SBS Karen - အဲးစ်ဘံအဲးစ် ကညီ

SBS သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤအီစထြ့လယါ လၢအကဲထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အထံဖိကီၢ်ဖိ ဒီးဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဒုးဃာ်အီၤဖဲ အံရၤ(န်) ကီၢ်ဃိးပူၤန့ၣ် အစှၤကတၢၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ခံဂၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါ ဆူၣ်ဖၢၣ်မၣ်ကဲၣ် သ့ၣ်တဖၣ် သူဝဲဒၣ် "shrinkflation" သနူ န့ၣ် မ့ၢ်သုပလီၢ်ဘၣ်သးစ့ၢ်ကီးဧါ? သနူကျိၤကျဲတခါအံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် လုၢ်လၢ်တခါလၢ စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သူအီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဆါလီၤတၢ်ဖိတၢ်လံၤတခါ အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်ဆံးလီၤ နာ်သက့ အလုၢ်အပှ့ၤန့ၣ် အိၣ်ဒ်သိးအလီၢ်လီၢ် မ့တမ့ၢ် အါန့ၢ်ဒ်အလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃိထံသၣ်ညါအသီတခါပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် အဃံတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ် အတဂ့ၤအါလၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ ပှၤအီစထြ့လယါဖိလၢအသးနံၣ် ၅ဝ ဆူအဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ အကကွၢ်ကတဲာ်ကတီၤလီၤအဝဲသ့ၣ်အဃံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

မ့ၢ်နကွၢ်ဃု အီစထြ့လယါ တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ အတၢ်လဲၤခီဖျိ လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ဒိဘၣ်မၤဟူး အမ့ၢ်အတီ နီၣ်နီၣ်ဧါ?

တၢ်ပာ်ဖျါအသီတခါစံးဝဲဒၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိ လၢအသးနံၣ်ပှဲၤတၢ်အိၣ်ဘှံးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤသ့သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဘှံးဘၣ်ဝဲပှဲၤဒီး စ့ပာ်ဖှိၣ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤ အိၣ်ဘၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ထဲအမျးကယၤ ၃ဝ န့ၣ်လီၤ.

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံၤဒ်ဘၣ်န့ၣ် ကညီသးစၢ်ဝဲၤကျိၤလၢအအိၣ်ဖဲ Karuna Compassion in Action ကရၢ အဖီလာ် စးထီၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ကလုၢ် - Podcast အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါ ဒီးအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲ မဲလ်ဘၢဝ့ၢ်မုၢ်နုာ်တပၤ န့ၣ်လီၤ.

အပူၤကွံာ်တနံၣ်ကျိၣ်စ့နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်မၤဘူၣ်လီၤတၢ်ဆူ တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ကွၢ်လၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤအလုၢ်အပှ့ၤအဖီခိၣ် ဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အမျးကယၤ ၄ဝ — လၢအမ့ၢ်တၢ်အအါကတၢၢ်တဘျီလၢတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ပှ့ၤဟံၣ်န့ၣ် ညီနုၢ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ပှ့ၤတၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တခါဖဲတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢ ကျိၣ်စ့တၢ်ဆၢတဲာ် အဒိၣ်အလဲၢ်ဒ်အံၤန့ၣ် ကဲထီၣ်တၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဖဲတၢ်မျၢ် တအိၣ်ညီနုၢ်ဘၣ် တၢ်တယာ်အပှ့ၤလီၤလၢ အီစထြ့လယါစ့ဒီလၣ် ၄ကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ်တဘိ တၢ်ကဆါလီၤအီၤ ဒီး တၢ်ဆါပှ့ၤတၤတၢ် ဖဲလါနိးဝ့ဘၢၢ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်မျၢ်အံၤ အတၢ်ဘၣ်ဘျးအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး ဖြၣ်စ့ၣ်နီၣ်ပၤမုၣ်လီၢ်လံၤ Marie Antoinette န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါဖိသၣ် ၅ဂၤအကျါ တဂၤ တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ် တၢ်ဆါထီရီၤန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး ပှၤသ့ဖံးသ့မၤ တအိၣ်လၢပှဲၤဘၣ် ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် နာ်သက့ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ လၢအအိၣ်ဒီး အကံၢ်အစီထီၣ်ဘးသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဂုၤကျဲးစၢးဒ်ဝဲဒၣ်သပှၢ်ပှၢ်လၢ အကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အဘၣ်လိာ်အသးဒီးအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ မ့ၢ်လၢမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤ ကိၢ်ကလၢၤအဃိ ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်အိၣ်သးလၢလၢပှဲၤပှဲၤ လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်မုၢ်ဂံၢ်သဟီၣ် လၢဒီးတနံၣ်ညါတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်အံၤအဃိ မုၢ်ဂံၢ်သဟီၣ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်လၢ ထံကီၢ်အံၤ လီမ့ၣ်အူဂံၢ်သဟီၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်မ့ၢ်ထံကီၢ်တဘ့ၣ်လၢ အကဲခိၣ်နၢ် ဘၣ်ဃးတၢ်သူမုၢ်ဂံၢ်သဟီၣ်ဖဲဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအဖီခိၣ် ဒီးဟံၣ်ဒူၣ်အါန့ၢ် ၃.၆ ကကွဲၢ် ဆီတလဲသူဝဲ ဂံၢ်သဟီၣ်လၢအပှဲၤထီၣ်ကဒါက့ၤသ့ အလၢၤတသ့ မုၢ်ဂံၢ်သဟီၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

Albanese ပဒိၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢအကပာ်လီၤသဲစး ဘၣ်ဃးပှၤသူကမျၢၢ်တၢ်ဆဲးကျိးတဝၢ (social media) သ့ၣ်တဖၣ် အသးနံၣ်အစၢ်ကတၢၢ်ကဘၣ်အိၣ်ထဲလဲၣ်န့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဒုၣ်ဒွဲၣ်ထီဒါန့ၣ်လီၤ.

အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်နီၤလီၤအိၣ်သကိးဟံၣ်တပူၤဃီန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တခါလၢ တၢ်မၤအီၤအါထီၣ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်အိၣ်လဲဟံၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အါထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အဃိ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ဃုလၢကနီၤလီၤအိၣ်သကိးဟံၣ်တပူၤဃီန့ၣ်လီၤ. အဃိ ဖဲနမၤတၢ်ဆၢတဲာ်ဒ်အံၤအဆၢကတီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အခိၣ်သ့ၣ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢနကဘၣ်ဆိကမိၣ်ထံအီၤလဲၣ်ဒီး နကဟးဆှဲးတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်?

လါစဲးပထ့ဘၢၣ် ၁၇သီန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်မၤလၤကပီၤဝဲဒၣ် တၢ်ကဲထီၣ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိမုၢ်နံၤ ပှဲၤထီၣ် ၇၅နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ ပှၤလၢအကဲထီၣ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိအသီအိၣ်ဝဲဒၣ်ဘူးထီၣ်လၢနွံကထိဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဆၣ်ကပီၤပံၢ်လ့ပံၢ်လ့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလါအတၢ်ဝးတရံးလၢပဂံၢ်ပဒွးအီၤတလၢၤဘၣ်အဖီလာ်န့ၣ်, အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤထူလံၤဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီး အတၢ်အိၣ်ဖျါန့ၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအပူၤကွံာ်အနံၣ်အထိအလးအါမးအခါလံန့ၣ်လီၤ.

လံာ်တၢ်ရဲၣ်လီၤအသီတခါ ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒၣ် ကျိၤကျဲလၢအဘၣ်ဃးတၢ်ဒီသဒၢတၢ်မၤသံလီၤနီၣ်ကစၢ်သးန့ၣ် အလီၢ် အိၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်ဆီတလဲအီၤန့ၣ်လီၤ. ဃ့ထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢတၢ်ကပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်ကါဒိၣ်တခါလၢဒ်သိးဒီး နီၣ်သးဆူၣ်ချ့အတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲလၢတၢ် ဟးဃုခူၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်အုၣ်ကီၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢသၢနံၣ်တီၢ်ပူၤဝံၤအလီၢ်ခံ, တၢ်ပာ်ဖျါလၢခံကတၢၢ်လၢ Royal Commission - တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါကရူၢ်လီၤဆီ လၢအဃုသ့ၣ်ညါဘၣ်ဃး တၢ်ဒီသဒၢဝဲၤကျိၤဒီး သုးလီၢ်လံၤတၢ်မၤသံလီၤသးအဂ့ၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤဝဲဒၣ်အီၤလံန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါအသီတခါဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဃးဒီးအဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤလီၢ် အတၢ်ရဲၣ်လီၤကျဲၤလီၤန့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤဆိတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ တၢ်မၤလီၢ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လဲလိာ်သ့ညီန့ၣ်လီၤ.

ဒီလၣ်ဘံလယၢၢ်အါမးသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ကသူအီၤလၢအကဒုးထီဒါအီစထြ့လယါကီၢ်တၢ်မၤဆူၣ်မၤဆီးပိာ်မုၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါအသီတခါအပူၤ ပာ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ခိၣ်နူာ်ဒီး ခိၣ်သၣ်ဃံခဲစၢၣ်တၢ်ဆါကဲထီၣ်သးန့ၣ် အတၢ်ဘၣ်ဘျးတအိၣ်ဒီး တၢ်သူလီတဲစိစိာ်စုဘၣ်.

တၢ်မၤအကျိၤအကျဲတခါလၢ ကပာ်လီၤအနီၣ်ထိၣ်ဒီး ပှၤတၤကျိၣ်တၤစ့သ့ၣ်တဖၣ် အစ့ရှူကွံာ် အတၢ်ကီတၢ်ခဲအဂီၢ်, တၢ်မၤစှၤလီၤ တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ poker စဲးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တြီပတုာ်ကွံာ် တၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤလၢအဘၣ်ဃး တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပာ်ဖျါအသီလၢအဘၣ်ဃး အီစထြ့လယါကီၢ် ကြၢးဘၣ်ဒီသဒၢ တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ် တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဖးအခိၣ်သ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးနကကၢၤဃာ်နမဲတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီး အိၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂီၢ် တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲမဲအကျိၤကျဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအါဒံအါဂၤ သးပျံၤလၢ မုၢ်ကအိၣ်တနံၤ အဝဲသ့ၣ် ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါ လၢအမ့ၢ်တၢ်တခါလၢအဝဲသ့ၣ်ပျံၤအီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.