแปลง นี่คือคุณสมบัติของรูปและนาม นี่คือคุณสมบัติของทุกสรรพสิ่งในสังขตะ ในโลกิยะในโลกของเวลาในโลกของเวลา เมื่อก่อน..เราไม่เห็นสัจจะของเวลานะ เพราะอะไร เพราะเราอยู่ห้วงของอดีตอนาคตไง ไปอยู่กับเวลาที่ผ่านไปแล้ว ไปพัวพันกับเวลาที่ย...