හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Hasalaka Seelawimala Thero)

ග්‍රන්ථගත විමසන දර්ශනයක් පසක්වීම - 03 මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සිතේ ඇතිවන කැමැත්ත පාලනය කිරීමේ වැදගත්කම සහ චිත්ත සංස්කාරයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් කරුණු හතරක් ඔස්සේ අවබෝධය ලබාගත යුතු ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ: සිතේ ඇතිවන කැමැත්ත පාලනය කිරීම. කැමති දේවල් සමඟ නැවත නැවත එකතු වීමට ඇති ආශාව හඳුනා ගැනීම. කැමති දේවල් තමා සතු කර ගැනීමට දරන උත්සාහය සහ ඒ තුළ...

ජීවිතයට ධර්මය සහ කර්මයේ ස්වභාවය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ජීවිතයට ධර්මය සම්බන්ධ කර ගැනීමේ වැදගත්කම සහ කර්මයේ ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: සිත තුළ කුසලය පවත්වා ගැනීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ පග්ගහ, සමාධි සහ උපේක්ඛා යන නිමිති තුන පිළිබඳ විස්තර කිරීම. ප්‍රාර්ථනා පමණක් ජීවිතය වෙනස් නොකරන බවත්, පුද්ගලයා කරන කර්මය අනුව ප්‍රතිඵල...

සිත පිහිටුවාගෙන වාසය කිරීම සහ සතර සතිපට්ඨානය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සිත පිහිටුවාගෙන වාසය කරන ආකාරය සහ සැබෑ සතුට ළඟා කර ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: ජීවිතය කර්මය මත පදනම් වූවක් බවත්, එය අපට අවශ්‍ය පරිදි පාලනය කළ නොහැකි බවත් අවබෝධ කර ගැනීම. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අරහං සහ සම්මා සම්බුද්ධ යන ගුණාංග තුළින් දුක නැති කරන ආකාරය පෙන්වා...

ප්‍රඥාවට සම්මා දිට්ඨිය සහ සිහිනුවණ මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සම්මා දිට්ඨිය සහ සති සම්පජඤ්ඤය ඔස්සේ ප්‍රඥාව දියුණු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත දැක්වේ: ලෝකය අප විසින් නිර්මාණය කරගත්තක් වුවද එහි හටගැනීම, පැවැත්ම සහ බිඳීම කර්මය මත පදනම් වන ආකාරය. කර්මය අධිපති කරගෙන ලෝකය පවතින අතර, සිහිය අධිපති කරගැනීමෙන් ලෝකෝත්තර මාර්ගයට අවතීර්ණ විය හැකි බව. සම්මා...

බහුූපකාර ධර්ම සහ වේදනානුපස්සනාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් මනුෂ්‍ය ආත්මයක් ලැබීමේ දුර්ලභ බව සහ සංසාරික දුකින් මිදීම සඳහා ධර්මය ප්‍රගුණ කිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ක්‍ෂණ සම්පත්තිය සහ ධර්මය හමුවීමේ දුර්ලභ බව අධ්‍යාත්මික දියුණුව සඳහා බහුූපකාර වන කරුණු තුන (සප්පුරිස සංසේවෝ, සද්ධම්මසවනං, ධම්මානුධම්මපටිපත්ති) බාහිර වත්පිළිවෙත් වෙනුවට අභ්‍යන්තර වේදනාවන් දෙස නුවණින් බැලීම ඊතල...

පටිච්චසමුප්පාදය පිළිබඳ සරල විග්‍රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පටිච්චසමුප්පාද ධර්මය ඉතා සරලව සහ ප්‍රායෝගික උදාහරණ සහිතව විග්‍රහ කරනු ලබයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: ජීවිතයේ අප මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුව වන ජරා මරණ සහ ශෝක පරිදේවයන් පිළිබඳව විමසා බැලීම. නවීන තාක්ෂණය දියුණු වුවද ජරාවට පත්වීම සහ මරණය වැළැක්විය නොහැකි බව පැහැදිලි කිරීම. ජරා මරණ ඇතිවීමට හේතුව වන 'ජාතිය' හෙවත් ඉපද...

