Wetenschap Vandaag | BNR

Onderzoekers van het Radboud UMC hebben ontdekt dat onvruchtbaarheid bij sommige mannen al voor hun eigen geboorte in hun DNA kan zijn ontstaan. Ze ontdekten dat nieuwe fouten in het DNA, die niet van vader of moeder zijn geërfd maar spontaan zijn ontstaan voor of tijdens de bevruchting, onvruchtbaarheid bij mannen kan veroorzaken. De ontdekking biedt hoop op betere behandelmogelijkheden voor...

De enorme uitbarsting van de vulkaan bij eilandengroep Tonga kan niemand zijn ontgaan. Wetenschappers weten nog lang niet alles over de situatie daar, maar wat er voor zo'n knal nodig is en wat de gevolgen kunnen zijn, daar valt al wel iets over te zeggen.  Over wat voor type vulkaan hebben we het eigenlijk? Wat gebeurt er allemaal onder de grond om dit soort uitbarstingen te veroorzaken? We...

Een internationaal team van onderzoekers heeft ontdekt dat op de huid van egels een schimmel te vinden is die antibiotica produceert. In reactie daarop worden bacteriën die daar ook zitten resistent. Deze specifieke superresistente bacterie is dus niet het gevolg van antibiotica gebruik door mensen, maar een gevolg van een biologisch proces dat al zeker 200 jaar geleden in gang is gezet. De b...

Wormpjes in je lichaam hebben: dat klinkt niet als iets wat je moet willen. Toch zijn er onderzoekers die denken dat de kronkelende diertjes onze gezondheid juist beter kunnen maken.  In 2020 infecteerde iemand zichzelf opzettelijk met een parasitaire rondworm door een paar larven met een pleister op zijn onderarm te plakken en te wachten tot ze zelf naar binnen gingen. De larven vonden vervo...

Uit een onderzoek naar het gedrag van zo'n 40.000 Amerikaanse volwassenen zou blijken dat de mensen die het meeste sporten ook de meeste alcohol drinken.  De kans dat een fanatieke sporter een behoorlijke drinker is lijkt zelfs twee keer zo groot vergeleken met minder fitte mensen. Waarbij een behoorlijke drinker bij vrouwen iemand is die 4 tot 7 glazen alcohol per week drinkt en bij mannen i...

Onderzoekers hebben een nieuw nanodeeltje ontwikkeld waarmee het voor het eerst mogelijk wordt om cellen in de binnenwand van bloedvaten genetisch aan te passen. Voorheen lukte het niet om bijvoorbeeld het CRISPR-Cas-instrument in deze cellen af te leveren, omdat de gebruikelijke route met een virus als transportmiddel bij deze cellen niet werkt. In muizen hebben ze nu laten zien dat het met dit n...

We wisten al dat honden goed zijn in woorden leren, maar nu blijken ze het ook heel goed door te hebben als je even in een andere taal praat of onzinwoorden gebruikt.  Honden zijn niet de enige dieren die chocola kunnen maken van de geluidspatronen in menselijke spraak, maar ze zijn er wel uitzonderlijk goed in. Dat is niet nieuw, we weten bijvoorbeeld al enige tijd dat ze een flink aantal wo...

De inspiratie voor een nieuwe mini-sensor die in je telefoon past en waarmee je eten en materialen kunt analyseren werd gevonden in de ogen van de bidsprinkhaankreeft. Dit diertje kan met zijn ogen namelijk veel meer zien dan wij mensen. In plaats van onze drie fotoreceptorcellen waarmee we optisch licht kunnen verwerken, heeft hij er zestien. Daarmee kan de bidsprinkhaankreeft ook ultraviolet lic...

Bomen hebben schimmels nodig voor het opnemen van voedingsstoffen en water, maar nu blijken die schimmels zelf nogal de touwtjes in handen te hebben. We kennen natuurlijk veel schimmels die slecht voor planten zijn, maar in dit geval gaat het juist om schimmels die een hele positieve samenwerking met planten aangaan. Om die samenwerking voor elkaar te krijgen, blijkt nu, gebruiken ze dezelfde stra...

Om te ontdekken welke diersoorten er te vinden zijn in het water gebruiken wetenschappers al lange tijd environmental DNA uit watermonsters en dat lijkt ook te lukken met eDNA uit de lucht.  Als dat inderdaad werkt dan zou dat een extra tool zijn bij het monitoren van diersoorten op het land, zeker in het geval van dieren die moeilijk met andere middelen in de gaten gehouden kunnen worden. He...

De identiteit van bijvoorbeeld een zenuwcel wordt door een genetische schakelaar tijdens de ontwikkeling van de cel aangezet. Maar hoe blijft die schakelaar eigenlijk aanstaan?  Het was al bekend uit eerder onderzoek dat deze alles bepalende schakelaar in bacteriën aan en uit kan. Maar hoe zit dat in onze cellen? Daar wil je natuurlijk niet dat bijvoorbeeld een zenuwcel ineens stopt met...

Lange tijd was het onbekend waar in de hersenen sensaties werden verwerkt die rond de vrouwelijke geslachtsdelen worden gevoeld. Nu denken ze de spot te hebben gevonden. Het gaat om een deel van de somatosensorische cortex. Dit gebied is betrokken bij de verwerking van tast, pijn en temperatuur. Van veel lichaamsdelen is al langer bekend waar sensaties verwerkt worden in de hersenen. Zo heeft de v...

