رادیو جامعه (پادکست اجتماعی)

نیروی منظم «گارد جاویدان» نخستین‌بار در دوران داریوش بزرگ شکل‌ گرفت و در همان زمان نیز مهم‌ترین بخش ارتش شاهنشاهی ایران شناخته ‌شد، چراکه سربازان آن نخبه‌ترین افسران ارتش بودند. در میان گارد جاویدان، واحدی ویژه مامور پاسداری از پرچم شاهنشاهی بود که بعدها به «درفش کاویان» شهرت یافت. این پرچم، نشان وحدت و پایداری امپراتوری ایران بود و حفاظت از آن افتخاری بزرگ برای سرباز گارد جاویدان به شمار می‌آمد....

Translator پیشنهادی که از سوی نمایندگان موافق انقراض سلسله‌ قاجار در مجلس ارائه شد، بر نارضایتی عمومی و خطراتی تأکید داشت که به سبب ناتوانی و بی‌کفایتی شاهان قاجار، کشور را تهدید می‌کرد. آنان یادآور شدند که «حفظ مصالح عالیه‌ی مملکت مهم‌ترین منظور و نخستین وظیفه‌ مجلس شورای ملی است و باید هرچه زودتر به بحران موجود پایان داده شود». در متن رسمی پیشنهادی که به مجلس تقدیم شد، آمده بود: «پیشنهاد می‌کنیم...

«در ماه اَرَخسمنو روز سوم، کوروش به بابِل اندر آمد. شاخه‌های سبز در برابر گسترده شد.» این جملات از کتیبه «رویدادنامه نبونید» است که ورود تاریخی کوروش به بابِل را ثبت کرده است. مورخان روز سوم ارخسمنو‌ را برابر با ۷ آبان می‌دانند و اگرچه این مناسبت هنوز در تقویم رسمی جمهوری اسلامی به ثبت نرسیده، نه‌تنها در ایران که در گوشه‌وکنار دنیا به نام روز کوروش شناخته می‌شود. فرمان مشهور کوروش برای آزادسازی یه...

این روایتی کوتاه از زندگی و میراث ناصر تقوایی است؛ فیلمسازی که نامش برای همیشه با سریال ‌طنز «دایی‌جان ناپلئون» گره خورده است. تقوایی در ۸۴سالگی درگذشت، اما تاثیرش بر سینمای ایران و بر ذائقه طنزِ تصویری ما ماندگار است. او فرزند آبادان بود؛ جایی که گرمای جنوب، بوی نفت، و نفسِ دریا در کارهایش حضور دائم دارند. پیش از آن‌که برسیم به «دایی‌جان»، لازم است چند دقیقه بر مسیر دقیق و مستندِ او تا میانه دهه‌...

داستان را می‌توان از پشت شیشه‌های یک ساختمان اداری در قلب لندن آغاز کرد؛ ملکی قدیمی در نزدیکی پارلمان بریتانیا که در دهه ۱۳۵۰، زمانی که صنعت نفت ایران در حال جهانی‌شدن بود، خریداری شد تا نشانی از حضور و اعتبار ایران در اروپا باشد. امروز همان ساختمان به ارزش صد میلیون پوند، زیر چتر احکام قضایی قرار گرفته تا بخشی از غرامتی را جبران کند که ایران در پرونده‌ای به نام کرسنت بدهکار شده است. این تصویر، سا...

تصمیم حکومت افغانستان در دهه ۱۳۴۰ برای جایگزینی واژه «دری» به جای «فارسی» به‌عنوان زبان رسمی این کشور اقدامی سیاسی برای بازتعریف مرزهای هویتی و فرهنگی و به‌نوعی ایجاد تمایز نمادین از حوزه تمدنی ایران بزرگ بود. در واقع محمدظاهرشاه، پادشاه وقت افغانستان، بر آن بود که با این کار میان دو زبان غالب در این کشور یعنی پشتو و فارسی، موازنه برقرار و حساسیت‌های قومی را کنترل کند. این در حالی است که استفاده ر...

