Wetenschap Vandaag | BNR

We hebben het vaak over de zoektocht naar water op andere planeten, maar nieuw onderzoek laat zien dat we ook over het water op onze eigen planeet nog lang niet alles weten.   In veel mineralen en edelstenen zitten bubbels gevangen met daarin water. Het is onderzoekers nu gelukt om van de allerkleinste bubbeltjes met water te bepalen wat hun samenstelling is.  390 miljoen jaar oud zijn de waterdru...

Stel: je wandelt als astronaut door je Mars-basis, struikelt, scheurt je pak en loopt een brandwond op. Zou het dan niet ontzettend handig zijn als je een printer tot je beschikking had waarmee je een pleister van nieuwe huidcellen zou kunnen printen? In deze audio hoor je onderzoeker Lorenzo Moroni van het MERLN instituut van de Universiteit Maastricht . Hij vertelt meer over een groot recent goe...

Bijna alle planten hebben een vatensysteem waarmee water wordt rondgepompt en uitdroging wordt voorkomen. Bij extreme droogte kan de ketting van watermoleculen die onderweg is door de steel breken. Dat veroorzaakt een bubbel van gas, waardoor water er niet meer langs kan. Als dit probleem zich uitbreidt door de plant, is het einde oefening.   Onderzoek laat nu zien dat de oorspronkelijke vorm van...

Het is één van de grote vragen rondom de ziekte waar we het antwoord nog niet op hebben. Onderzoekers van Washington University School of Medicine hebben nu iets gevonden, wat het mogelijk helpt verklaren.   De meeste mensen ontwikkelen bij Alzheimer eerst schade – die ontstaat door de ophoping van eiwitten – in het geheugengebied van de hersenen. Daarna volgen meestal gebieden die nadenken en pla...

Hoog boven ons komen elektronen vanuit de ruimte ons luchtruim binnen, waar ze langs de lijnen van het aardmagnetisch veld bewegen en botsen met gassen. Dit veroorzaakt de indrukwekkende kleurengloed die we kennen als het zuiderlicht en noorderlicht.   Eigenlijk zijn die wolken van kleur onderdeel van een elektrisch netwerk dat de aarde met de ruimte verbindt. De stroom van elektronen gaat niet al...

De drie schepen waarmee Nederland onderzoek doet naar zee, klimaat en biodiversiteit zijn al een tijdje aan vervanging toe. Daarom wordt er hard gewerkt aan nieuwe schepen en instrumenten.  Met Matthew Humphreys, van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, bespreken we de nieuwste snufjes, waaronder een onderzee glider waarmee ze net hebben getraind .  Lees hier meer over het v...

Een bijenkolonie heeft vaak niet het eeuwige leven, ook imkers weten dat. Alleen geven zij al een tijdje aan steeds vaker een kolonie te moeten vervangen. Daar wilden onderzoekers meer over weten.  Het is natuurlijk niet voor het eerst dat hiernaar gekeken is. Meerdere factoren blijken van invloed te zijn op het voortbestaan van bijensoorten: steeds vaker voorkomende ziektes en parasieten, het kli...

Vandaag was het dan zover: NASA's onbemande Artemis 1 raket vertrok succesvol vanuit het Kennedy Space Centre in Florida richting de maan. De bijna 100 meter lange NASA-raket zorgde er na de lancering voor dat de capsule met daarin het passagiersgedeelte keurig met de juiste snelheid richting de maan werd gestuurd. Deze - nu nog onbemande - capsule zal uiteindelijk rond de maan vliegen en dan weer...

In het dierenrijk bestaan veel stelletjes uit een mannetje en een vrouwtje, maar dat geldt lang niet voor alle koppels. Sommige dieren vormen - voor even of for ever - koppels van gelijke sekse. De lijst met dieren waarbij dit voorkomt is behoorlijk lang. Pinguïns, apen, dolfijnen, slangen, motten en padden: het is maar een kleine greep.   Soms maakt dat de rolverdeling in het dierenrijk wel wat l...

Bij mensen is het meestal zo dat iemand eerst volwassen wordt en dan pas kinderen krijgt. Maar als je kijkt naar planeten en hun ouders, dan - suggereert nieuw onderzoek - zit dat heel anders in elkaar. Er is al een tijdje een discussie gaande over het ontstaan van planeten. We weten redelijk wat over hoe ze vormen, maar niet zoveel over wanneer ze vormen. Is het zo dat eerst een ster - zoals onze...

Meeklappen, of in de maat dansen: het voelen en horen van de beat kunnen we niet allemaal even goed, maar het is in ieder geval een unieke vaardigheid in het dierenrijk, toch? Nou, nee.   We wisten al wel dat dieren ritmisch geluid kunnen produceren. Ook zijn dieren te trainen om op muziek te reageren. Maar dit is niet hetzelfde als de complexe neurale en motorische processen die mensen gebruiken...

Een vrouwenlichaam verandert op allerlei manieren door een zwangerschap. Nu hebben onderzoekers ook aanwijzingen gevonden dat het wel eens blijvend impact zou kunnen hebben op de samenstelling van onze botten. Het vinden van dit verschil in samenstelling is op zichzelf al interessant, maar het levert mogelijk ook een methode op waarmee aan de hand van alleen botten kan worden bepaald of iemand kin...

Luizen: we hebben ze bijna allemaal een keer gehad en dat was niet anders voor rijke mensen die zo'n 1700 jaar voor de gangbare jaartelling leefden. Dat weten we dankzij een ivoren kammetje met daarop een zin in het oudst bekende alfabet.   Het kammetje is gevonden tussen overblijfselen van de stad Lachis in zuid-centraal Israël in 2017. Pas december vorig jaar werden de inscripties op het kammetj...

