Radboud Reflects, verdiepende lezingen

Wie was Frans de Waal, en wat maakte zijn kijk op de wereld zo vernieuwend en invloedrijk? Er is geen fundamenteel verschil tussen mensen en andere dieren. Die boodschap verkondigde de onlangs overleden primatoloog Frans de Waal (1948-2024) zijn leven lang. Door zijn werk met mensapen heeft hij de manier waarop we naar dieren kijken voorgoed veranderd. Frans de Waal was een graag geziene gast bij...

Je bent Nijmegenaar, Nederlander. Misschien voel je je Gelderlander, Brabander of Limburger. Al deze identiteiten helpen ons als burger om onze plek in de samenleving te definiëren en vorm te geven. Maar hoe zit het met ons Europees burgerschap? Voelen we ons ook verbonden met de gemeenschap die ons als Europeanen verenigt? Dit is een vraag die steeds relevanter wordt, vooral gezien de groeiende r...

Wat is eenzaam zijn, en hoe moet je je tot eenzaamheid verhouden? Zijn we echt eenzamer dan ooit? Jong, oud, en alles ertussenin: het lijkt wel alsof iedereen te kampen heeft met eenzaamheid. Beleidsmakers doen hun uiterste best om de groeiende eenzaamheid onder de bevolking te bestrijden. Maar moet je eenzaamheid altijd willen verhelpen, of hoort het bij de mens? En schuilt er misschien ook een k...

Wordt TikTok verboden in de Verenigde Staten, en kan dat in Europa ook gebeuren? In de VS lijkt een verbod een serieuze mogelijkheid. Waarom willen de VS TikTok eigenlijk verbieden en hoe waarschijnlijk is dat scenario? Wat zou een verbod voor zowel gebruikers in de VS als in Europa betekenen? Leer van gedragswetenschapper Loes Pouwels en politicoloog Chris Nijhuis over de huidige stand van zaken...

Abstracte kubussen of megalomane prestigeprojecten van starchitects: extreme bouwwerken roepen altijd discussie op. En dat is niet gek. Gebruikers van de openbare ruimte worden dagelijks met gebouwen geconfronteerd. Wat we mooi vinden doet er dus toe, maar opvattingen daarover lopen nogal eens uiteen. Want wat is schoonheid? Kan het meer zijn dan ‘een kwestie van smaak’? En wie bepaalt wat mooie a...

(Nederlands volgt Engels) EN: Where does our morality come from? How did we, from prehistoric times on, develop a sense of what is the right thing to do? A sense of how to live together? Society seems increasingly polarized. It seems the gap between the values of different groups keep on growing. Fortunately, according to philosopher Hanno Sauer, this is not the case. We all find values as helpful...

Pijnlijke stiltes, krekels, ogen die naar de uitgang zoeken. Een eerste date is vaak ongemakkelijk. Deelnemers aan de verbale baltsrituelen zoeken naar woorden en speuren naar gemene delers. Weinig situaties laten zo goed zien hoe gesprekken werken – of juist niet. Aan de hand van scènes van het tv-programma First Dates analyseert taalwetenschapper Wyke Stommel waarom gesprekken zo cringe en awkwa...

Zien doe je met je ogen. Tenminste, dat lijkt zo. Maar je ogen zijn geen doorgeefluiken. Waarnemen is een ingewikkeld samenspel van hersenprocessen. Onze doelen, aandacht, verwachtingen en voorkennis geven vorm aan wat we uiteindelijk zien. We delen dus niet precies dezelfde werkelijkheid. Toch gaan we er doorgaans vanuit dat dit wel zo is. Hoe kan dat? En wat is dan die ‘werkelijkheid’, bestaat d...

Het Eurovisiesongfestival gaat niet over politiek. Toch? Niets is minder waar. De Nederlandse inzending ‘Europapa’ van Joost Klein is niet het enige lied waar dit jaar politieke verwijzingen in zitten. Het komt zelfs voor dat nummers terug moeten naar de tekentafel vanwege een té politieke inhoud. Maar wanneer is een lied té politiek en wie bepaalt dat? Op welke manier speelt politiek nog meer een...

We kúnnen veranderen. Filosoof Jan Bransen steekt ons een hart onder de riem in tijden waarin de ene crisis op de andere lijkt te volgen. We kunnen wel degelijk anders denken en leven en daarmee tot een oplossing van de klimaatcrisis komen. We kunnen ons onderwijs substantieel anders vormgeven zodat we niet langer jongeren opleiden die bezwijken onder de druk die ze voelen, maar creatieve open gee...

(Nederlands volgt Engels) EN: Falling, flying, arriving at work with no pants on. Why do our brains treat us to all these bizarre adventures at night? Do dreams have a function or are they just by-products of our neurons? After decades of research, neuroscientists are now getting closer to an answer. What would it mean to find a neurological explanation for our dreams? Should we want science to an...

Wel of geen kinderen krijgen. Wie bepaalt dat? Afgezien van de vraag of het überhaupt lukt om zwanger te worden – lijkt het wel of het niet krijgen van kinderen een individuele keuze. Maar vooral als je buiten het klassieke plaatje valt, of als je bewust geen kinderen wilt en je je bijvoorbeeld al jong wil laten steriliseren, loop je tegen een muur van regelgeving aan. Vruchtbaarheid wordt steeds...

