Wetenschap Vandaag | BNR

Het kan niemand zijn ontgaan: de eerste foto's van de James Webb Space Telescoop zijn gepresenteerd. En ze stellen niet teleur.  Maandagavond laat (Nederlandse tijd) werd de allereerste foto gepresenteerd door president Joe Biden. Het is het diepste, meest gedetailleerde infraroodbeeld van het universum tot nu. Te zien zijn gigantisch veel sterrenstelsels, in, naast en achter cluster SMACS 0723, d...

De hoeveelheid licht en het soort licht waarin we leven en werken heeft invloed op hoe we ons voelen, dat weten we, maar hoe werkt dat eigenlijk in ons lichaam?  Om daarachter te komen keken onderzoekers van Brown University met een MRI-scanner naar hoe veranderingen in lichtintensiteit doorgegeven worden in de hersenen van gezonde proefpersonen. Ze zagen heel mooi hoe bepaalde gebieden in de hers...

Onderzoekers raakten geïnspireerd door een sputterende ketchupfles bij het ontwerpen van een nieuw soort zachte robotica. Onderzoeker Luuk van Laake van AMOLF legt uit hoe de techniek - die luchtdruk en klepjes gebruikt om zachte robotvingers aan te sturen - precies werkt. Ook hoor je meer over het grotere project waar dit onderzoek onderdeel van is. Daarin kijken ze naar een nieuw soort kunsthart...

Waar zijn de bloemen? En hoe ver moet je er voor vliegen? Met een waggeldansje laten bijen dit aan andere bijen in de korf weten. Zou dit ook voor robots kunnen werken?  Stel een robot moet een andere robot voorzien van informatie, maar communiceren via een digitaal netwerk kan even niet. Bijvoorbeeld tijdens een ramp, of in erg afgelegen gebieden. Het oppervlak van Mars ofzo. Of stel: een mens mo...

Eén op de vijf mensen leeft met chronische pijn. Wat zorgt ervoor dat die pijn maar niet overgaat? Dankzij een flinke subsidie kunnen onderzoekers nu verder met die vraag. Bij chronische pijn kun je onder andere denken aan reuma, artrose of de ziekte van Crohn. Gewone pijnmedicatie helpt hier slecht tegen en behandel je met sterker spul, dan is er een kans dat iemand verslaafd raakt aan die middel...

Onderzoekers hebben een nieuwe manier gevonden om walvissen te bestuderen: ze luisteren ze af via de glasvezelkabels die op de bodem van onze oceanen liggen.  Het is niet makkelijk om walvissen in de gaten te houden, alleen al omdat ze gigantische afstanden afleggen. Er wordt naast gewone ouderwetse bootjes en verrekijkers aardig wat high tech apparatuur voor ingezet. Maar zelfs daarmee is het moe...

Door onze hersenverbindingen te vergelijken met die van chimpansees weten onderzoekers nu iets beter hoe ons brein ooit talig is geworden. Onderzoeker Vitoria Piai van de Radboud Universiteit vertelt meer over de unieke verbindingen die ze hebben gezien en waarom het bijzonder is dat deze zowel in de linker- als rechterhersenhelft terug te vinden zijn. Haar grootste onderzoeksvraag is namelijk: ho...

Komende week staat de lancering gepland van ESA's Vega-C raket. Een raket vol met Nederlandse techniek.  Frank Meiboom, van Airbus Nederland vertelt waarom er überhaupt een nieuw Vega-model nodig was en legt meer uit over de verbinding tussen de eerste en tweede trap: het onderdeel waar Airbus verantwoordelijk voor is en dat ervoor zorgt dat de eerste trap loskomt en afgestoten wordt.  Edwin Verme...

Is de kans op kunstmatige bevruchting groter als spermacellen vers zijn en ze niet uit de vriezer komen? Nee, zegt dit onderzoek.   Als het niet lukt om zwanger te worden en je krijgt daarbij hulp en je zou – theoretisch, want die keuze heeft lang niet iedereen – kunnen kiezen tussen sperma dat net is geproduceerd, of sperma uit de vriezer, dan zou je kunnen denken: hoe verser hoe beter.  Maar na...

Tien jaar geleden vond één van de grootste wetenschappelijke ontdekkingen van de afgelopen eeuw plaats: de vondst van het higgsdeeltje. Wat heeft dat in gang gezet? In deze audio hoor je Nikhef-onderzoeker Lydia Brenner. Ze vertelt meer over de deeltjesversneller van CERN waarmee het higgsdeeltje werd gevonden, over de ontdekking zelf en de spannende dingen die nog komen gaan.  Lees meer op de sit...

Voor mensen, dieren, planten en de cellen die je daarin vindt kan samenwerken grote voordelen hebben. Sommige algen proberen daarbij vals te spelen, maar dat blijkt in hun nadeel te werken.  Onderzoekers bestudeerden dat valsspelen in een groene algensoort: een simpel meercellig organisme. Want onder deze algen bevinden zich individuen die wel de voordelen genieten van het leven in een groep, maar...

Zelfs voor de eerste hap je mond bereikt, maakt je lichaam zich al klaar voor het verwerken ervan. Ook het aanmaken van insuline – dat onze bloedsuikerspiegel reguleert - gebeurt al bij het zien van eten. We snappen nu beter waarom.   Onderzoekers ontdekten dat een ontstekingsstofje hier een rol bij speelt. Dit stofje is in een gezond lichaam verantwoordelijk voor het versturen van het signaal: et...