Als het aankomt op losgaan op de dansvloer, is het de bas die het hem doet. Zelfs als de tonen zo laag zijn dat we ze niet kunnen horen of voelen, blijkt uit onderzoek.  Neurowetenschappers hebben in een experiment bezoekers van een echt optreden met elektronische muziek in de gaten gehouden op de dansvloer, terwijl ze op sommige momenten extra lage tonen (very low frequency sound) door de muziek...

Bacteriën planten zich voort via groei en celdeling. Tijdens elke ronde van groei en deling, de zogenaamde celcyclus, moet de cel alle celcomponenten precies één keer kopiëren. Hoe dit de cel lukt zonder fouten, is een vraag die het wetenschappelijke veld al lange tijd bezighoudt.  Onderzoekers van AMOLF hebben nu een wiskundig model ontwikkeld dat hiervoor een verklaring geeft. Want hoe ‘weet’ ee...

Het smelten van de ijsplaat van Groenland klinkt misschien als iets wat ver weg gebeurt, maar hints voor het toekomstige smeltgedrag van dat ijs zouden wel eens op de bodem van de Noordzee kunnen liggen.  Lees hier meer over het onderzoek naar de Noordzee-bodem: Ice age valleys give clues to future ice sheet change . Het onderzoek over het sneller smelten van het ijs bij Groenland vind je hier: Ra...

Wetenschappers van de Universiteit Utrecht hebben nauwkeurig in kaart gebracht wat de gevolgen zullen zijn van een stijging van de zeespiegel. In deze uitzending vertelt fysisch geograaf Dr. Kim Cohen dat de gevolgen van een 2 of 5 meter hoger zeeniveau gigantisch zullen zijn: de drinkwatervoorziening komt in gevaar, de landbouw wordt onmogelijk door verzilting van de polders en ook de kustbescher...

Een Nederlandse satelliet, de TROPOMI , heeft wereldwijd gekeken naar grote bronnen van methaan. Vandaag, op de COP27 in Sharm El Sheik, werden de nieuwste methaankaarten gepresenteerd. Vooral vuilnisbelten zijn boosdoeners. Methaan is een broeikasgas, maar blijft, in tegenstelling tot CO2, vrij kort in de atmosfeer. Als we methaanuitstoot kunnen verminderen, dan heeft dat al binnen 10 jaar een po...

Tim van Hattum , programmaleider klimaat aan de WUR schreef een boek met de titel: 'Only Planet, zeven natuurlijke routes naar een hoopvolle toekomst voor planeet.' De centrale gedachte van van Hattum in zijn boek is dat we vergeten om de hulp van de natuur te gebruiken om klimaatverandering te stoppen. Hij schrijft over oplossingen als elektrisch rijden, aardwarmte, zon- en wind, voedsel verbouwe...

We blijven ernaar zoeken: de beste manier om gezond te blijven. Sport en spierkracht zijn daarbij belangrijke factoren en nieuw onderzoek laat zien dat we die spierkracht misschien wel met veel minder moeite kunnen creëren.  Of je nou thuis met gewichten traint of in de sportschool: de meeste mensen kiezen voor bekende basisoefeningen, zoals het optillen en weer laten zakken van bijvoorbeeld een d...

Wetenschappers kunnen steeds dieper inzoomen op de cellen in ons lichaam. Dat maakt allerlei belangrijk onderzoek mogelijk. Alleen op dat niveau is het moeilijk om tegelijk ook de interactie tussen cellen en de samenstelling van het weefsel in z'n geheel te bestuderen.  Een groep onderzoekers wilde daar verandering in brengen. Kunnen we weefsel niet zo in kaart brengen dat het allebei mogelijk is?...

Vuurvliegmannetjes knipperen in indrukwekkende patronen met hun lichtgevende buik om partners aan te trekken. Sommige soorten doen dit synchroon als groep. Hoe krijgen ze dat voor elkaar?  Wiskundigen van de universiteit van Pittsburgh gebruikten voor het beantwoorden van die vraag een model dat normaal gebruikt wordt om de activiteit van hersencellen in kaart te brengen. Daarmee werkten ze eerst...

Er wordt al enige tijd gekeken of psilocybine - de werkzame stof in sommige paddenstoelen en truffels - kan helpen bij het behandelen van zware depressie. Eerdere onderzoeken hiernaar waren vaak te klein of verkeerd van opzet om er echt iets over te zeggen, maar nu zijn de resultaten binnen van een veel groter, internationaal onderzoek. Daarin hebben ze onderzocht of een dosis van het stofje in co...

Wij mensen gebruiken ons zicht en tast voor een heleboel dingen, zonder dat we daar echt bij stilstaan. Het vasthouden van een beker bijvoorbeeld, of... het opvouwen van de was.  Voor robots is dat een stuk minder vanzelfsprekend. Er komt gigantisch veel data kijken bij het verwerken van tast-feedback en daarnaast werken de meeste robots alleen met visuele informatie om te bepalen waar iets is en...

Onderzoekers uit Zwitserland hebben iets ontdekt dat - in combinatie met bestaande therapie - kan helpen tegen ernstige en terugkerende nachtmerries: het C69 piano-akkoord. In een experiment waaraan mensen meededen die last hebben van een nachtmerriestoornis, combineerden de wetenschappers bestaande therapie met een tweede therapie. De eerste therapie (Imagery Rehearsal Therapy) laat mensen hun na...