رادیو جامعه (پادکست اجتماعی)

امروز نام پاکستان و کانال‌های محرمانه این کشور در قلب یکی از پیچیده‌ترین پرونده‌های امنیتی جهان، یعنی مذاکرات  ایران و آمریکا، مطرح است. اما این اتفاق جدیدی نیست. ۵۵ سال پیش، پاکستان کانال محرمانه‌ مذاکرات تاریخی آمریکا و چین بود. رویدادی که جهان را دگرگون کرد. تابستان ۱۹۷۱، هنری کسینجر، مشاور امنیت ملی ریچارد نیکسون، در سفری رسمی وارد پاکستان شد. همه چیز عادی به نظر می‌رسید. تا اینکه ناگهان اعلام...

سرو، روایت آزادگی، استقامت و سربلندی در فرهنگ ایران

تیم ملی فوتبال ایران بامداد سه‌شنبه ۲۶ خرداد، هفتمین حضور خود در جام جهانی را آغاز خواهد کرد. رقابتی که این بار در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود و ایران در شرایطی متفاوت نسبت به دوره‌های گذشته پا به آن می‌گذارد.برخلاف بسیاری از جام‌های جهانی پیشین، آماده‌سازی ایران برای این دوره با مشکلاتی کم‌سابقه همراه بوده است. بحران صدور ویزا برای بخشی از اعضای کاروان، انتقال اجباری محل اردو از آمریکا ب...

پرچم شیر و خورشید که نزد ایرانیان ملی‌گرا نماد آزادگی، شجاعت و ایستادگی است، حافظه تاریخی ملتی را نمایندگی می‌کند که پیشینه‌اش به هزاران سال پیش در فلات ایران بازمی‌گردد.ایرانیان باستان خورشید را مظهر فروغ ایزدی و شیر را به‌سبب دلاوری، قرینه‌ زمینی آن می‌دانستند. به گواهی اسناد، «شیر و خورشید» ریشه در جهان‌بینی تمدن‌های باستانی دارد و نشانه‌ای از جایگاه خورشید در صورت فلکی شیر است.بر مبنای این دید...

پرویز قلیچ‌خانی، کاپیتان پیشین تیم ملی فوتبال ایران و از بزرگ‌ترین چهره‌های تاریخ ورزش ایران، شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵، برابر با ۲۳ مه ۲۰۲۶، در ۸۱ سالگی در بیمارستانی در حومه پاریس درگذشت. او که سال‌های پایانی عمر را با بیماری آلزایمر گذراند، برای چند نسل از ایرانیان تنها یک فوتبالیست نبود؛ نماد دوره‌ای طلایی از فوتبال ملی ایران بود که در آن تیم ملی، با اتکا به نسل درخشانی از بازیکنان، قدرت اول آسیا محسو...

دوازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۲۷۵ خورشیدی، هنگامی که ناصرالدین‌شاه قاجار به مناسبت پنجاهمین سال سلطنتش راهی حرم عبدالعظیم در شهر ری شد و برخلاف روال همیشگی، از ملازمان خود خواست اجازه دهند مردم برای دیدار به او نزدیک شوند، شاید هرگز تصور نمی‌کرد که این سفر، واپسین سفر زندگی‌اش باشد و همان روز و در همان مکان، به دست میرزا رضای کرمانی کشته شود. اکنون ۱۳۰ سال از ترور ناصرالدین‌شاه می‌گذرد؛ رویدادی که تاریخ م...

تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک و اوپک پلاس از روز ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، خبری بود که شاید در نگاه اول فقط یک اختلاف فنی بر سر سهمیه تولید به نظر برسد، اما در واقع ریشه‌هایی عمیق در تاریخ، سیاست و اقتصاد نفت دارد. باید برگردیم به بیش از شصت سال پیش؛ به زمانی که نفت هنوز هم «طلای سیاه» بود، اما کنترلش بیشتر در دست شرکت‌های غربی قرار داشت تا کشورهای تولیدکننده. اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، دنیای نفت...