Wat als je op een dag wakker wordt en je weet niet meer wie je bent? Als je weer op zoek moet naar een nieuw verhaal over jezelf, naar een nieuwe identiteit. Zou die identiteit dan anders zijn dan eerst? De hoofdpersoon van Poor Things, Bella Baxter, wordt opnieuw tot leven gewekt en ze moet op zoek naar haar identiteit. Leer van filosoof Roy Dings over de vorming van onze identiteit. Vorm je deze...

Bales of hay, fire and smoke on the highway. Farmers in Belgium and France are protesting. Are these farmers protests linked to farmers protests in the Netherlands, Germany, Italy and other European countries? Is it an international trend? Do all farmers share the same goals? Or are farmers from different European countries merely inspiring each other to take action? How far can they go in blockin...

We willen altijd meer. We willen meer bezitten: geld, merkkleding, pandjes. En we willen meer schransen: biefstukken, avocado’s, proteïneshakes. De mens, zo zagen theologen eeuwen geleden al, is ‘geneigd tot alle kwaad’. Maar gelukkig willen we ook altijd ook meer van het goede: de liefde. Leer van theologen Christoph Hübenthal, Carl Sterkens en Annemarieke van der Woude over hoe oude wijsheden ku...

Een symfonie, een heilig boek, een vijfde evangelie en zelfs het grootste geschenk aan de mensheid tot nu toe. Zo omschreef Nietzsche zijn boek Aldus sprak Zarathoestra. Het is hard werken om deze ingewikkelde filosofische roman van Nietzsche te lezen. Toch komen veel van Nietzsches belangrijkste ideeën terug in de roman. Leer van filosofen Gert-Jan van der Heiden en Johan de Jong over deze filoso...

Hoe groei je op nadat je leven in oorlog begint? Channah Koppel-de Vries, geboren in 1943, vertelt het verhaal van haar familie en hoe haar ouders vlak na de bevrijding om het leven kwamen. Lees het indrukwekkende verhaal van Holocaustoverlevende Channah Koppel-de Vries. Voorafgaand aan het interview gaf onderzoeker holocaust-studies Ria van den Brandt een korte lezing. Rector magnificus van de Ra...

Een opdracht voor ChatGPT kost vijftien keer meer stroom dan een zoekopdracht in Google. Het commando aan Alexa waarmee je je lamp uitdoet, kost net zo veel stroom als diezelfde lamp een uur laten branden. We zijn ons steeds bewuster van de impact van vliegreizen en vleesconsumptie, maar ons datagebruik lijkt een blinde vlek. Vooral AI is een energieslurper. Hoe kunnen we tot een duurzamere digita...

Wij zijn allemaal parasieten! Bloedzuigers op de huid van de aarde. Een eencellig wezen, een spitsmuis en vooral wij mensen. Alles en iedereen neemt, en geeft er weinig of niets voor terug. Dat is de wereld die de Franse filosoof Michel Serres (1930 – 2019) beschreef in zijn boek De parasiet. Nu, midden in een klimaatcrisis, is het actueler dan ooit. Zijn wij echt allemaal parasieten? En is dat we...

Yemen, Houthis, attacks at the Red Sea, counter attacks by the US and its allies. What is exactly going on in this destabilized region? And what are the consequences? Are the Dutch dragged into a war? Listen and learn from conflict studies scholar Victor Boueamar Dinocheau about the escalating tensions in the Red Sea. Before working in Nijmegen, Bouemar Dinocheau was a French naval officer on the...

Wanneer ben je gezond? Gezond zijn betekent al lang niet meer ‘niet ziek zijn.’ Het is een waarde geworden, een ideaal waarnaar je hoort te streven. Maar het lastige met een ideaal is dat je het nooit helemaal kunt bereiken. Het kan altijd gezonder, fitter, sportiever en bewuster. Bestaat er zoiets als gezond genoeg? En wat doet de manier waarop we naar gezondheid kijken met onze individuele vrijh...

(Nederlands volgt Engels) Governments in Poland, Hungary and Romania limit civic liberties. And the electoral successes of anti-democratic parties in other European countries, including The Netherlands, are raising alarms with legal scholars and politicians. Is this the beginning of the end of the rule of law in Europe? Will more countries follow? Have the dominoes started to fall? Learn from scho...

Na tien jaar is er nu weer een nieuwe film van de wereldberoemde Japanse fimmaker Hayao Miyazaki: The Boy and the Heron. Miyazaki’s films lijken voor een Westers publiek vaak heel vreemd. Ze zitten immers vol met symboliek en verwijzingen naar Japanse cultuur en mythes die wij niet kennen. The Boy and the Heron is geen uitzondering. Toch zijn ze immens populair! Wat maakt Miyazaki’s films zo bijzo...

‘Het is hallucinant,’ stelt Midden-Oostenexpert Willem Staes, ‘dat politici na al die jaren nog komen met: “Ik heb een nieuw idee, als we nu eens vluchtelingen opvangen in de regio”. Drie-vierde zit al in die regio.’ Opvang in de regio is dus geen oplossing, maar een gegeven. En in die regio gaat veel mis, zo constateert hoogleraar migratierecht Tineke Strik. Dat de EU zijn grenzen dichthoudt, ook...

Wordt een land beter van ontwikkelingssamenwerking? Of juist slechter? We denken graag dat onze donaties de wereld beter maken, maar dat is niet altijd het geval. Ontwikkelingssamenwerking blijkt vaak onbedoelde bijwerkingen te hebben. Bovendien zijn deze bijwerkingen heel moeilijk in kaart te brengen. Hoe kan dat anders? En is het eigenlijk wel goed om aan ontwikkelingssamenwerking te doen? Leer...