Shahpod. شاه پاد

ز لشکر گزین کرد بهرام شیر سپاهی جهانگیر وگرد دلیر چوکردند و با او دبیران شمار سپه بود شمشیر زن صد هزار ز خاقانیان آن سه ترک سترگ که بودند غرنده برسان گرگ به جنگ‌آوران گفت چون زخم کوس برآید بهنگام بانگ خروس شما بر خروشید و اندر دهید سران را ز خون بر سرافسر نهید بشد تیز لشکر بفرمان گو سه ترک سر افرازشان پیش رو برلشکر شهریار آمدند جفاپیشه و کینه دار آمدند خروش آمد از گرز و گوپال و تیغ از آهن زمین بود...

بدو گفت خسرو که‌ای بدنهان چودانی که او بود شاه جهان ندانی که آرش ورا بنده بود بفرمان و رایش سرافکنده بود بدو گفت بهرام کز راه داد تواز تخم ساسانی ای بد نژاد که ساسان شبان وشبان زاده بود نه بابک شبانی بدو داده بود بدو گفت خسرو که‌ای بدکنش نه از تخم ساسان شدی برمنش دروغست گفتار تو سر به سر سخن گفتن کژ نباشد هنر تو از بدتنان بودی وبی‌بنان نه از تخم ساسان رسیدی بنان بدو گفت بهرام کاندر جهان شبانی ز سا...

چو خسرو نشست از برتخت زر برفتند هرکس که بودش هنر گرانمایگان را همه خواندند بر آن تاج نو گوهر افشاندند به موبد چنین گفت کاین تاج وتخت نیابد مگر مردم نیک بخت مبادا مرا پیشه جز راستی که بیدادی آرد همه کاستی ابا هرکسی رای ما آشتیست ز پیکار کردن سرماتهیست ز یزدان پذیرفتم این تخت نو همین روشن و مایه وربخت نو شما نیز دلها بفرمان دهید بهرکار بر ما سپاسی نهید از آزردن مردم پارسا و دیگر کشیدن سر از پادشا سو...

ز کار زمانه چو آگه شدند ز فرمان بگشتند و بی‌ره شدند شکستند زندان و برشد خروش بران سان که هامون برآید بجوش بشهر اندرون هرک به دل‌شکری بماندند بیچاره زان داوری همی‌رفت گستهم و بندوی پیش زره دار با لشکر و ساز خویش یکایک ز دیده بشستند شرم سواران بدرگاه رفتند گرم ز بازار پیش سپاه آمدند دلاور بدرگاه شاه آمدند که گر گشت خواهید با مایکی مجویید آزرم شاه اندکی که هرمز بگشتست از رای وراه ازین پس مر اورا مخوا...

چو در طیسفون برشد این گفتگوی ازان پادشاهی بشد رنگ وبوی سربندگان پرشد از درد و کین گزیدند نفرینش بر آفرین سپاه اندکی بد بدرگاه بر جهان تنگ شد بر دل شاه بر ببند وی و گستهم شد آگهی که تیره شد آن فر شاهنشهی همه بستگان بند برداشتند یکی را بران کار بگماشتند کزان آگهی بازجوید که چیست ز جنگ آوران بر در شاه کیست ز کار زمانه چو آگه شدند ز فرمان بگشتند و بی‌ره شدند شکستند زندان و برشد خروش بران سان که هامون...

چوگودرز وچون رستم پهلوان بکردند رنجه برین بر روان ازان پس کجا شد بهاماوران ببستند پایش ببند گران کس آهنگ این تخت شاهی نکرد جز از گرم و تیمار ایشان نخورد چوگفتند با رستم ایرانیان که هستی تو زیبای تخت کیان یکی بانگ برزد برآنکس که گفت که با دخمهٔ تنگ باشید جفت که باشاه باشد کجا پهلوان نشستند بیین وروشن روان مرا تخت زر باید و بسته شاه مباد این گمان ومباد این کلاه گزین کرد زایران ده ودوهزار جهانگیر وبر...

