Welkom in het Antropoceen

Speciale aflevering! We praten met ingenieur Vincent Vanderheyden in het kader van de aanstaande sluiting van Doel 1 (15 februari 2025). We duiken in de historiek, de technologie, en zoeken een antwoord op de vraag, kunnen we Doel nog redden? Wie Doel niet zomaar wil zien sluiten, en deel wil nemen aan de Stand Up For Nuclear. Alle info op www.standupfornuclear.be

Hoe zit het nou met kweekvlees? Hoe werkt het precies, 'vlees kweken'? Hoe ver staan we nog af van een definitief product dat je op de markt kan brengen? Kan kweekvlees een oplossing bieden voor de negatieve klimaat- en milieugevolgen van traditionele vleesproductie? Waarom kampt kweekvlees met negatieve beeldvorming? Over al deze vragen en meer praten we met Indi Geurs. Indi verricht onderzoek na...

Tessa Avermaete is landbouweconome aan de KU Leuven. Ze gelooft, zo schrijft ze zelf, een op feiten gebaseerde aanpak voor voedsel- en landbouwbeleid. Wij spraken met haar over de crisissen in de landbouw, en hoe een transitie naar een écht duurzame landbouw er kan uitzien.

Gaan we vlees eten uit het laboratorium? Krijgen we schone energie uit thoriumcentrales? Zullen we alle mankementen aan ons lichaam herstellen? Het zou zomaar kunnen. In het Antropoceen, het Tijdperk van de Mens, is alles mogelijk. En terwijl de mens sleutelt aan de natuur, aan het klimaat en aan zichzelf, wordt de één enthousiast over de mogelijkheden en huivert de ander voor de gevaren. Filosoof...

Om te zorgen dat burgers en bedrijven betrokken worden bij de bouw van kerncentrales en meedelen in de opbrengsten is De Atoomcoöperatie opgericht. De leden willen meehelpen om de toekomst van een schone en zekere energievoorziening in Nederland vorm te geven. Oprichters Patrick Bauduin en Wim Fleuren willen dat omwonenden en geïnteresseerden mede-eigenaar kunnen worden van een kerncentrale, zoals...

Hij schreef een boek over de diepgewortelde angst voor vooruitgang. Hij schreef over het lange pad van sanitaire verbeteringen: van de beerput tot het splintervrije wc-papier. En nu is er ‘De uitvinding van patatfriet – en 49 andere uitvindingen die ons leven hebben veranderd’. Al meer dan tien jaar is filosoof Jaffe Vink gegrepen door hoe onze samenleving wordt voortgestuwd dankzij het werk van i...

Altijd weer die doemscenario’s, en zo weinig aandacht voor échte oplossingen: wat zit daar toch achter? En dan die eeuwige verheerlijking van de nobele wilde, die zo fijn leefde in harmonie met de natuur: vanwaar toch zo weinig besef van hoe het écht zat? Milieuhistoricus Wybren Verstegen bespreekt wat er zit achter ons denken over het milieu. Bedoelen we wel wat we zeggen? Gaat het ons om het bes...

Je wilt geld doneren aan een goed doel: hoe zorg je dan dat dit bedrag het beste wordt besteed? Hoe zorg je ervoor dat jouw euro’s de meeste impact maken? Kun je misschien met een klein bedrag al een leven redden? We gaan hierover in gesprek met Bram Schaper, directeur van Doneer Effectief, een organisatie die de beste goede doelen ter wereld ondersteunt met donaties uit Nederland en België. Wat i...

Nederland maakt zich op voor verkiezingen. Deze podcast ook. RePlanet Nederland presenteert: een analyse van de partijprogramma’s aan de hand van onze visie op thema’s als klimaat, natuur en landbouw. Zijn de plannen ambitieus en realistisch? Gaan de idealen samen met een pragmatische insteek? Welke partij komt in de buurt van ons streven naar vermindering van de menselijke impact op het milieu, g...

Wie de wereld wil verbeteren, doet er goed aan om níet te kiezen voor lokaal, biologisch en fair-trade. Wil je dierenleed voorkomen, dan hoef je niet iedereen te bekeren tot het veganisme, maar kun je beter de ontwikkeling van kweekvlees stimuleren. Dit zijn enkele inzichten die Stijn Bruers opdeed tijdens zijn levenslange activisme voor een schoner milieu en dierenrechten. In een nieuw boek, ‘Goe...

Als klimaatverandering ter sprake komt, gaat het vaak over iets anders. In een grafiek met stijgende temperaturen of in een nieuwsbericht over een natuurramp zien we vaak de bevestiging van ons vermoeden: de teloorgang van de natuur, of het failliet van het kapitalisme, of een technisch probleem dat wacht op een ‘fix’. Het gaat niet zelden over emoties als schuld en schaamte, vermengd met een merk...

Met de ontwikkeling van de atoombom wilde Robert Oppenheimer de wereldgeschiedenis veranderen. Dat lukte. Daarna wilde hij een nucleaire wapenwedloop voorkomen. Dat lukte niet. Nog altijd gelden kernwapens als de meest afgrijselijke wapens die de mens ooit heeft gemaakt. Misschien juist daarom is de oorlogsdreiging sinds 1945 spectaculair afgenomen... Frans Kingma en Machiel Kleemans schreven Spli...