فروردین ۱۳۲۴ خورشیدی. دنیا از جنگی ویرانگر بیرون آمده. شهرها ویران، میلیون‌ها کشته، و ملت‌ها بر سر یک دوراهی: آیا بشر برای سومین بار به سمت جنگ جهانی می‌رود… یا متحد می‌شود و  نظمی نوین می‌سازد؟ در فروردین ۱۳۲۴ در سان‌فرانسیسکو، نمایندگان پنجاه کشور گرد هم آمده‌اند. میان آن‌ها، هیأتی از کشوری که هنوز تحت اشغال نیروهای خارجی است: ایران. پادشاهی جوان به تازگی بر تخت نشسته: محمدرضا شاه پهلوی. پدرش، ر...

حماس یا «حرکت مقاومت اسلامی» یکی از مهم‌ترین بازیگران فلسطینی و همزمان یکی از بحث‌برانگیزترین گروه‌های سیاسی-نظامی خاورمیانه است. این گروه در سال ۱۹۸۷ و در جریان انتفاضه اول فلسطین توسط شیخ احمد یاسین و جمعی از اعضای اخوان‌المسلمین در غزه بنیان‌گذاری شد. در آن زمان، فضای فلسطین مملو از خشم و ناامیدی بود؛ گسترش شهرک‌های اسرائیلی زمینه‌ساز شورش گسترده‌ای شد که به انتفاضه معروف شد. حماس به‌سرعت خود ر...

سی‌امین روز از ماه مرداد در گاهشمار خیامی برابر با چهارم شهریور در گاهشمار زرتشتی به نام «جشن شهریورگان» شناخته می‌شود.  ریشه جشن شهریورگان به ایران باستان می‌رسد و مضمون اصلی آن «شهریاری بر نفس» و دستیابی به «شهر آرمانی» است و ایرانیان باستان این روز را با آیین‌ها و آدابی ویژه‌ گرامی می‌داشتند.  در گاهشمار زرتشتی، هم روز چهارم ماه و هم ششمین ماه سال به نام شهریور خوانده می‌شود؛ امشاسپندی که یکی ا...

قوم هزاره، با چهره‌هایی که یادآور اقوام آسیای شرقی‌اند و با ریشه‌هایی کهن در تاریخ و جغرافیای افغانستان، یکی از اقوامی است که سرگذشتی پرفراز و نشیب در این سرزمین داشته است؛ آنان فارسی‌زبان‌اند، بیشترشان پیرو مذهب تشیع‌اند و خود را به پاسداری از سنت‌ها متعهد می‌دانند و رد پایشان را از دشت‌های سرد بامیان تا محله‌های مهاجرنشین مشهد و تهران می‌توان جست‌وجو کرد.  تبار قوم هزاره ازجمله موضوعاتی است که ه...

نوزدهم مردادماه ۱۳۱۹، اندکی پس از تاسیس نخستین فرستنده رادیویی در ایران، کودکی در تهران به دنیا آمد که سال‌ها بعد از طریق همین رادیو به شهرت رسید و ترانه‌هایش از «سلطان قلب‌ها» گرفته تا «کی‌ بهتر از تو» و ده‌ها قطعه ماندگار دیگر در حافظه جمعی چندین نسل از فارسی‌زبانان نقش بست. عارف عارف‌کیا با صدایی بی‌نظیر، سبک بی‌همتا و ترانه‌هایی سرشار از عشق و احساس، توانست سنت موسیقی ایرانی و جریان نوظهور موس...

نخستین گام‌ها در مسیر تشکیل نظام پولی به دوره هخامنشیان بازمی‌گردد؛ زمانی‌که داریوش بزرگ سکه‌های طلا به نام «دریک» را ضرب کرد و تصویر یک کماندار را بر آن نشاند. این سکه‌ها نماد اقتدار اقتصادی یک امپراتوری بزرگ بودند و در سراسر قلمرو هخامنشیان گردش داشتند. اما این تنها آغاز راه بود. پس از آن نیز سکه‌های دیگری جایگزین نظام پولی ایران شدند، ازجمله «پشیز» در دوران ساسانی، سکه‌ای از جنس مس یا برنز که ا...