ازان دشت بهرام یل بنگرید یکی کاخ پرمایه آمد پدید بران کاخ بنهاد بهرام روی همان گور پیش اندرون راه جوی همی‌راند تا پیش آن کاخ اسب پس پشت او بود ایزد گشسب عنان تگاور بدو داد وگفت که با تو همیشه خرد باد جفت پیاده ز دهلیز کاخ اندرون همی‌رفت بهرام بی‌رهنمون زمانی بدر بود ایزد گشسب گرفته بدست آن گرانمایه اسب یلان سینه آمد پس او دوان براسب تگاور ببسته میان بدو گفت ایزد گشسب دلیر که‌ای پرهنر نامبرد ارشیر...

ستاره شمر گفت بهرام را که در چارشنبه مزن گام را اگر زین به پیچی گزند آیدت همه کار ناسودمند آیدت یکی باغ بد در میان سپاه ازین روی و زان روی بد رزم‌گاه بشد چارشنبه هم از بامداد بدان باغ کامروز باشیم شاد ببردند پرمایه گستردنی می و رود و رامشگر و خوردنی بیامد بدان باغ و می درکشید چوپاسی ز تیره شب اندر کشید طلایه بیامد بپرموده گفت که بهرام را جام و باغست جفت سپهدار ازان جنگیان شش هزار زلشکر گزین کرد گر...

سپهدار ایران بترکان رسید خروشی چوشیر ژیان برکشید بپرموده گفت ای گریزنده مرد تو گرد دلیران جنگی مگرد نه مردی هنوز ای پسر کودکی روا باشد ار شیرمادر مکی بدو گفت شاه ای گراینده شیر به خون ریختن چند باشی دلیر زخون سران سیر شد روز جنگ بخشکی پلنگ و بدریا نهنگ نخواهی شد از خون مردم تو سیر برآنم که هستی تو درنده شیر بریده سر ساوه شاه آنک مهر برو داشت تا بود گردان سپهر سپاهی بران گونه کردی تباه که بخشایش آو...

ستاره شمر گفت بهرام را که در چارشنبه مزن گام را اگر زین به پیچی گزند آیدت همه کار ناسودمند آیدت یکی باغ بد در میان سپاه ازین روی و زان روی بد رزم‌گاه بشد چارشنبه هم از بامداد بدان باغ کامروز باشیم شاد ببردند پرمایه گستردنی می و رود و رامشگر و خوردنی بیامد بدان باغ و می درکشید چوپاسی ز تیره شب اندر کشید طلایه بیامد بپرموده گفت که بهرام را جام و باغست جفت سپهدار ازان جنگیان شش هزار زلشکر گزین کرد گر...

چنین گفت پس با سپه ساوه شاه که از جادوی اندر آرید راه بدان تا دل و چشم ایرانیان بپیچد نیاید شما را زیان همه جاودان جادوی ساختند همی در هوا آتش انداختند برآمد یکی باد و ابری سیاه همی تیر بارید ازو بر سپاه خروشید بهرام کای مهتران بزرگان ایران و کنداوران بدین جادویها مدارید چشم به جنگ اندر آیید یکسر بخشم که آن سر به سر تنبل وجادویست ز چاره برایشان بباید گریست خروشی برآمد ز ایرانیان ببستند خون ریختن ر...

شب تیره چون چادر مشک‌بوی بیفگند وخورشید بنمود روی به درگاه شد مرزبان نزد شاه گرانمایگان برگشادند راه جهاندار بهرام را پیش خواند به تخت از بر نامداران نشاند بپرسید زان پس که با ساوه شاه کنم آشتی گر فرستم سپاه چنین داد پاسخ بدو جنگجوی که با ساوه شاه آشتی نیست روی گر او جنگ را خواهد آراستن هزیمت بود آشتی خواستن و دیگر که بدخواه گردد دلیر چوبیند که کام توآمد بزیر گه رزم چون بزم پیش آوری به فرمانبری ما...