පරමාර්ථ සත්‍යය සහ සම්මුති සත්‍යය පිළිබඳ විග්‍රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සම්මුති සත්‍යය සහ පරමාර්ථ සත්‍යය අතර පවතින වෙනස සහ අවිද්‍යාව දුරු කර පරමාර්ථ සත්‍යය අවබෝධ කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු: අවිද්‍යාව නිසා සම්මුතීන් සත්‍යය ලෙස පෙනෙන ආකාරය සහ පරමාර්ථ සත්‍යය වැසී යන ආකාරය. බිත්තිය සහ ගඩොල් වැනි උදාහරණ ඇසුරින් සම්මුතිය සහ පරමාර්ථය පැහැදිලි ක...

සත්‍යාවබෝධය සහ වර්තමානයේ මගඵල ලැබීමේ හැකියාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුද්ධ ශාසනය තුළ පුද්ගලයාගේ ජීවිතයේ පවතින අවුල් සහගත ස්වභාවය නිරවුල් කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. ධර්මය යනු හුදෙක් ඇසීමෙන් පමණක් සෑහීමට පත් නොවී, තමා විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගත යුතු දෙයක් බව අලි පියවර උපමාව ඇසුරින් මෙහිදී පැහැදිලි කර දෙයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ධර්මය ගවේෂණය කිරීමේදී පුද්ගලයා සතු විය යුත...

ඥානගතවීම සහ ඒ සඳහා උපකාරී වන ධර්මතා මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ඥානගතවීම හෙවත් අවබෝධය ලබා ගැනීම සහ ඒ සඳහා උපකාරී වන කරුණු පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරේ. සත්වයා සංසාර චක්‍රයේ බැඳී සිටීමට හේතුවන ක්ලේශ, කර්ම සහ විපාක වට්ටයන්ගෙන් මිදීමට නම් ඥානසම්ප්‍රයුක්ත වීම අත්‍යවශ්‍ය බව මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ. ඥානගතවීමට බාධා පමුණුවන දිට්ඨි සම්පන්නකම සහ සම්මා දිට්ඨියේ වැදගත්කම. සිහිනුවණ පදනම් කරගෙන ආරම්මණග්‍රාහී අවස්ථාවන්හි...

වර්තමාන මොහොතේ චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් වර්තමාන මොහොතේදී චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රායෝගික මගපෙන්වීම් ලබා දෙයි. එහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත දැක්වේ: ධර්ම මාර්ගයේ දියුණුව සඳහා සප්පාය සහ අසප්පාය පුද්ගලයන්, ආහාර සහ පරිසරය හඳුනාගැනීමේ වැදගත්කම. ඇසුරු කරන පුද්ගලයන්ගේ කුසල අකුසල ස්වභාවයන් තමාගේ ජීවිතයට බලපාන ආකාරය උපමා ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම. උපත, ජීවිතය, මරණ...

ධ්‍යානගත වීම සහ අනුපස්සනාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ජීවිතයේ ස්වභාවය, දුක සහ එයින් මිදීමට ඇති මග පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු පහත දැක්වේ: මිනිස් ජීවිතයේ විවිධ අවධීන් සහ වයසත් සමඟ ශරීරයේ ඇතිවන වෙනස්වීම් පිළිබඳ විග්‍රහය. ජීවිතයේ අස්ථිර බව සහ මරණය හමුවේ අප සියලු දෙනා පරාජිතයන් වන ආකාරය. අවබෝධය (ඥානය) මගින් ජීවිතය සැහැල්ලු කරගන්නා ආකාරය. ලෝකයෙන් සාධාරණත්...

සැබෑ සංසාර බිය වනාහි කුමක්ද? මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සති සම්පජඤ්ඤය වර්ධනය කරගැනීම තුළින් පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය සහ චින්තනය වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. විශේෂයෙන්ම ලෝකයේ වටිනාකම් පිළිබඳව ඇති කරගන්නා වැරදි සහගත දැක්ම කර්ම සංස්කාර රැස්වීමට හේතු වන ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කර දෙයි. සති සම්පජඤ්ඤය තුළින් සිතේ කලබලකාරී බව දුරු කරගෙන සන්සුන් බව ඇති කරගන්නා ආකාරය. වටිනාකම් පසුපස හඹා යාම නිසා ඇතිවන...

සක්මන් භාවනාව සහ අනාත්ම ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් ස්වාමීන් වහන්සේ සක්මන් භාවනාව නිවැරදිව සිදු කරන ආකාරය සහ ඒ තුළින් අනාත්ම ස්වභාවය අවබෝධ කර ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කර දෙති. තමන්ගේ අභ්‍යන්තරය විමසා බැලීමේ වැදගත්කම. පූර්ව දෘෂ්ටි සහ ආයතන කෙරෙහි ඇති බැඳීම්වලින් මිදී නිදහස් මනසකින් ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීම. සක්මන් භාවනාවේදී හුදෙක් පාදය එසවීම සහ තැබීමෙන් ඔබ්බට ගොස් ක්‍රියාවලිය අවබෝධ කර ගැනීම...

