Wetenschap Vandaag | BNR

Wolken van algen die giftige stofjes uitstoten zorgen voor grote problemen in het kustwater van Florida. Onderzoekers uit Nederland duiken er binnenkort de bodem in, op zoek naar de oorzaak. In deze audio hoor je promovenda Suzanne de Zwaan van de Universiteit Utrecht en NIOZ. Ze gaat deze week richting Florida om te beginnen aan haar onderzoek en vertelt meer over de algen die ze bestudeert, welk...

Voor een zebramangoest - familie van het stokstaartje - is het juist goed om je eigen kind te vergeten. Of nou ja: om in ieder geval geen idee meer te hebben welk kind bij wie hoort.  Mangoestenvrouwtjes van dezelfde kolonie bevallen allemaal in één nacht. Daardoor is het voor de moeders een stuk moeilijker om al die pups uit elkaar te houden, maar dat blijkt juist in het voordeel te werken van de...

Een molecuul dat van nature vrijkomt als we sporten blijkt er bij muizen ook voor te zorgen dat ze minder eten.  De studie waarin dit werd ontdekt werd geleid door de Universiteit van Stanford, maar een Nederlandse onderzoeker - Robert Jansen, nu werkzaam bij de Radboud Universiteit en co-auteur van dit nieuwe onderzoek - legde ooit de basis, een beetje per ongeluk. Hij vertelt hoe ze het mysterie...

Onze cellen hebben een slimme manier om benodigdheden als voedingsstoffen de cel in te krijgen, maar onderzoekers waren er nog niet helemaal uit hoe dat vervoer precies ontstaat. Nu weten ze weer wat meer.  Cellen hebben een membraan, een buitenste laag waar niet zomaar alles doorheen komt. Als voedingsstoffen van buiten de cel naar binnen moeten, dan gebeurt er iets heel handigs: speciale ei...

Sommige prachtige kleuren in de natuur ontstaan dankzij pigment, maar anderen, vooral blauwtinten, door een slimme manier van lichtreflectie. Onderzoekers zijn bij een blauwe bes nu dieper in dit trucje gedoken.  Zie je een vogel met felrode vleugels, dan absorberen de pigmentmoleculen in die veren alle kleuren licht behalve rood. Maar zie je een vlinder of pauw met vlakken van prachtig glanz...

De platicsoep in de oceaan heeft vreselijke gevolgen voor ecosystemen en daarmee ook onszelf, maar een groepje onderzoekers hoopt dat het ons ook iets kan opleveren: nieuwe antibiotica.  Natuurlijk moet al dat plastic zo snel mogelijk uit het water worden gehaald, voor zover dat nog kan, want veel breekt af tot zulke kleine stukjes dat het niet meer uit het water en de dieren die er leven te...

Onderzoekers hebben op zee expres een lading perenbomen overboord gegooid. Dat deden ze natuurlijk niet zonder een goede wetenschappelijke reden. De bodem van onze Noordzee is inmiddels redelijk kaal. Zonder structuren om zich in te verstoppen, blijven veel vissen daardoor ook weg. Om daar wat aan te doen, moet er dus weer iets op de zeebodem komen. Nou fietste NIOZ-onderzoeker Tjeerd Bouma steeds...

Iedereen met een kat – of nou ja, iedereen die wel eens een kattenflimpje kijkt – weet dat de beestjes nogal wild kunnen worden van catnip, of kattenkruid. Onderzoekers snappen nu beter waarom.  Ze likken eraan, rollen erin en kauwen erop, om vervolgens een beetje stoned voor zich uit te gaan zitten staren. De meeste katten vinden kattenkruid onweerstaanbaar. Maar waarom...

Een nieuwe technologie waarmee heel efficiënt CO2 afgevangen kan worden en tegelijkertijd blauwe waterstof kan worden geproduceerd, moet straks bestaande industriële processen een stuk schoner maken.  Onderzoeksinstituut TNO ontwikkelt de nieuwe techniek, die succesvol een eerste test in een staalfabriek in Zweden heeft doorstaan. Nu zal gekeken worden of het ook op grotere schaal l...

Waarom reageren niet alle kankerpatiënten op immuuntherapie? Op die vraag hebben onderzoekers zich gestort. Ze vonden één van de oorzaken en werken nu aan een oplossing. Tussen de 25.000 genen van een tumorcel ontdekten ze er ten minste drie die een belangrijke rol spelen bij resistentie tegen immuuntherapie. Schakelden ze één van die genen - het RNF31-gen - i...

Is het buiten 40 graden, dan loop je daar liever niet in rond, maar nu blijkt het diep in onze hersenen ook minstens zo warm te zijn en dat is veel warmer dan eerder werd gedacht.  Lange tijd werd een schatting van die temperatuur van de diepe hersenen vooral gebaseerd op metingen die werden gedaan bij mensen die met hersenletsel in het ziekenhuis lagen, maar dankzij een vrij nieuwe techniek...

Details van 1.6 miljard sterren, zo'n 10 miljoen sterrenstelsels en bijna 160,000 asteroïden: dat is wat er sinds vandaag te vinden is in de enorme dataset van ESA's ruimtetelescoop Gaia. Ondanks dat onderzoekers nog druk bezig zijn met het analyseren van de nieuwe lading data (twee keer eerder kwam er een dataset van Gaia naar buiten) leren we nu al wat van de nieuwe informatie. Over de kern...

