Wetenschap Vandaag | BNR

Ooit waren miljoenpoten zo groot, dat ze je makkelijk van de voeten zouden lopen als je per ongeluk hun pad zou kruisen.   Je hebt duizendpoten en je hebt miljoenpoten. Er zijn veel verschillende soorten van beide, maar erg groot zijn de langwerpige krioelende beestjes met veel pootjes niet. Tenminste: vandaag de dag.  Toen in 2018 op een strand in Noord-Engeland een enorm...

Hou je van een goeie zombie-serie of –film op z'n tijd? Dan zou dat in je voordeel kunnen werken in een wereldwijde pandemie.   Wat is er van invloed op hoe goed je tegen de stress van een pandemie kan? Met die vraag begonnen wetenschappers van onder andere Penn State University een onderzoek. 310 proefpersonen kregen een goed uitgedachte vragenlijst waarbij onder andere naar weerb...

Meer dan 400 kilometer van de kust van Taiwan ligt een klein stukje land in het midden van een rif. Eén van de eilandbewoners is een aardworm, maar hoe is die daar gekomen? Het eilandje in de buurt van Taiwan kent een enorme biodiversiteit en één van de (helaas wel invasieve) bewoners die daaraan bijdraagt is de aardworm P. litoralis die overal ter wereld in kuststreken gevond...

Onderzoekers van de universiteit van Western Australia bedachten een tijdje terug iets slims om een invasieve vissensoort tegen te werken bij het voorplanten: een enge robotvis. Ze werden ooit door mensen losgelaten in de natuur om muggenlarven op te eten: de muggenvis, of muskietenvis. Inmiddels is het beestje één van de grootste bedreigingen in zoetwater ecosystemen ter wereld. Zo...

Australische onderzoekers hebben honderden duizenden hersencellen in een schaaltje binnen vijf minuten geleerd hoe ze een simpel computerspelletje moeten spelen.  Het gaat om het computerspelletje 'Pong’, één van de eerste spellen die ooit voor de computer werden gemaakt. Het lijkt een beetje op een potje tennis: een balletje gaat heen en weer en als speler ben je&nbs...

In het M4I-lab van Ron Heeren in Maastricht kunnen ze aan een haar zien wat je jaren geleden op de dag nauwkeurig aan het doen was.  Dat zit natuurlijk iets genuanceerder, maar met de nieuwste technieken kunnen ze in ieder geval het chemische dagboek van je haar uitlezen. Zelfs als je twee jaar geleden een dag op bezoek bent geweest bij iemand die stevig rookt dan is dat - met de juiste techn...

Duizenden moleculen tegelijk in realtime analyseren om zo bijvoorbeeld te kunnen bepalen hoe een tumor groeit of een bot geneest: in het lab van Ron Heeren in Maastricht hebben ze daar de techniek voor ontwikkeld. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bestrijden van een ziekmakende Afrikaanse parasiet wordt in de weg gezeten door honden, blijkt uit onderzoek van de universiteit van Exeter.  De Guineaworm is een parasitaire rondworm. De worm heeft kleine zoetwater-eenoogkreeftjes als tussengastheer en een zoogdier als uiteindelijke gastheer. Mensen kunnen hem krijgen door bijvoorbeeld water te drinken met waterv...

Dit weekend is het - als het goed is - zover: de James Webb Space Telescoop - het grootste en meest ambitieuze ruimte-observatorium ooit gebouwd gaat de ruimte in.  Maar wat gaat hij daar eigenlijk doen? James Webb Systems Engineer Maurice te Plate van ESA vertelt waarom Webb een infraroodtelescoop moest worden, welke instrumenten er aan boord zitten en waar hij precies naar gaat kijken.&nbsp...

Studenten van de TU Eindhoven staan op het punt om af te reizen naar Antarctica. Ze gaan die kant op om belangrijke metingen te doen die nodig zijn voor de bouw van hun zelfrijdende Antarctica-rover.  In deze audio hoor je Ewout Hulscher en Oscar Mannens van Team Polar over waar de rover allemaal tegen moet kunnen en wat hij allemaal gaat meten in de toekomst. Meer informatie over het project...

Voor het eerst hebben onderzoekers de precieze snelheid kunnen bepalen waarmee een ziekmakende bacterie een boom besmet.  Kleine insecten zijn verantwoordelijk voor het infecteren van citrusbomen met een vervelende bacterie. Deze bacterie maakt gebruik van de sapstromen van de boom om zich verder te verplaatsen door zijn gastheer. De snelheid waarmee hij de hele boom besme...

Als we ons dingen proberen te herinneren gaat dat nog wel eens mis. We weten nog lang niet alles over het mechanisme daarachter, maar onderzoekers hebben weer een stukje van de puzzel opgelost.  In een experiment kregen proefpersonen een 70 korte filmpjes van 30 seconden te zien met daarin een afgerond verhaaltje. Dit was het moment waarop de hersenen de herinneringen maakten. Op dag twee wer...

In 1972 werd een stukje rots van de maan veiliggesteld door astronauten van de Apollo 17-missie. Nu geeft datzelfde stukje rots onderzoekers allerlei belangrijke nieuwe informatie over de evolutie van de maan.   Natuurlijk was er al wel eens naar de chemische samenstelling gekeken van het monster, maar inmiddels is de technologie zover dat die samenstelling in veel meer detail bekeken kan wor...