සිතිවිලි සහ ඒවා සසඳා බැලීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සිතිවිලි පාලනය කරගන්නා ආකාරය සහ සිතේ ඇතිවන පීඩාවන් දුරු කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ: ජීවිතයේ ඇතිවන පීඩාවන් කෙලෙස්වල ක්‍රියාකාරිත්වය මත තීරණය වන ආකාරය. සිතට එන සිතිවිලි අතීත අත්දැකීම් සමඟ සැසඳීම (සසඳ සසඳ බැලීම) තුළින් සසර ගමන දික්වන ආකාරය. පිණ්ඩපාතයේ වැඩිය ස්වාමීන් වහන්සේ...

සිතේ ස්වභාවය සහ ධර්මාවබෝධය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුද්ධ ශාසනයේ මූලික අරමුණ වන සත්වයා සසර දුකින් මුදවා ගැනීම පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. මෙහිදී පංචශීල ප්‍රතිපදාවේ ඇති සමාජීය සහ ආධ්‍යාත්මික වටිනාකම මෙන්ම, පුද්ගලයෙකු ස්වභාවිකත්වයට පත්වීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි. පංචශීලය සහ එහි ඓතිහාසික පසුබිම පිළිබඳ විග්‍රහය. පරාර්ථචර්යාව පිළිබඳව කොස් ගසේ උපමාව ඇසුරින් කෙරෙන පැහැදිලි කිරීම. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය එදින...

සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ පුනර්භවය පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය, මරණය සහ පුනර්භවය අතර පවතින ගැඹුරු සම්බන්ධතාවය විග්‍රහ කෙරේ. ධර්මාවබෝධය සඳහා පුද්ගලයෙකු තුළ තිබිය යුතු නිවහල් මානසිකත්වය සහ බාහිර ඇවතුම් පැවතුම්වලට වඩා අභ්‍යන්තර අවබෝධයේ ඇති වැදගත්කම මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ. ධර්මාවබෝධය සඳහා බාධාවක් වන ආයතනික දෘෂ්ටි සහ බාහිර ශ්‍රද්ධාව පිළිබඳ විග්‍රහය. සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය ඥාන...

ලෞකික ජීවිතයේ පීඩාකාරී බවින් මිදෙන මග මෙම දේශනාව මගින් ලෞකික ජීවිතය තුළ මිනිසා මුහුණ දෙන විවිධ පීඩාකාරී තත්ත්වයන් සහ ඉන් මිදීමට ඇති මාර්ගය පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. ලෞකික සැප සම්පත් හෝ බලය මගින් සිතේ පීඩාව දුරු කළ නොහැකි බවත්, සැබෑ සහනය උදාවන්නේ ධර්මාවබෝධය තුළින් පමණක් බවත් මෙහිදී පෙන්වා දෙයි. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: කාය විවේකය, චිත්ත විවේකය සහ උපධි විවේකය යන විවේක වර්ග තුනෙහි වෙනස. ල...

ඇස සහ සිතේ ක්‍රියාකාරීත්වය තුළින් ධර්මය අවබෝධ කර ගැනීම පූජනීය හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාවෙන් ධර්මාවබෝධය උදෙසා ප්‍රඥාවේ ඇති වැදගත්කම සහ ඇස හා සිත පදනම් කරගෙන සිතේ ක්‍රියාකාරීත්වය සිදුවන ආකාරය ගැඹුරින් පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අඩංගු ප්‍රධාන කරුණු: ධර්මයේ ඇති ගැඹුරු බව සහ එය අවබෝධ කර ගැනීමට ප්‍රඥාව අවශ්‍ය වන ආකාරය. ඇස, රූපය සහ චක්ඛු විඤ්ඤාණය අතර පවතින සබඳතාවය. ඡප්පාණක...