کشوری که امروز به نام «پاکستان» می‌شناسیم و به گواهی اسناد تاریخی، زمانی بخشی از تمدن بزرگ ایران بود، قرابت فرهنگی بسیاری با ایران دارد و متاثر از قلمرو زبان فارسی است.  این قرابت آنقدر سترگ و عمیق است که شاید برای خیلی از ما جالب باشد بدانیم، سرود ملی این کشور که «قومی ترانه» نام دارد، هم به زبان فارسی و سرشار از واژگان و عبارات فارسی مانند «پاک سرزمین» و «شاد باد» است. برای آگاهی از چگونگی شکل‌گ...

فلات ایران، جغرافیایی پهناور و باشکوه با هزاران داستان نوشته و نانوشته است؛ سرزمینی که از دوران پارینه‌سنگی تا ظهور نخستین تمدن‌های بشری، همواره صحنه‌ تبلور هوش سرشار و نبوغ ساکنانش بوده است. درک این عظمت، تنها به مدد سفر به اعماق زمان و آگاهی از ریشه‌های کهن این مرز و بوم میسر است. پیشینه‌ حضور انسان در این جغرافیا به اعصار پیش ‌از ‌تاریخ بازمی‌گردد؛ زمانی که هنوز خبری از خط و نوشتار نبود، اما سک...

در قلب فلات ایران، جایی که کویر و کوهستان سینه به سینه یکدیگر می‌شوند، شهری گسترده است که در بلندای تاریخ از پیشدادیان تا صفویان به معجزه هنر، معماری و ایستادگی شناخته می‌شود. شهری شبیه به یک ترجیع‌بند از ادبیات کهن ایران که «نصف‌جهان» نام گرفته است. شهری که هر گوشه‌اش هوش از سر می‌رباید؛ از کاشی‌کاری‌های شگفت‌انگیز مسجد امام تا مهندسی عالی‌قاپو و چهل‌ستون، تا ضرب دل‌انگیز قلمزنان در کوچه‌های پشتی...

در کرانه‌های جنوبی ایران، آنجا که خلیج فارس به سوی آب‌های آزاد جهان آغوش می‌گشاید، تنگه‌ای قرار دارد که از قرن‌ها پیش تاکنون، قلب تپنده دریانوردی، تجارت و سیاست بوده و نبض اقتصاد جهان را در پهنای نیلگون خود به شماره انداخته است. باریکه آبی هرمز؛ جایی که نقشه جهان شکوه یک «هشت فارسی» را به نمایش می‌گذارد. در شمال آن، فلات ایران و استان هرمزگان با قامتی استوار ایستاده‌اند. این آبراه هلالی‌شکل در بار...

دومین پسر علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در سال‌های اخیر به یکی از چهره‌های مهم در معادلات قدرت در جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. هرچند مجتبی خامنه‌ای دهه‌ها بیشتر در پشت صحنه فعالیت می‌کرد و حضور علنی محدودی داشت، تحولات سیاسی داخلی و منطقه‌ای، به‌ویژه مسئله جانشینی رهبری، موجب شد که نام او بیش از گذشته در تحلیل‌ها و گزارش‌ها مطرح شود. 

اگر بخواهیم در ساحت بی‌کران اندیشه و ادب فارسی، از حماسه گرفته تا فلسفه و عرفان، عنصر مشترکی بیابیم که هم‌زمان خرد، مهر و جاودانگی را نمایندگی کند، بی‌گمان به سیمرغ خواهیم رسید؛ موجودی اساطیری که در شاهنامه فردوسی، پهلوان‌پرور، شفابخش و همه‌چیزدان است. در حکمت ابن‌سینا، طی طریق می‌کند، در اشراق سهروردی، بال می‌گشاید و در منطق‌الطیر عطار نیشابوری، به سرمنزل مقصود می‌رسد.  هرچند در قلمرو اندیشه و اد...

