Wetenschap Vandaag | BNR

Een team van internationale onderzoekers heeft met behulp van meer dan 7000 opnames van varkensgeluiden een algoritme ontwikkeld dat de geluiden kan onderscheiden op basis van emotie. Het idee achter dit uitgebreide onderzoek: een instrument en app ontwikkelen dat in varkensstallen kan hangen. De boer zou zo een seintje kunnen krijgen als er iets aan de hand is, of kunnen meten of verbeteringen aa...

De bacterie C. difficile is een veroorzaker van diarree en darminfecties, vooral in zorginstellingen. Een groep wetenschappers heeft nu het beschermende jasje van deze superbacterie ontrafeld. Eén van de redenen waarom de bacterie moeilijk te doden is, is een beschermende laag dat als een soort harnas de hele bacterie bedekt. Dit jasje houdt zowel immuunstoffen van ons lichaam als de molecu...

Zeeoren zijn een familie van slakken. Ze komen vooral in warme wateren voor en kunnen zo groot worden als je hand. Onderzoekers hebben nu iets bedacht om deze bedreigde diersoort te helpen. Er wordt al een tijdje geprobeerd om de populatie van deze enorme zeeslakken te laten groeien door ze te fokken. Maar dit is geen gemakkelijke klus. Het is moeilijk om te bepalen of een zeeoor klaar is om zich...

Zo'n 60 miljoen jaar geleden gingen mieren en schimmels onder de grond een samenwerking aan die ze tot de dag van vandaag volhouden. Waarom? Onderzoeker Pepijn Kooij vertelt vanuit Brazilië waarom de twee soorten in deze samenwerking niet zonder elkaar kunnen, hoe de mieren als transporttrucks worden ingezet en de schimmel het zelfs laat weten als hij niet blij is met de blaadjes die worden g...

Zeeolifantenvrouwtjes zijn enorm goed in het bepalen van hun route. Hoe ze het ook nog voor elkaar krijgen om de timing van hun reis perfect op het paringsseizoen te laten aansluiten, is een raadsel. Een raadsel dat onderzoekers van de universiteit van California hopen op te lossen. Elk jaar leggen zwangere zeeolifanten vrouwtjes een tocht af van ongeveer 240 dagen en zo'n 10.000 kilometer door de...

Ons geheugen is niet altijd even betrouwbaar. Wat weten we inmiddels over verdrongen herinneringen? Hoe ga je daar als therapeut mee om en wat betekent dit in de rechtszaal?  Tijdens een nieuwe Studium Generale van de Universiteit Utrecht bespreekt rechtspsycholoog Henry Otgaar valse en verdrongen herinneringen . Kunnen ervaringen zo traumatisch zijn dat ze verdrongen worden? En kunnen ze dan...

Terwijl alle ogen op Rusland en Oekraïne zijn gericht, is ondertussen ook een nieuw klimaatrapport gepresenteerd. Een rapport met als boodschap: het moet echt nu gebeuren. Het is wederom een tik op de vingers wegens een gebrek aan actie. Het nieuwste IPCC-rapport benadrukt dat 40 procent van de wereldbevolking al zeer kwetsbaar is en dat de klappen het hardst gevoeld gaan worden in landen die...

Ook in de onderzoekswereld wordt hard gewerkt om mensen uit Oekraïne te helpen. Onder andere met de hashtag ScienceForUkraine wordt geprobeerd gevluchte wetenschappers te helpen.  Sinds een paar dagen is #ScienceForUkraine op Twitter te vinden met de oproep om in actie te komen voor alle studenten en onderzoekers die in de problemen raken in Oekraïne. Vanzelfsprekend ligt vrijwel al...

Lichaamstaal kent bij mensen allerlei subtiele varianten van houding en beweging. Nou blijken ook honden hier meer nuance in te hebben dan gedacht. Honden kunnen allerlei emoties laten zien. Deels misschien wat ingevuld door ons, maar er zijn zeker verschillen in gedrag die zo opgevat kunnen worden. Zo kan de houding van de staart ons allerlei dingen vertellen: hangend, of tussen de benen heeft va...

Chimpansees stoppen insecten in hun wonden, zagen onderzoekers van de universiteit van Osnabrück. Ze denken dat het gaat om een vorm van zelfmedicatie. Het gebruiken van planten of ander niet eetbare substanties om ziektes tegen te gaan is niet ongebruikelijk in de dierenwereld. Het is eerder gezien bij insecten, reptielen, vogels en zoogdieren. Bonobo's en chimpansees slikken bijvoorbeeld be...

De Quetzalcoatlus heeft een spanwijdte die even lang is als een dubbeldekkerbus. Het is het grootste dier dat ooit gevlogen heeft. Maar hoe hij dit deed, dat was lange tijd een raadsel.  Lange tijd lukte het experts niet om erachter te komen hoe het een gigantische dino met vleugels, eentje zo hoog als een giraf, lukte om de lucht in te komen. Een team van onderzoekers aan de universiteit van...

Het lukt onderzoekers steeds beter om vogels en kleine dieren over de hele wereld te volgen dankzij piepkleine zendertjes. Dat maakt het ook mogelijk om veel meer uit die zendertjes te halen dan alleen maar waar ze op dat moment zijn. Wie maakt er ruzie met wie? Wat doen vogels als hun vaste zandplaat steeds vaker onder water staat? Wie zorgt ervoor dat een hele zwerm in beweging komt? En: leren z...