Onderzoekers denken dat een Amerikaanse vissoort in een school zwemt om zo gezamenlijk de ultrasone geluiden van dolfijnen beter te kunnen horen. De Amerikaanse elft is één van de weinige vissoorten die de ultrasone klikjes van dolfijnen kan opvangen. Hij weet daarmee grotendeels uit de magen van dolfijnen te blijven. Nou zijn er resultaten uit onderzoeken die suggereren dat é...

In een club in Glasgow gebruiken ze straks een hele bijzonere manier om de temperatuur in de ruimte te regelen: een koel- en verwarmsysteem dat draait op lichaamswarmte. Dansen op een volle dansvloer is iets wat veel mensen lange tijd hebben moeten missen. In Glasgow hebben ze nu iets bedacht om te zorgen dat als er weer dicht op elkaar gezweet mag worden, dit niet alleen goed voor de geestelijke...

Nederlandse onderzoekers hebben een belangrijke ontdekking gedaan over actieve materie, die ervoor kan zorgen dat we het gedrag van cellen in bijvoorbeeld tumoren beter kunnen voorspellen. In deze audio hoor je onderzoeker Vincent Debets van de Technische Universiteit Eindhoven. Lees hier meer over het onderzoek: Actieve materie geeft langzaam maar zeker zijn geheimen prijs . De paper vind je hier...

Bij een sterilisatie wordt de buis waardoor de zaadcellen zich van de testikels naar de penis verplaatsen doorgeknipt en netjes dichtgemaakt. Maar waar gaan de zaadcellen dan heen? Vanaf het moment van de sterilisatie kunnen de zaadcellen niet meer met het sperma mee het lichaam uit. De testikels maken nog steeds zaadcellen aan, maar deze worden geabsorbeerd door het lichaam zonder dat dit kwaad k...

Beter een taal leren door minder goed na te denken, dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar uit onderzoek zou blijken dat dit helemaal geen slecht idee is.  In deze audio hoor je onderzoeker Eleonore Smalle van de Universiteit Gent. Meer lezen over het onderzoek kan hier: Unlocking adults’ implicit statistical learning by cognitive depletion .  See omnystudio.com/listener for priv...

Wat doen kinderen als ze een ander kind de regels zien breken? En verschilt dat per gemeenschap? Daar hebben onderzoekers naar gekeken binnen allerlei verschillende culturen. In deze audio hoor je onderzoeker Patricia Kanngiesser van de universiteit van Plymouth. Lees hier meer over het onderzoek: Challenging ‘rule breakers’ – children will confront their peers, but how they do s...

Je zou kunnen denken: in de landen waar van rechts naar links wordt geschreven en gelezen vind je meer linkshandigen. Maar dat blijkt juist omgekeerd.  De meeste linkshandigen vind je in Westerse landen. In Nederland, de VS en Canada gaat het om zo'n 13 procent. In de landen waarin taal van rechts naar links loopt – wat vooral Aziatische en Arabische landen zijn – ligt het aantal...

Onderzoekers hebben ontdekt dat stamcellen die bezig zijn met het kiezen van hun taak in het lichaam, veel hebben aan een beetje extra sponzigheid.  De meeste kennis die we hebben over biologische materialen en levende organismen komt uit de biochemie. De wetenschap van de stofjes die cellen gebruiken om te functioneren, te communiceren en processen in gang te zetten. Minder lang wordt e...

Honden lijken een basisbegrip te hebben van hoe objecten zich zouden moeten gedragen.   Al in ons eerste levensjaar leren mensen over causale verbanden en het gedrag van objecten. Over hoe het één het ander beïnvloedt. Hoe je bijvoorbeeld met je hand een object kan verplaatsen. Deze vaardigheid blijven we verbeteren tijdens de rest van ons leven en...

Biologen hebben een stukje van het mechanisme ontrafeld waarmee bomen CO2 uit de lucht te halen en opslaan. Het kan helpen bij het kweken van nog efficiëntere bomen. In deze audio hoor je onderzoeker Yrjö Helariutta’s van de University of Cambridge en University of Helsinki. Lees hier meer over het onderzoek: Blueprint reveals how plants build a sugar transport lane . De paper vind...

In een nationaal park in Botswana is onderzoek gedaan naar agressie onder olifanten. Ze zagen: hoe minder oudere mannetjes, hoe meer angst en algehele agressie.  In onderzoek naar het gedrag van olifanten is altijd veel aandacht geweest voor de belangrijke rol van de vrouwtjes in de sociale structuur van de dieren. Oudere mannetjes zijn lang een beetje gezien als overbodig en – ook vanw...

Alle koninklijke mummies die in de 19e en 20e eeuw zijn gevonden zijn inmiddels uitgepakt en onderzocht. Allemaal behalve één. Niemand wilde zich wagen aan dit bijzondere exemplaar. Tot nu. In deze audio hoor je onderzoeker Sahar Saleem van Cairo University in Egypte. Lees hier meer over het onderzoek: Scientists digitally ‘unwrap’ mummy of pharaoh Amenhotep I for the fir...

Onderzoekers van de Radboud Universiteit zijn erin geslaagd om met korte lichtflitsen de magnetische eigenschappen van een materiaal te veranderen. Dat zou voor een veel snellere en energiezuinigere magnetische dataopslag kunnen zorgen.  In deze audio hoor je onderzoeker Alexey Kimel van de Radboud Universiteit. Lees hier meer: Onderzoekers veranderen eigenschappen van antiferromagneet met Te...