هرچند خاستگاه بستنی مدرن و امروزی را باید در اروپا و آمریکا جست‌وجو کرد، بر اساس برخی منابع تاریخی، ردپای این خوراکی شیرین و خنک به ایران باستان می‌رسد؛ وقتی درباریان هخامنشی، شربت‌هایی از ترکیب یخ و عسل درست می‌کردند. بر اساس داده‌های موجود در دایره‌المعارف بریتانیکا و کتاب «نخستین‌ها»، نوشته رابین ویر، ایرانیان حدود ۵۵۰ سال پیش از میلاد، در دوره هخامنشیان، نوعی دسر یخ‌زده به نام «شربت» یا «فالود...

شاهزاده‌رضا پهلوی، نهم آبان‌ماه سال ۱۳۳۹ در خیابان مولوی در حالی چشم به‌جهان گشود که طبق روایت شاهدان عینی و اسناد تاریخی از صفر تا صد امنیت بیمارستان و شهبانو فرح پهلوی و شاهزاده را پهلوانان جنوب شهر برعهده داشتند. بعدها این بیمارستان «زایشگاه فرح پهلوی» نام گرفت.  شاهزاده‌رضا از نخستین سال‌های کودکی، تخت آموزش‌های ویژه قرار گرفت. معلمی فرانسوی با نام مادمازل ژوئل فوبه، مسئولیت آموزش‌های روزانه و...

با جستجو در منابع تاریخی، درمی‌یابیم که ریشه‌ سفره عقد به ایران باستان و آیین زرتشتی بازمی‌گردد. نخستین مستندات تاریخی درباره پیشینه سفره عقد به روایات مربوط به اسکندر مقدونی بازمی‌گردد. بر اساس این روایات، اسکندر و همراهانش هنگام ازدواج با زنان ایرانی، مراسمی بر پایه سنت زرتشتی کنار سفره‌ای آیینی برگزار کردند. در این مراسم که در اسناد تاریخی به «عروسی دسته‌جمعی» شهرت دارد و خود اسکندر هم با دختر...

حجله‌بستن از آیین‌های نمادین و دیرپای فرهنگ ایرانی است که در دو موقعیت کاملا متفاوت—عروسی و عزا—برپا می‌شود، اما در هر دو حالتی از گذار و تغییر زندگی را نشان می‌دهد. در مراسم عروسی، حجله با پارچه‌های رنگین، آینه، گل و شمع تزیین می‌شود و نمادی از پاکی، باروری و آغاز زندگی مشترک است. این حجله‌ معمولا در خانه نوعروس یا در معابر عمومی برای جشن و شادی ساخته می‌شود. در مقابل، نوع دیگر حجله‌ در سوگ جوانا...

ایران در سال ۱۹۴۹، به‌عنوان دومین کشور مسلمان پس از ترکیه، کشور اسرائیل را به‌رسمیت شناخت. محمدرضاشاه پهلوی، رسمیت و تحکیم اسرائیل را فرصتی مطمئن برای تقویت موقعیت ایران در خاورمیانه می‌دانست و اسرائیل نیز برایش متحدی مطمئن در مسیر اهداف سیاست خارجی بود. منشه امیر، روزنامه‌نگار و مدیر بخش فارسی رادیو اسرائیل با اشاره به تهدیدهای همسایگان عرب و احتمال تلاش آن‌ها برای تصرف خوزستان، ارزیابی می‌کند که...

گنجینه جواهرات ملی ایران یکی از ارزشمندترین و گران‌بهاترین مجموعه‌های جواهرات در جهان به‌شمار می‌رود. آثار موجود در این خزانه طی قرن‌ها، از دوران نادرشاه افشار تا پایان دوره پهلوی، گردآوری شده‌اند و از نظر هنری، تاریخی و ارزش مادی، جایگاهی منحصربه‌فرد دارند. در سال ۱۳۳۹، این گنجینه به‌عنوان پشتوانه اسکناس به بانک مرکزی ایران واگذار شد و از آن زمان تاکنون تحت نظارت این نهاد نگهداری می‌شود. پیشینه گ...