از هنگام خروج شاه از ایران، یعنی ۲۶ دی‌ماه تا اعلام بی‌طرفی ارتش در روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، یعنی کمتر از یک ماه، به طور حیرت‌انگیزی شرایط لازم برای جابه‌جایی قدرت و استقرار نظام خمینی فراهم شد.شرایطی که بدون تردید، آخرین نخست‌وزیر شاه، یعنی دکتر شاپور بختیار، نقش مهمی در عملیاتی شدن آن داشت. مردی که طبق اظهارات سپهبد هوشنگ حاتم، جانشین دفتر ویژه اطلاعات، در ۲۱ بهمن اعلام کرد به دنبال جمهوری است و بنابرا...

هنگامی که شعله‌های آتش سوزان ققنوس را فرامی‌گیرد، صدایش خاموش می‌شود و در سوختنی فرساینده، آنچه از او باقی می‌ماند، توده‌ای خاکستر است.تنها کسانی که اساطیر را باور دارند، می‌دانند که این پایان کار نیست. ققنوس نماد برخاستن، شکفتن و نوزایی از دل ناباوری است؛ پرنده‌ای نامیرا که از سوخته خود، پلی به‌ سوی امید و زندگی می‌سازد.از همین رو است که خود‌شکوفایی هر انسانی را پس از دوره‌ای از سوختن و سختی، به...

نماد شیر و خورشید با فرهنگ و تمدن باستانی ایران پیوند عمیق دارد و بر خلاف ایدئولوژی‌های فراملی که مرزهای جغرافیایی و منافع ملی را فدای آرمان‌های مذهبی می‌کنند، بر مفاهیمی چون میهن، ملت و تاریخ و تمدن متمرکز است. به همین دلیل می‌توان آن را مهم‌ترین سلاح در برابر حکومتی دانست که نزدیک به پنج دهه سعی کرد هویت ملی را به حاشیه براند و به جای آن امت‌سازی کند. در واقع پرچم شیر و خورشید، نمادی که در آن خو...

حدود یک سال از واقعه‌ به توپ بستن مجلس به دستور محمدعلی‌شاه قاجار می‌گذشت. پس از یک دوره خفقان در سراسر ایران، قشون مشروطه‌خواهان موفق به فتح تهران شده بودند و دوران استبداد صغیر عملا به پایان رسیده بود. با آغاز به کار دومین مجلس شورای ملی فضای کشور آمیزه‌ای از شور پیروزی و سوگ برای کسانی بود که در راه آزادی جان باخته بودند. در چنین شرایطی عارف قزوینی، شاعری که به سرودن اشعار میهن‌پرستانه شهره است...

Translator با علنی‌تر شدن بحران مشروعیت جمهوری اسلامی جلوی چشم مردم جهان، یک‌بار دیگر مسئله جانشینی احتمالی علی خامنه‌ای، در صورت بقای عمر حکومت، مورد توجه قرار گرفته است. جمهوری اسلامی که با چالش‌های جهانی و چالش داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کند، آیا برنامه‌ای برای رویارویی احتمالی با مرگ دومین رهبر خود دارد؟

ایرج خواجه‌امیری، استاد آواز ایران و ملقب به «پهلوان آواز» ۹۳ ساله شد؛ کسی که گلپا او را «گردن‌کلفت آواز ایران» نامید و شجریان او را «متر و معیار آوازخوانی» می‌دانست.ایرج، چه به‌عنوان استادی که در گل‌های رنگارنگ هنرنمایی کرد و چه به‌عنوان صدای گرمی که با چهره کاریزماتیک فردین به پرده سینما رفت، نامی ماندگار در حافظه جمعی ایرانیان است

Translator کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان درست ۶۰ سال پیش، در دی‌ماه ۱۳۴۴ با هدفی بزرگ متولد شد: ایجاد عدالت فرهنگی از طریق دایر کردن کتابخانه‌ها در سراسر ایران، به‌ویژه در مناطق محروم. این نهاد فرهنگی‌ـ‌هنری به ریاست شهبانو فرح پهلوی و مدیریت لیلی امیرارجمند آغاز به کار کرد. نقطه آغاز بخش انتشارات کانون، ترجمه و تصویرگری داستان «دخترک دریا» اثر هانس کریستین آندرسن به قلم شهبانو بود که عواید آ...

