Wetenschap Vandaag | BNR

Het is onderzoekers gelukt om een belangrijk energierecord te verbreken binnen een groot kernfusie-experiment. Al sinds eind jaren 50 wordt er onderzoek gedaan naar kernfusie. Kernfusie is niet hetzelfde als het splitsen van atomen zoals de kernreactoren doen die we al kennen. Bij kernfusie smelten in een reactor atomen juist samen. Ooit moet het tien keer meer energie opleveren dan je erin stopt....

Een familieboom, maar dan voor alle bloeiende plantensoorten die er maar zijn: daar wordt aan gewerkt. En ze zijn inmiddels over de helft. Meer dan 1,5 miljard letters aan genetische code zijn openbaar beschikbaar gesteld in het Plant and Fungal Trees of life-project dat wordt geleid door de Royal Botanical Gardens, Kew in Engeland. Er werken onderzoeksinstituten van over de hele wereld mee aan he...

Ongeveer 27.000 mensen per jaar krijgen in Nederland de ziekte van Lyme door een tekenbeet. Nou lijkt in een deel van de VS een hagedis te zorgen voor minder gevallen.  De tekensoort die verantwoordelijk is voor het overdragen van de spiraalvormige bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt in de mens krijgt deze bacterie zelf binnen bij het drinken van het bloed van dieren als muizen, herte...

Als we ouder worden raken sommige cellen op zo'n manier beschadigd dat ze onzin uit gaan kramen en buurcellen ze niet meer kunnen volgen. En dat is slecht nieuws.  Hebben we te veel van deze senescente cellen die niet meer goed communiceren met hun omgeving, dan kan dat zorgen voor ernstige ziekte. Peter de Keizer van het UMC Utrecht doet onderzoek naar de moleculaire oorzaken van ouderdom en...

In een grote studie waar 22 landen aan meededen is gekeken: in welk land zijn mensen zonder kinderen gelukkiger dan mensen met kinderen?  Natuurlijk is een dergelijk vraagstuk nogal ingewikkeld en spelen er allerlei factoren mee. Zoals cultuur, financiële middelen, medische voorzieningen, of het wel of niet hebben van een kinderwens, maar toch heeft de universiteit van Texas een poging g...

We weten nog lang niet alles over alle soorten bacteriën die er zijn, maar van een paar weten we al wel dat ze niet slecht, maar goed voor ons kunnen zijn.  In BBC Science Focus een mooi lijstje van drie vriendelijke bacteriën. In de jaren 70 werd er eentje ontdekt (Mycobacterium vaccae) aan de rand van een meer in Uganda die – bij muizen tenminste – zorgde voor minder s...

Vliegende draakjes - maar ook vliegende eekhoorns - vliegen niet echt, maar kunnen toch van boom naar boom zweven. Nou blijken die draakjes daar een behoorlijk geavanceerde techniek voor te gebruiken. Onderzoeker Pranav Khandelwal van het Max Planck Institute for Intelligent Systems in Duitsland, trok naar de jungle in zuidelijk India om daar de exacte bewegingspatronen van het diertje vast te leg...

Honden verschillen meer van grootte binnen hun soort dan welk ander zoogdier ter wereld, maar hoe is dit ooit zo gekomen?   Toen mensen zo'n 30.000 jaar geleden wolven als huisdieren gingen houden en langzaam de honden ontstonden zoals we die nu kennen waren er al verschillen in grootte. Maar de extreme verschillen van vandaag de dag – waarbij de grootste hond 40 keer groter is dan de k...

Natuurlijk spelen er veel factoren mee bij het voelen van een klik met iemand, maar eentje zagen onderzoekers heel duidelijk terugkomen uit experimenten. In deel één van dit onderzoek kregen mensen die elkaar niet kenden de opdracht om 10 minuten met elkaar te kletsen. Achteraf moesten ze een vragenlijst invullen en daarna zelf - lekker ongemakkelijk - het gesprek terugkijken en aang...

Het Nederlandse ruimte-instrument Tropomi is weer nieuwe methaanlekken op het spoor gekomen. Dit keer gaat het om een flink aantal affakkelinstallaties die niet goed blijken te werken. November vorig jaar werden nog verrassende ontdekkingen gedaan over methaanuitstoot van Australische kolenmijnen , nu hebben ze gekeken aan de Westkust van Turkmenistan, waar het instrument een aantal interessante m...

Een theorie uit de jaren 80 die stelt dat er dieren zijn die hun eigen urine kunnen recyclen is nu door onderzoekers van de universiteit van Montreal bevestigd.  Het idee ontstond toen werd nagedacht over hoe het toch kan dat dieren na een winterslaap – waarin ze al hun reserves opmaken – geen spiermassa verliezen. Als je bedenkt dat sommige dieren dus negen maanden niet bewegen e...

Hoe voorkom je dat je tijdens het printen van druppeltjes inkt een koffiering-effect krijgt? Daar heeft een onderzoeker van de Technische Universiteit Eindhoven naar gekeken. Als een druppel op papier verdampt, dan doet hij dit sneller aan de buitenkant dan de binnenkant. Net als een bord met warm eten. Bij een druppel trekt de vloeistof die dan nog in het midden zit ook richting de buitenkant, wa...

Het mediterraanse dieet – met veel vezelrijk voedsel, vis en noten - heeft volgens veel onderzoeken grote voordelen voor onze gezondheid. Maar het heeft ook ongemakkelijke nadelen. Je gaat er een – laten we zeggen – luchtiger leven van lijden en de wc-bezoekjes zijn over het algemeen wat langer.   In Spanje zijn onderzoekers gaan kijken of deze onhandige bijkomstigheid bij v...