بخندید تموز بر سرخ سیب همی‌کرد با بار و برگش عتیب که آن دسته گل بوقت بهار بمستی همی‌داشتی درکنار همی باد شرم آمد از رنگ اوی همی یاد یار آمد از چنگ اوی چه کردی که بودت خریدار آن کجا یافتی تیز بازار آن عقیق و زبرجد که دادت بهم ز بار گران شاخ تو هم بخم همانا که گل را بها خواستی بدان رنگ رخ را بیاراستی همی رنگ شرم آید از گردنت همی مشک بوید ز پیراهنت مگر جامه از مشتری بستدی به لوئلؤ بر از خون نقط برزدی...

چو از خویشتن نامور داد داد جهان گشت ازو شاد و او از تو شاد بر ارزانیان گنج بسته مدار ببخشای بر مرد پرهیزکار که گر پند ما را شوی کاربند همیشه بماند کلاهت بلند که نیکی دهش نیک خواه تو باد همه نیکی اندر پناه تو باد مبادت فراموش گفتار من اگر دور مانی ز دیدار من سرت سبز باد و دلت شادمان تنت پاک و دور از بد بدگمان همیشه خرد پاسبان تو باد همه نیکی اندر گمان تو باد چو من بگذرم زین جهان فراخ برآورد باید یک...

شنیدم کجا کسری شهریار به هرمز یکی نامه کرد استوار ز شاه جهاندار خورشید دهر مهست و سرافراز و گیرنده شهر جهاندار بیدار و نیکو کنش فشاننده گنج بی سرزنش فزاینده نام و تخت قباد گراینده تاج و شمشیر و داد که با فر و برزست و فرهنگ و نام ز تاج بزرگی رسیده بکام سوی پاک هرمزد فرزند ما پذیرفته از دل همی پند ما ز یزدان بدی شاد و پیروز بخت همیشه جهاندار با تاج و تخت به ماه خجسته به خرداد روز به نیک اختر و فال گ...

یکی پیر بد پهلوانی سخن به گفتار و کردار گشته کهن چنین گوید از دفتر پهلوان که پرسید موبد ز نوشین‌روان که آن چیست کز کردگار جهان بخواهد پرستنده اندر نهان بدان آرزو نیز پاسخ دهد بدان پاسخش بخت فرخ نهد یکی دست برداشته به آسمان همی‌خواهد از کردگار جهان نیابد بخواهش همه آرزو دوچشمش پر از آب و پر چینش رو به موبد چنین گفت پیروز شاه که خواهش ز یزدان به اندازه خواه کزان آرزو دل پراز خون شود که خواهد که زاند...

شنیدم کجا کسری شهریار به هرمز یکی نامه کرد استوار ز شاه جهاندار خورشید دهر مهست و سرافراز و گیرنده شهر جهاندار بیدار و نیکو کنش فشاننده گنج بی سرزنش فزاینده نام و تخت قباد گراینده تاج و شمشیر و داد که با فر و برزست و فرهنگ و نام ز تاج بزرگی رسیده بکام سوی پاک هرمزد فرزند ما پذیرفته از دل همی پند ما ز یزدان بدی شاد و پیروز بخت همیشه جهاندار با تاج و تخت به ماه خجسته به خرداد روز به نیک اختر و فال گ...

بشاه جهان گفت بوزرجمهر که تابان بدی تا بتابد سپهر یکی انجمن درج در پیش شاه به پیش بزرگان جوینده راه بنیروی یزدان که اندیشه داد روان مرا راستی پیشه داد بگویم بدرج اندرون هرچ هست نسایم بران قفل وآن درج دست اگر تیره شد چشم دل روشنست روان راز دانش همی‌جوشنست ز گفتار او شاد شد شهریار دلش تازه شد چون گل اندر بهار ز اندیشه شد شاه را پشت راست فرستاده و درج را پیش خواست همه موبدان وردان را بخواند بسی دانشی...

جهاندار بنشست با موبدان بزرگان دانادل و بخردان صفت کرد فرزانه آن رزمگاه که چون رفت پیکار جنگ وسپاه ز دریا و از کنده و آبگیر یکایک بگفتند با تیزویر نخفتند زایشان یکی تیره شب نه بر یکدگر برگشادند لب ز میدان چو برخاست آواز کوس جهاندیدگان خواستند آبنوس یکی تخت کردند از چارسوی دومرد گرانمایه و نیکخوی همانند آن کنده و رزمگاه بروی اندر آورده روی سپاه بران تخت صدخانه کرده نگار صفی کرد او لشکر کارزار پس آن...