Klinkt als een grap, is een echt onderzoek. Een onderzoek waaruit blijkt dat ‘tegenpolen trekken elkaar aan’ niet opgaat voor onze neus. Tussen mensen waarvan de natuurlijke lichaamsgeur overeenkomt blijkt het namelijk eerder te klikken.   Israëlische onderzoekers bestudeerden eerst een aantal same sex vriendenstellen die hadden aangegeven dat het vanaf het eerste moment klikte. Daaruit bleek dat...

De bodem van het Griftpark in Utrecht is al tientallen jaren sterk vervuild. Gifafbrekende bacteriën helpen de stad om daar wat aan te doen en onderzoekers zijn er nu achter welke bacteriën dat precies zijn.  In deze audio hoor je onderzoeker Tina Hauptfeld van de Universiteit Utrecht. Lees hier meer: Gifafbrekende bacteriën Griftpark in kaart gebracht .  See omnystudio.com/listener for privacy in...

Voor een kikkervisje een kikker wordt ondergaat het nogal een grote lichamelijke transformatie. Nu blijkt de verandering van de ogen nog wel het meest opmerkelijk. Een kikkervisje ziet erg goed in een onderwateromgeving. Een kikker leeft voornamelijk boven water en heeft daarom niet zoveel aan die onderwatervisie. Dat maakte onderzoekers van de universiteit van York nieuwsgierig: verandert de oogf...

Het is bijna tijd voor een nieuwe Tour de France. Maar hoe voorspel je als coach nou zo exact mogelijk het energieverbruik van de wielrenners in je ploeg? Een wielrenfanaat en student aan de Universiteit Maastricht vond het antwoord in een algoritme. In deze audio hoor je Kristian van Kuijk van de Universiteit Maastricht. Voor Team Jumbo-Visma ontwierp hij een algoritme waarmee per wielrenner per...

Het is onderzoekers van de Universiteit Utrecht gelukt om levensechte nierbuisjes te 3D-printen en dat is een belangrijke stap in onderzoek naar nierziektes. In deze audio hoor je onderzoeker Anne Metje van Genderen van de Universiteit Utrecht. Ze vertelt hoe lastig het was om dit belangrijke onderdeel van onze nieren na te maken, wat ermee mogelijk wordt en wat ze nog zouden willen verbeteren aan...

De vroegste organismen van onze planeet leefden vooral in oceanen en hadden niet de luxe van een ozonlaag. Om zichzelf te beschermen tegen de straling van de zon ontwikkelden deze micro-organismen daarom speciale eiwitten. Die eiwitten konden dat zonlicht omzetten in energie en ze lijken een beetje op wat wij mensen in onze ogen hebben om te kunnen detecteren of het licht of donker is, maar je vin...

Het stellen van een Alzheimer-diagnose is vaak een langdurig proces van meerdere testen. Nu is het onderzoekers gelukt om een vergelijkbaar resultaat te behalen met maar één hersenscan. In deze audio hoor je onderzoeker Eric Aboagye van Imperial College London. Lees hier meer over het onderzoek: Single brain scan can diagnose Alzheimer’s disease .  See omnystudio.com/listener for privacy informati...

In de armen van deze oerinktvis - die familie is van de nog levende vampierinktvis – wil je liever niet terechtkomen.   Dit soort inktvissen leeft op ongelooflijke diepte, in zuurstofarm water. Ze eten vooral voorbij drijvende organische deeltjes. Zowel de vampierinktvis als de voorouders ervan bestaan - of bestonden - uit zacht weefsel.   Lastig terug te vinden als fossiel dus. Toch kregen onderz...

Fotosynthese is miljoenen jaren lang geëvolueerd om water, koolstofdioxide en zonlicht om te zetten naar plantenbiomassa en het eten dat we eten. Het proces is alleen niet bepaald efficiënt. Slechts 1 procent van de energie uit het zonlicht eindigt in de plant.   Wetenschappers hebben nu een manier gevonden om fotosynthese te omzeilen. Ze gebruikten elektrochemie om elektriciteit, koolstofdioxide...

Als wij mensen op leeftijd zijn dan krijgen we te maken met allerlei problemen die met veroudering te maken hebben. Sommige oude schildpadden laten amper sporen van veroudering zien. Hoe kan dat?  140 wetenschappers zijn met elkaar aan het werk gegaan om hierachter te komen. Ze bestudeerden 77 soorten reptielen en amfibieën en zagen dat vooral krokodillen, salamanders en schildpadden uitzonderlijk...

Nederlandse engineers zijn op dit moment in de VS om met veel zorg fijnstofmeter SPEXone aan de klimaatsatelliet van NASA te bevestigen. We bespreken hoe het is om onder toezicht van NASA te klussen, wat SPEXone precies gaat meten en waarom het belangrijk is dat dit gebeurt.  In deze audio hoor je SRON-engineer Alexander Eigenraam en SPEXone-hoofdonderzoeker Otto Hasekamp. Lees hier meer: Nederlan...

Bijen verplaatsen stuifmeel niet alleen tussen planten, maar brengen het ook terug naar de korf als eten. Ze vervoeren de kostbare lading vastgeplakt aan hun achterpoten en het gewicht ervan kan wel 30 procent van hun totale gewicht zijn.   Nou waren onderzoekers heel benieuwd hoe die bijen zorgen dat ze tijdens het vliegen niet alles kwijtraken. Ze bestudeerden er twintig die onderweg terug naar...

Onderzoekers hebben het genoom uitgezocht van de mijten die op ons gezicht wonen. Nu weten we allemaal nieuwe dingen over hun geheime leven.  Fijn hè! Zo blijken ze allerlei genen te zijn verloren omdat ze heerlijk veilig in onze haarzakjes verstopt zitten. Dat heeft ervoor gezorgd dat ze een super simpel organisme zijn geworden. Ze hebben eencellige spieren, kunnen geen daglicht meer verdragen en...