In de science fiction blockbuster en remake Dune kunnen mensen op een waterloze hete woestijnplaneet rondwandelen dankzij een speciaal pak. Zou dat in het echt ook werken?  Het stillsuit dat bewoners van de planeet Arrakis dragen recyclet al het vocht dat het lichaam van de drager produceert. Zweet wordt bijvoorbeeld opgevangen, gezuiverd...

De James Webb ruimtetelescoop is na een maand reizen op zijn bestemming aangekomen en bevindt zich nu 1,5 miljoen kilometer van de aarde. Wat wordt de volgende stap?  James Webb System engineer Maurice te Plate van ESA vertelt vanuit de controlekamer dat alles vrijwel volledig volgens plan loopt. Dat plan is een super strak geplande checklist, waarop per minuut en maanden vooruit staat aangeg...

Een bedrijfje uit Noorwegen wil bubbelgordijnen gebruiken om orkanen te hinderen. Zou het echt werken? Orkanen ontstaan wanneer warme en koude lucht botst boven oceaanwater met een temperatuur boven de 26,5 graden. Hoe warmer het water, hoe krachtiger de orkaan kan worden. Water onder deze temperatuur heeft niet de hitte of verdamping om een orkaan te voeden. Een bedrijfje uit Noorwegen wil deze k...

Wat zorgt er nou voor dat het ene dier maar een dag leeft en het andere tientallen jaren? En waarom worden sommige mensen heel oud en anderen niet?  Het zijn geen makkelijke vragen om te beantwoorden, maar er vallen wel steeds meer puzzelstukjes op hun plek. Met grote interesse wordt bijvoorbeeld gekeken naar verschillen in levensduur binnen diersoorten. Waarom leeft een koningin van een mier...

Nijlpaarden kunnen elkaars stem herkennen en reageren nogal bijzonder als ze het geluid van een onbekend nijlpaard horen, blijkt uit onderzoek.  Door opnames te maken van nijlpaarden in een natuurreservaat in Mozambique en die vervolgens weer te laten horen aan andere nijlpaarden, ontdekten wetenschappers dat de dieren anders reageren als het gaat om een nijlpaard dat ze niet kennen. De react...

Hoe groter het dier hoe sneller het kan vliegen, geldt vaak. Maar hoe kan het dan dat een piepklein kevertje sneller kan vliegen dan insecten die drie keer zo groot zijn?  Insecten zijn in de afgelopen 300 miljoen jaar steeds kleiner geworden. Toch zijn ze daardoor niet minder hard gaan vliegen. Veervleugelkevers behoren tot de kleinste insecten die er nu zijn. Met hun lengte van 0,4 millimet...

Uit onderzoek naar hersenactiviteit tijdens het slapen blijkt dat ons brein sterker reageert op onbekende stemmen dan op bekende stemmen. Het geeft onderzoekers een interessant kijkje in hoe onze hersenen informatie verwerken. In een volgende stap willen ze kijken of onze hersenen tijdens het slapen ook stimuli kunnen voorspellen. Dat herkennen en voorspellen van patronen doet het brein als we wak...

Een nieuw onderzoek laat zien dat de slurf van de olifant weleens het gevoeligste lichaamsdeel in het dierenrijk zou kunnen zijn.   Duitse onderzoekers kwamen hierachter toen ze de zenuwen van enkele overleden dierentuin olifanten bekeken. De twee zenuwtakken in de slurf waar de zenuwcellen zitten wegen zo'n 50 gram per stuk. Dat is een verzameling zenuwen groter dan...

Een miersoort in India heeft een uitzonderlijke oplossing als de koningin van de kolonie plots sterft of verdwijnt: werkmieren die zichzelf transformeren tot koningin.   In eerder onderzoek werd al ontdekt dat het brein van deze mier van grootte kan veranderen, afhankelijk van de positie in de kolonie. Als de koningin ontbreekt, ontstaat er een soort toernooi waarin de mieren met elkaar vecht...

Een micro-robotje dat van vorm kan veranderen en dat net als bot in ons lichaam eerst zacht is en dan hard wordt. Dat is waar onderzoekers aan hebben gewerkt.  Deze robotjes zouden bijvoorbeeld opgevouwen door een naald passen, waarna ze zich openvouwen, een vorm aannemen en vervolgens hard en sterk worden. Dit is mogelijk door de combinatie van twee typen materiaal: eentje met daarin fragmen...

Hazen en konijnen zijn echte huismussen. Ze blijven over het algemeen binnen een paar kilometer van hun hol. Behalve één Canadese haas, die alle records heeft verbroken.  Om te kijken hoeveel poolhazen in het noorden van Groenland zich verplaatsen, hebben biologen er in 2019 25 een volgbare tag gegeven. In de maanden die daarna volgden zagen ze de hazen zeker 100 kilometer afleg...

Ze wordt gezien als één van de hardnekkigste invasieve diersoorten: de marmerkreeft. Nu proberen onderzoekers te ontdekken of het diertje - dat zichzelf razendsnel voortplant - ons ook kan helpen.  Een behoorlijke plaag is het dier dat zich over de hele wereld heeft verspreid inmiddels. Terwijl het ooit begon met één oermoeder. Een afstammeling van de Noord-Amerika...