In de bodem van het regenwoud van Zuid-Amerika leeft een schimmel die 50.000 blaadjes per dag eet, zonder ooit zelf de boodschappen te hoeven doen.  Dit taakje besteedt de schimmelsoort uit aan.. de bladsnijdersmier. Maar deze mieren doen dit niet voor niets. Het verteren van plantmateriaal is niet makkelijk. Dat is ook terug te zien aan de lengte van het verteringskanaal van planteneters. He...

Onderzoekers uit de VS hebben neuronen in het brein ontdekt die alleen reageren op..... zang. In 2015 deden deze onderzoekers ook al een ontdekking. Ze vonden met behulp van fMRI-scans een groep neuronen die op muziek reageert. Dat lukte ze door proefpersonen naar 165 verschillende geluiden te laten luisteren zoals spraak, klopjes, blaffende honden en dus ook muziek. Door de data die uit die scans...

We kennen de mRNA-technologie inmiddels van de corona-vaccins, maar nu hebben onderzoekers uit Maastricht laten zien hoe het ook toegepast kan worden bij het behandelen van complexe botbreuken.  Bij een gecompliceerde botbreuk kun je denken aan een breuk waarbij de stukken bot te ver van elkaar afstaan of te slecht op elkaar aansluiten om uit zichzelf goed te genezen. In sommige gevallen, afh...

Wetenschappers van de Universiteit Maastricht en het Amsterdam UMC ontdekten in een gezamenlijk onderzoek naar veroudering in spierweefsels dat de energiehuishouding in spieren van sportende senioren en jonge mensen vrijwel gelijk is.   Ze kwamen hierachter toen ze spierbiopten van proefpersonen in verschillende leeftijdsgroepen en fysieke condities met elkaar vergeleken. Eén stof...

Onderzoekers hebben een manier ontwikkeld om slaapapneu op te sporen en te monitoren met behulp van een compact apparaatje dat om de pols te dragen is.  Wereldwijd lijdt een miljard mensen aan de meest voorkomende vorm van slaapapneu. Bij deze aandoening genaamd obstructieve slaapapneu, of OSA in het kort, blokkeert kort de luchttoevoer tijdens het slapen. Dit kan gedeeltelijk zijn of helemaa...

Sterke buik-, rug- en bekkenspieren zijn onder andere belangrijk voor je balans en ze kunnen sommige blessures voorkomen. Nou blijkt dit ook voor honden te gelden. Eén van de meest voorkomende knieblessures onder honden is te vergelijken met het scheuren van de kruisbanden bij mensen. Een onderzoek naar meer dan 1200 behendigheidshonden, je weet wel: honden die kunnen slalommen en door hoep...

De bultrugwalvis heeft er nogal wat voor over om de juiste partner te vinden. Sommigen reizen er –zo blijkt uit onderzoek - rustig 6000 kilometer voor. In alle grote oceanen vind je bultrugwalvissen. De bultruggen in de Stille Oceaan vind je in de zomer meestal rond Alaska en Canada en in de winter in de buurt van Mexico en Hawaii voor het paarseizoen. Eerst werd gedacht dat er é&eacu...

We weten dat spinnen een prooi in hun web kunnen voelen dankzij vibraties van het web die worden opgevangen door hun gevoelige pootjes. Nu lijken ze met dat web ook te kunnen horen. Verschillende dieren op aarde hebben een trommelvlies in hun oor dat vibraties in de lucht opvangt. Vervolgens worden deze vibraties doorgegeven en versterkt via botstructuren, om uiteindelijk dieper in het oor vloeist...

Nederlandse onderzoekers hebben een superzwaar zwart gat ontdekt dat verscholen zit in een ring van stof.  Er is in dit onderzoek gekeken naar een actieve galactische kern, ook wel een AGN in de Engelse afkorting. Deze extreem energetische bronnen worden aangedreven door superzware zwarte gaten. Kosmisch stof en gas uit de omgeving spiraalt naar dat zwarte gat en wordt opgeslokt, waarbij enor...

Onderzoekers hebben - geïnspireerd door de tseetseevlieg - een wiskundig model gemaakt voor hoe leeftijd en ervaring van invloed kunnen zijn op nageslacht. Ze bekeken de kosten-baten strategie die de beestjes hanteren bij het grootbrengen van hun jongen. Waarbij onder andere factoren als energieopname en -verbruik en leeftijd een belangrijke rol spelen. Natuurlijk kozen ze niet voor niets voo...

In Australië vind je behoorlijk wat dieren en planten die je je leven kunnen kosten, toch blijkt één daarvan misschien juist het tegenovergestelde te kunnen doen.   Het gaat om een giftige zeeanemoon die zo'n 8 tot 10 centimeter groot kan worden. Anders dan een slang, waarbij gif via giftanden wordt afgeleverd, vind je het gif bij deze zeeanemoon in allerlei prikcellen verd...

Bij een kleine hagedissensoort die voorkomt in Mexico en de Verenigde Staten houden mannetjes andere mannetjes op afstand terwijl hun vriend voor het nageslacht zorgt.  Dit beestje – dat ongeveer een jaar leeft – spendeert zijn tijd, net als vele andere dieren, met het zoeken naar een partner om mee voort te planten. Je zou denken: dan is het iedereen voor zich. Dat is de beste ta...

Je hebt 'nature' en je hebt 'nurture', maar onderzoek naar het leergedrag van identieke fruitvliegjes laat zien dat er ook nog een derde factor moet zijn: willekeur. Eerder was al opgevallen dat zelfs als fruitvliegjes genetische vrijwel identiek zijn en ze in dezelfde omstandigheden zijn opgegroeid, er toch verschillen in gedrag worden gezien. Denk aan: de voorkeur voor bepaalde geuren, of de keu...