آتش جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، دامن فرودگاه‌ها و هواپیماها را نیز گرفت. بر اساس آنچه در مجلس شورای اسلامی اعلام شد، در این جنگ ۱۰ هواپیما به کلی از بین رفتند، ۱۰ هواپیما آسیب جدی دیده و قابل تعمیر نیستند و ۵۰ هواپیما نیز دچار آسیب شده‌اند که امکان تعمیر و بازگشت به فعالیت دارند. مشخص نیست این ناوگان هوایی که پیش از این نیز با تحریم‌ها و مدیریت مخرب، از روزهای اوج خود فاصله زیادی داشت...

میان تمامی شیوه‌های خوشنویسی، هیچ خطی همچون نستعلیق، با روح و زبان فارسی پیوند عمیق ندارد. این خط نه‌فقط ابزار نگارش، بلکه آینه‌ ذوق، هنر و هویت فرهنگی ایرانیان است.  نام «نستعلیق» از ترکیب دو واژه‌ «نسخ» و «تعلیق» ساخته شده است و نشان‌دهنده‌ پیوند و آمیختن دو سبک خوشنویسی پیشین است. نسخ به معنای خطی خوانا، مستقیم و ساده که برای کتابت قرآن، متون عربی و متون رسمی به‌ کار می‌رفت و تعلیق که خطی ایران...

با توجه به اشاره دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده به خشکسالی در ایران طی سفری که به ریاض، پایتخت عربستان سعودی داشت، نگاهی کردیم به بحران عمیق خشکسالی و کم‌آبی. در این قسمت سرزمین‌ ما درباره سوءمدیریت عمدی و تخریبی منابع آب و محیط‌زیست مطالبی خواهید شنید که کمتر در رسانه‌ها درباره‌شان صحبت شده است.

بندر یا اسکله رجایی، که تا پیش از وقوع انقلاب ۵۷ به نام «شه‌بندر» شناخته می‌شد، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های بندری ایران در دوران محمدرضاشاه پهلوی بود که پیشینه احداثش به سال‌های پایانی دهه ۱۳۴۰ بازمی‌گردد. بیش از چهار سال از آغاز عملیات احداث «شه‌بندر» نگذشته بود که با وقوع انقلاب اسلامی این پروژه نیز مانند بسیاری از طرح‌های عمرانی دیگر متوقف شد. در نهایت شه‌بندر در سال ۱۳۶۲  احداث شد، اما این بندر...

در لحظه‌ای که ناقوس‌های واتیکان خبر درگذشت پاپ فرانسیس را به جهان اعلام کردند، یکی از پیچیده‌ترین و رمزآلودترین آیین‌های مذهبی جهان آغاز شد.  مراسم انتخاب پاپ آمیزه‌ای‌ست از سنت‌های هزارساله کلیسای کاتولیک و ابزارهای مدرن، با هدفی روشن و تغییرناپذیر: حفظ رازداری کامل در انتخاب جانشین معنوی پطرس قدیس.  کاردینال‌ها، روحانیان عالی‌رتبه کلیسا، در فرآیندی محرمانه، پشت درهای بسته واتیکان، گرد هم می‌آیند...

در تقویم ایرانی یکم اردیبهشت ماه به نام شیخ اجل، سعدی شیرازی ثبت شده است. علت انتخاب این روز این است که استاد سخن، در مقدمه گلستان زمان شروع نگارش آن را اول اردیبهشت‌ماه جلالی سال ۶۵۵ قمری و زمان شروع نگارش بوستان را اول اردیبهشت ماه سال ۶۵۶ قمری ذکر کرده است.  سعدی شیرازی، یکی از اصلی‌ترین قله‌های زبان و ادبیات فارسی است که آثارش نه فقط در دوره‌ای که می‌زیست، که طی قرن‌های متمادی تاثیرگذار بود. ا...

نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا روز شنبه ۲۳ فروردین در مسقط مذاکره می‌کنند. به این مناسبت نگاهی دوباره انداختیم به فراز و نشیب‌های روابط ایران و آمریکا. استاد امیر طاهری در این پادکست با اشاره به اقدامات دونالد ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری در قبال کره شمالی، تاکید کرد: «مقام‌های جمهوری اسلامی حتی نمی‌توانند در عکس کنار ترامپ قرار بگیرند. آن‌ها اول باید خودشان را از زنجیر ایدئ...