Translator «یلدا» به معنای تولد یا روشنایی رویدادی است که میلیون‌ها نفر از ایران و افغانستان گرفته تا جمهوری آذربایجان و ساکنان قفقاز در شب ۳۰ آذر، که در تقویم شمسی که مصادف با انقلاب زمستانی کره زمین است، آن را جشن می‌گیرند. گرامیداشت زایش ایزد ایرانی مهر یا میترا که بسیاری از پژوهشگران معتقدند الهام‌بخش آیین‌هایی بوده است که تنها چند روز پس‌ از آن با عنوان میلاد مسیح جشن گرفته می‌شوند. یلدا که ا...

گاه تقویم، داستان‌های قدیمی‌تری را برای ما روایت می‌کند. از پیوندهایی که در نگاه اول شاید بعید به نظر برسند. مانند جشن باستانی یلدا در ایران زمین و کریسمس در میان مسیحیان. آیا ممکن است این دو آیین، با همه تفاوت‌های فرهنگی و تاریخی، ریشه‌هایی مشترک داشته باشند؟ یلدا، این شب باشکوه که مردمان پهنه وسیعی از آسیای میانه گرفته تا خاورمیانه این طولانی‌ترین شب سال را جشن می‌گیرند، یکی از قدیمی‌ترین جشن ها...

ایران، امپراتوری هخامنشی و کورش کبیر، نقش پررنگی در کتاب مقدس یهودیان که به عنوان «عهد عتیق» بخشی از کتاب مقدس مسیحیان نیز شد، داشتند. در روایات مسیحیان نیز از همان آغاز نقش ایرانیان به چشم می‌خورد. از جمله تزئینات کریسمسی که همه‌جا می‌بینیم شمایل «سه مرد شرقی» است که پس از تولد عیسی به دیدنش می‌آیند و برایش طلا و صمغ کندر و مُر مَکی می‌آورند. «شرقِ» مورد نظر آن سال‌ها به احتمال بسیار ایران بوده ا...

در سال‌های پایانی دهه ۱۳۴۰، به لطف تحصیل و رفت‌وآمد اهالی فرهنگ و هنر به اروپا، زمینه‌ شکل‌گیری هنرهای نمایشی مدرن در ایران فراهم شد. در این دوران، بیشتر برنامه‌های نمایشی تهران در کافه شهرداری معروف به «مهمانخانه بلدیه» روی صحنه می‌رفت، اما با ظهور نسل برجسته‌ای از هنرمندان تئاتر در ایران و افزایش نمایش‌های در حال اجرا، کمبود فضاهای نمایشی در ایران محسوس شد. در پی این احساس نیاز بود که شهبانو فرح...

روح‌الله خالقی، آهنگساز و موسیقی‌دان برجسته که با ساخت موسیقی «مرز پرگهر» به نامی فراموش‌نشدنی در تاریخ ایران تبدیل شد، شصت سال قبل در ۲۱ آبان در اتریش چشم از جهان فرو بست و در ۲۹ آبان در ایران به خاک سپرده شد اما جاودانگی‌اش در این خاک با آثارش ادامه یافت.خالقی در سال ۱۳۲۳، در زمانی که ایران در اشغال نیروهای متفقین بود و احساس کشست و بی‌پناهی در میان مردم موج می‌زد، آهنگ «ای ایران» یا «مرز پرگهر»...