بتا روی بر خیره چیزی مجوی که فرزانگان آن نبینند روی شنیدی که جمهور تا زنده بود برادر ورا چون یکی بنده بود بمرد او و من ماندم خوار و خرد یکی خرد را گاه نتوان سپرد جهان پر ز خوبی بد از رای اوی نیارست جستن کسی جای اوی برادر ورا همچو جان بود و تن بشاهی ورا خواندند انجمن اگر بودمی من سزاوار گاه نکردی به مای اندرون کس نگاه بر آیین شاهان گیتی رویم ز فرزانگان نیک و بد بشنویم من ازتو به سال وخرد مهترم توگو...

چنین گفت موبد که یک روز شاه به دیبای رومی بیاراست گاه بیاویخت تاج از بر تخت عاج همه جای عاج و همه جای تاج همه کاخ پر موبد و مرزبان ز بلخ و ز بامین و ز کرزبان چنین آگهی یافت شاه جهان ز گفتار بیدار کارآگهان که آمد فرستادهٔ شاه هند ابا پیل و چتر و سواران سند شتروار بارست با او هزار همی راه جوید بر شهریار همانگه چو بشنید بیدار شاه پذیره فرستاد چندی سپاه چو آمد بر شهریار بزرگ فرستادهٔ نامدار و سترگ برس...

بپرسید تا جاودان دوست کیست ز درد جدایی که خواهد گریست چنین داد پاسخ که کردار نیک نخواهد جدا بودن از یار نیک چه ماند بدو گفت جاوید چیز که آن چیز کمی نگیرد به نیز چنین داد پاسخ که انباز مرد نه کاهد نه سوزد نه ترسد ز درد چنین گفت کین جان دانا بود که بر آرزوها توانا بود بدو گفت شاه ای خداوند مهر چه باشد به پهنا فزون از سپهر چنین گفت کان شاه بخشنده دست ودیگر دل مرد یزدان‌پرست بپرسید وگفتا چه با زیب‌تر...

چو کسری بیامد برتخت خویش گرازان و انباز با بخت خویش جهان چون بهشتی شد آراسته ز داد و ز خوبی پر از خواسته نشستند شاهان ز آویختن به هر جای بیداد و خون ریختن جهان پرشد از فره ایزدی ببستند گفتی دو دست از بدی ندانست کس غارت و تاختن دگر دست سوی بدی آختن جهانی به فرمان شاه آمدند ز کژی و تاری به راه آمدند کسی کو بره بر درم ریختی ازان خواسته دزد بگریختی ز دیبا و دینار بر خشک و آب برخشنده روز و به هنگام خوا...

بپرسید کسری که از کهتران کرا باشد اندیشهٔ مهتران چنین گفت کان کس که داناترست بهر آرزو بر تواناترست کدامست دانا بدوشاه گفت که دانش بود مرد را درنهفت چنین گفت کان کو به فرمان دیو نپردازد از راه کیهان خدیو ده‌اند اهرمن هم به نیروی شیر که آرند جان وخرد را به زیر بدو گفت کسری که ده دیو چیست کزیشان خرد را بباید گریست چنین داد پاسخ که آز و نیاز دو دیوند با زور و گردن فراز دگر خشم و رشک است و ننگ است و کی...

چنین گفت پرمایه دهقان پیر سخن هرچ زو بشنوی یادگیر که از نامداران با فر و داد ز مردان جنگی به فر ونژاد چوخاقان چینی نبود از مهان گذشته ز کسری بگرد جهان همان تا لب رود جیحون ز چین برو خواندندی بداد آفرین سپهدار با لشکر و گنج و تاج بگلزریون بودزان روی چاج سخنهای کسری به گرد جهان پراگنده شد درمیان مهان به مردی و دانایی و فرهی بزرگی وآیین شاهنشهی خردمند خاقان بدان روزگار همی دوستی جست با شهریار یکی چند...