Een groep jongeren uit Europa is internationaal volop in het nieuws vanwege hun dringende oproep aan Greenpeace om de strijd tegen kernenergie op te geven. Met de steun van RePlanet willen deze jongeren aan de zijde staan van de Europese Commissie in een rechtszaak die Greenpeace heeft aangespannen vanwege een besluit om kernenergie te accepteren als duurzaam, zoals wordt onderbouwd door de wetens...

In bepaalde kringen klinkt een steeds luidere roep om ‘degrowth’: een planmatige krimp van de economie, zodat we een einde maken aan vervuilende industrieën en veilig binnen de planetaire grenzen blijven. Economische groei zou zijn overgewaardeerd. Voor een goed leven hebben we die groei helemaal niet nodig, stellen de pleitbezorgers van degrowth. Daar is Jan Deschoolmeester het niet mee eens. De...

Bart Coenen werkte bij Groen!, de milieupartij van Vlaanderen, en de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren toen hij zich steeds meer stoorde aan de koppigheid in de ideologische milieubeweging. Hij wendde zich af en gaf mede vorm aan de jonge stroming van pragmatische ecomodernisten. Heilige huisjes over een leven in harmonie met de natuur schopte hij omver. Jaren later gooide Bart nogmaal...

Het verlangen naar telkens meer spullen, meer geld, meer succes, meer macht, meer roem: het richt onze planeet ten onder en vergroot de maatschappelijke ongelijkheid. Niet voor niets is hebzucht al vroeg herkend als een hoofdzonde. Politiek filosoof Remko van Broekhoven schuift aan voor zijn beschouwing op hebzucht. Zit hebzucht ingebakken in de mens of wordt het aangewakkerd door de economie? Zit...

Tientallen jaren nam de armoede in de wereld af – en daarmee de honger ook. We hadden het vaak niet door, want het nieuws gaat meestal over rampen en crises. Maar terwijl de wereldbevolking groeide met miljarden, waren er steeds minder mensen met chronische honger. Helaas, die trend stagneert. De Covid-pandemie en de energiecrisis slaan diepe wonden, juist in arme landen. Daarom moeten we het hebb...

Even leek het zo goed te gaan met het klimaatbeleid. Het aandeel van hernieuwbare energie bleef stijgen, de prijs van windmolens en zonnepanelen bleef dalen. Maar dan stort Poetin de wereld in een energiecrisis. De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland blijkt een groot probleem. Urgente vragen dringen zich op. Wie is er verantwoordelijkheid voor deze crisis? Kunnen we zonder fossie...

Is het toeval dat de milieubeweging opkwam toen het geloof in God wegkwijnde? Verklaart dit waarom we de natuur zijn gaan vereren, of zien we sindsdien juist de mens als goddelijk? Is er in onze hedonistische cultuur sprake van een spirituele leegte die moet worden gevuld met een omvattend idee over het behoud van de aarde? Over deze en andere vragen gaan we in gesprek met Gijs Zwartsenberg, een f...

Mark Boode schrijft boeken voor tieners. Hij liet zich al eens inspireren door een ecomodernistisch getinte techno-utopie. Onlangs verscheen zijn nieuwste jeugdroman, ‘Winnen van de wereld’, over een scholier die betrokken raakt bij de klimaatbeweging en een uitdagende actie organiseert. Al jarenlang kent Mark de klimaatjongeren van dichtbij. Hij is mede-oprichter van Teachers for Climate en mede-...

Jarenlang stond de Vlaamse journalist Sofie Mulders sceptisch tegenover veganisten. Zo extreem, zo radicaal… Maar van de ene op de andere dag besloot ze zelf een plantaardige levensstijl te volgen. Ze bezocht veehouderijen en slachthuizen. Wat ze aantrof, was niet fraai. Sofie schreef er een boek over: ‘Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd’. Daarin beschrijft ze het leven v...

Als kernafval wordt hergebruikt als splijtstof in geavanceerde kernreactoren, kan het honderden jaren aan CO2-vrije elektriciteit produceren. Omdat er nog zoveel onbenutte energie in zit, kan kernafval van grote waarde zijn als energiebron in een circulaire economie. Dat is een van de bevindingen uit ‘What a waste’, een rapport waarin RePlanet pleit voor de ontwikkeling van snelle kweekreactoren w...

Vanaf 3 april is de documentaire Paved Paradise te zien in de bioscoop. Daarin gaan microbioloog Hidde Boersma en regisseur Karsten de Vreugd op ontdekkingsreis naar dé oorzaak van de afnemende biodiversiteit: landgebruik. Landbouw neemt ontzettend veel ruimte in, of we dat nu ‘intensief’ doen (met o.a. kunstmest en chemische gewasbescherming) of ‘extensief’ (met biologische alternatieven). Landbo...

De overgang naar een CO2-vrije samenleving roept de nodige weerstand op. Als de schone stroom moet komen van windmolens, liggen omwonenden dwars omdat ze vinden dat hun omgeving wordt verpest. Moet de schone stroom komen uit een kerncentrale, zul je zien dat actievoerders angst en twijfel gaan zaaien. Oftewel: de energietransitie is leuk, zolang die maar vorm krijgt met onze favoriete technieken,...

Hamburgers, kippenvleugels, kaas en yoghurt: we zijn eraan gewend geraakt, we vinden het normaal, denken dat het natuurlijk is, of nodig voor onze gezondheid. Maar hoe lang is dit systeem nog houdbaar? Roanne van Voorst is antropoloog en voorziet een toekomst waarin het taboe zal zijn om nog dierlijke producten te consumeren. Over deze culturele omslag én haar eigen worstelingen om veganist te wor...