ලෝක විරාගය සහ අවබෝධය පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ජීවිතය අවබෝධ කරගැනීම සහ ලෝකය පිළිබඳ යථාර්ථය වටහා ගැනීම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: ජීවිතය අවබෝධ කරගැනීම සහ ලෝකයේ දියුණුව අතර පවතින වෙනස. ඉන්ද්‍රිය අත්දැකීම් හරහා ලෝකය දැනගැනීම (ජානතෝ) සහ ප්‍රඥාවෙන් ලෝකය අවබෝධ කරගැනීම (පස්සතෝ) අතර වෙනස. ඉන්ද්‍රිය අත්දැකීම් තුළින් ඇලීම (රාග...

කුසල සීලය සහ සත්‍යාවබෝධයේ මාවත මෙම දේශනාව මගින් කුසල සීලය සහ සත්‍යාවබෝධය කරා යන මාර්ගය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. වර්තමාන සමාජයේ බුදු දහම කෘතිම මුහුණුවරක් ගෙන ඇති ආකාරයත්, සැබෑ අවබෝධය සඳහා ස්වභාවික රිද්මයට අනුගත වීමේ වැදගත්කමත් මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: බාහිර ලෝකය සහ තමාගේම සන්තානය පිළිබඳව පවතින විශ්වාසය අත්හැරීම විදර්ශනාවට පදනම වන ආකාරය. බාහිය දාරුචීරිය චර...

සිත විමසා බැලීම සහ අභ්‍යන්තර සාමය මෙම දේශනය මගින් බුදුදහමේ මූලික ඉගැන්වීම් කිහිපයක් පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇති කරුණු පහත දැක්වේ: සිත දෙස බැලීම සහ අභ්‍යන්තර සිත විමසා බැලීමේ වැදගත්කම. ලෝකය යනු මනෝමය නිර්මාණයක් බවත්, මනසිකාරය නොමැති තැන ලෝකයක් නොමැති බවත් පැහැදිලි කිරීම. භෞතිකවාදී දෘෂ්ටිකෝණයෙන් ඔබ්බට ගොස් සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය තේරුම් ගැනීම. ඉන්ද්‍රියන...

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අසිරිමත් ජීවිතය සහ ධර්මයේ හරය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයේ වැදගත්කම සහ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අසිරිමත් ජීවිතය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ නියත විවරණ ලැබීමේ සිට බුද්ධත්වය දක්වා පැමිණි ගමන් මග මෙහිදී සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්‍රධාන කරුණු: ධර්ම මාර්ගය තුළ සතුටින් සහ සැහැල්ලුවෙන් සිටීමේ වැදගත්කම. බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ...

පාරමී ශක්තිය අවදි කිරීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් පාරමී ධර්මයන් තම ජීවිතය තුළ ප්‍රායෝගිකව අවදි කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන කරුණු කිහිපයකි: සිතේ ස්වභාවය සහ සිත අන්තගාමී වීම නිසා ඇතිවන නොසන්සුන් බව. මධ්‍යස්ථ සිතක් හෙවත් උපේක්ෂාව පවත්වා ගැනීමේ වැදගත්කම. වර්තමාන මොහොතේ සිත තුළ ඇතිවන සංස්කාරයන් හඳුනා ගැනීම සහ ඒවායේ අනිත්‍යතාවය දැකීම. දස පාරමිතාවන...

ස්කන්ධ ධර්ම විදර්ශනා කරන ආකාරය සහ අනාභිරතිය මෙම දේශනය මගින් ස්කන්ධ ධර්මයන් විදර්ශනා කරන ආකාරය සහ ලෝකයේ යථාර්ථය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. එහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: පංචස්කන්ධය පිළිබඳ අවබෝධය ලබාගැනීමේ ඇති දුෂ්කරතාවය. ජීවිතය යනු පෙර කරන ලද හේතූන් මත සකස් වූ ඵල සමුදායක් හෙවත් හේතුඵල දහමක් බව. ලෝකය නිරන්තරයෙන් නිරුද්ධ වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත බව අවබෝධ කරගැනීමේ වැදගත්කම. කුසල...

දස පාරමිතා සහ සම්මා දිට්ඨිය වර්ධනය කරගන්නා ආකාරය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් කුසල් දහම් දැක සතුටු වීමේ වැදගත්කම සහ ගුණධර්ම ක්‍රමානුකූලව වර්ධනය කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: කුසල් දහම් ඉදිරියේ සිත සතුටු කරගැනීම නිවනට උපකාරී වන ආකාරය. ගොවියෙකුගේ පැල්පතකදී වර්ෂාව මධ්‍යයේ ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් රහත් වීම සහ ඒ පිළිබඳව සතුටු වූ ගොවියාට බුදුරජ...