Volgens onderzoekers hebben sommige giftige stofjes in onze leefomgeving invloed op hoe ons lichaam eten verwerkt. En dat effect is niet positief: we zouden er dikker van worden.  Onze omgeving zit er vol mee: minuscule restjes van de producten en verpakkingen die we dagelijks gebruiken, fijnstof, sporen van pesticiden en schoonmaakmiddel... We weten al langer dat deze deeltjes in grote hoeve...

Parasieten hebben geen beste reputatie aangezien ze ons flink ziek kunnen maken, maar ze kunnen ons ook helpen om beter te begrijpen hoe ziekte zich verspreidt, blijkt uit nieuw onderzoek.  Het delen van parasieten tussen diersoorten kan iets vertellen over hoe zeldzaam een soort is, over voedingspatronen en over veranderingen in leefgebied. Om die reden heeft een internationaal team van onde...

Onderzoekers hebben data van honderden gewervelde en ongewervelde diersoorten bestudeerd om erachter te komen hoe verschillend deze dieren de wereld zien.  Je kunt je voorstellen dat wat een dier ziet onder andere afhankelijk is van leefgebied. Woon je in een bos, dan is er een andere hoeveelheid licht om mee te werken, dan wanneer je op de steppe rondloopt, of wanneer je in een koraalrif ron...

Een zeegrasveld aan de Australische westkust heeft zich 4500 jaar lang verspreid over de zeebodem en is volgens onderzoekers op het moment het grootste organisme ter wereld.  Het lijkt erop dat het zeegras dat groeit in Shark Bay een hybride is tussen bestaand lintwier en een nog onbekende soort. Het zeegrasveld doet het waarschijnlijk zo goed omdat het zichzelf kloont in plaats van seksueel...

Vandaag vond bij Deltares in Delft de officiële opening plaats van een enorme centrifuge. Het onderzoeksinstituut gaat er belangrijke water- en bodem-testen mee doen en wij mochten alvast een kijkje nemen. In deze audio hoor je onderzoekers Suzanne van Eekelen en Harm Aantjes. Meer lezen kan hier: Nederland is een nieuwe onderzoeksfaciliteit rijker met geavanceerde tijdmachine voor bodemproce...

Zweedse onderzoekers hebben een goedkope minuscule sensor ontwikkeld waarmee binnen een paar minuten pesticiden gedetecteerd kunnen worden op fruit.  Volgens de onderzoekers bevat de helft van het fruit dat in de EU wordt verkocht sporen van pesticiden. Pesticiden die in grote hoeveelheden schadelijk kunnen zijn voor onze gezondheid. De aanwezigheid van deze stoffen kan natuurlijk al gemeten...

De samenstelling van Jupiter is anders dan eerder werd gedacht, en dat vertelt ons niet alleen iets over Jupiter zelf, maar ook iets over hoe ons hele zonnestelsel is ontstaan. In deze audio vertelt onderzoeker Yamila Miguel van SRON en de Leidse Sterrewacht meer over wat gasreus Jupiter bijzonder maakt, wat ze hebben ontdekt over de samenstelling en kern van deze enorme planeet en waarom dat zo b...

Ooit waren kippen gewoon nog wilde vogels die in de tropen leefden. Onderzoekers hebben nu een beter beeld van wanneer de beestjes huisdieren werden. Maar vooral ook: waarom. Tientallen jaren gingen er in de literatuur dezelfde schattingen rond over de oorsprong van de huiskip, maar nu menen archeologen de échte oorsprong te hebben achterhaald. Iets heeft de voorlopers in de jungle namelijk...

Hommels staan niet bepaald bekend om hun onderwater skills. Toch heeft een rechter in Californië geoordeeld dat hommels vissen zijn. En dat is goed nieuws voor de beestjes.  Onder de California Endangered Species Act vallen vogels, amfibieën, reptielen, zoogdieren en vissen. Helaas voor de bijen en hommels waar het ook daar zo slecht mee gaat, geen insecten. Maar daar heeft een rech...

Na 50 jaar wachten zijn onderzoekers afgelopen maart begonnen aan het openen en onderzoeken van een bijzonder monster van de maan.  Astronauten van de Apollo 17 missie hamerden in 1972 een cilinder in de restanten van een landverschuiving op de noordelijke helft van de maan en namen het bodemmonster veilig mee terug naar de aarde. Nu beginnen onderzoekers de geheimen van deze buis met maanges...

Van dino's werd lange tijd gedacht dat ze – net als veel uitgestorven reptielen – koudbloedig waren. Maar dat lijkt niet te kloppen.   Warmbloedigheid heeft waarschijnlijk een belangrijke rol gespeeld bij de evolutie van gewervelde dieren. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat het lichaam warm kan blijven onder koude omstandigheden. Dit doet het lichaam door het metabolisme een zweng...

Als je blaadjes uit bomen wilt eten is het erg handig om overal bovenuit te torenen, maar dit zou niet de enige verklaring zijn voor de lange nek van giraffen.  Misschien heb je wel eens een filmpje gezien van twee vechtende giraffen? Het gaat er nogal gewelddadig aan toe. Met veel kopstoten en een hoop nekworstelen. Nou blijken de voorouders van giraffen elkaar op een vergelijkbare manier te...

Met een netwerk van trillende nanosnaartjes is het onderzoekers gelukt om geluid te dempen of versterken met behulp van licht.  Het geheel nieuwe mechanisme, waarin geluidsgolven met een laser gestuurd worden, zou kunnen helpen bij het verbeteren van de gevoeligheid van allerlei sensoren, maar ook van bijvoorbeeld wifi-ontvangers in telefoons. Misschien nog het spannendst is het dat er waarsc...