Een groot deel van de processen en installaties in de chemische industrie moet in 2050 aangedreven worden door duurzame elektriciteit. Het inzetten van plasmatechnologie zou daarbij enorm kunnen helpen. Maar hoe werkt het? Op de Brightlands Chemelot Campus in Geleen hebben ze net een nieuw plasmalab geopend. Tijd om eens een kijkje te nemen.  In deze audio hoor je onderzoekers Hans Linden (Br...

Jonge kinderen hebben hun ouders of verzorgers nog heel vaak nodig. Voor de jonge Darwinvink wordt het zelfs levensgevaarlijk als mama te vaak niet thuis is.  De eerste dagen nadat een ei uitkomt zijn jonge vogels enorm kwetsbaar. Het verdedigen van het nest door de vader werd altijd gezien als enorm belangrijk. Maar onderzoekers van Flinders University hebben ontdekt dat jongen van de Darwin...

Onderzoekers is het gelukt om een simpel stukje rubber te programmeren en het tot twee te laten tellen.   We bevinden ons in het veld van de mechanische metamaterialen. Dat zijn materialen die je aanpast waardoor ze nieuwe mechanische eigenschappen krijgen. Neem bijvoorbeeld een simpel stukje rubber. Daar kun je oneindig veel vormen mee maken. Je k...

Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Geophysical Union zijn satellietbeelden gepresenteerd waarop zwaktes in een hele belangrijke ijsplaat in Antarctica te zien zijn. De ijsplaat is onderdeel van de Thwaites Glacier. Hij dient een beetje als rem en voorkomt dat de gletsjer sneller gaat stromen. Nu hebben onderzoekers scheuren in het laatste intacte stuk van de ijsplaat gezien. Ze verw...

Insecten worden vaak genoemd als interessante eiwitbron voor de toekomst. Maar stel dat er massaal insectenboerderijen komen, hoe maak je die dan rendabel?  In het CoRoSect -project, waar 19 Europese partijen aan meewerken, wordt alvast gekeken of slimme robots zo'n insectenboerderij draaiende zouden kunnen houden.  Wetenschapsredacteur Karlijn Meinders ging langs bij de Universiteit Maa...

We weten allemaal dat knuffelen goed voor ons is, maar even geleden hebben onderzoekers ook laten zien dat hoeveel een kind in jonge jaren is geknuffeld ook echt een effect heeft op hun DNA.  In knaagdieren werd deze link eerder al eens gevonden, maar inmiddels is hier ook bij kinderen naar gekeken. Van 94 baby's werd bijgehouden hoeveel lichamelijk contact ze in de eerste 5 weken van hun lev...

Er zijn miljoenen verschillende soorten schimmels op de wereld en velen spelen een gigantisch belangrijke rol in ecosystemen. Van één mechanisme in schimmels weten we nu meer.   Wetenschappers uit Japan hebben gekeken hoe schimmels zich door piepkleine gaatjes – zoals de poriën in plantenbladen – weten te wurmen. Ze lieten zeven verschillende soorten groeien in...

Toen Ludwig van Beethoven op zijn 56ste stierf, liet hij zijn tiende symfonie onafgemaakt achter. Niet veel meer dan een paar handgeschreven notities met daarop zijn plannen voor het muziekstuk zijn bewaard gebleven. De incomplete stukjes thema en melodie die op de velletjes stonden zijn nu gebruikt om een algoritme te trainen om te componeren als Beethoven. Een componerend algoritme kun je in de...

Met de grootste genetische ALS-studie tot nu toe hebben onderzoekers 15 genetische risicofactoren voor de ziekte geïdentificeerd.  In deze audio hoor je onderzoeker Wouter van Rheenen van het ALS Centrum in het UMC Utrecht. Lees hier meer: Grootste genetische ALS studie identificeert 15 genetische risicofactoren .  De open access paper vind je hier: Common and rare variant associati...

Zuid-Amerika verloor de meeste grazers, bleek uit het onderzoek. 83 procent van alle soorten. Gevolgd door Noord-Amerika waar 68 procent van de soorten verdween. Australië verloor 44 en Afrika 22 procent. Deze cijfers legden de onderzoekers naast bodemmonsters uit 410 gebieden wereldwijd en zo zagen ze dat hoe groter het grazer-verlies, hoe meer branden er in dat gebied waren. Branden waren niet h...

Om erachter te komen of een koraalrif goed genoeg was hersteld hebben onderzoekers zingende vissen afgeluisterd. In Centraal Indonesië wordt gewerkt aan het Mars Coral Reef Restoration Project. Dat project leek heel succesvol: het rif groeide terug en er was sprake van herstel. Maar hoe zat het met de rest van het ecosysteem? Om die vraag te beantwoorden kun je de zeedieren in het rif tellen,...

Er zijn regelmatig botsingen tussen clusters van sterrenstelsels. Het is vooral het gas dat in die clusters zit dat met elkaar botst. In dat gas is nu iets gezien wat alleen nog was voorspeld.  Tijdens een botsing nemen de gaswolken verschillende vormen aan. Het begin- en eindstadium van die vervorming waren al eens gezien, de tussenvorm was tot nu toe alleen nog voorspeld. Toen astronomen ei...