Radboud Reflects, verdiepende lezingen

Hoe werkt complotdenken en waarom zijn mensen er zo gevoelig voor? Wat gebeurt er als je de informatie die je vindt niet meer vertrouwt, maar eindeloos blijft googelen? En is er nog een weg naar buiten als je eenmaal “down the rabbit hole” bent gegaan? De oneindige krochten van het internet vormen een vruchtbare grond voor complottheorieën. Er is zó veel informatie beschikbaar dat mensen soms verd...

Wie aan psychopaten denkt, denkt vaak aan de stereotype gewelddadige criminelen die nietsontziend alles en iedereen uit de weg ruimen. Maar in onze maatschappij lopen een heleboel “gewone” mensen rond die hoog scoren op psychopathie. Het zijn mensen die op een andere manier beslissingen nemen en waarbij de hersenen anders werken. Neurowetenschapper Josi Driessen vertelt wat een psychopaat precies...

Hoe komt het dat het Oosten en het Westen maar niet door één deur lijken te kunnen? Rusland en het Westen liggen al decennialang op ramkoers. Soms lijkt het conflict wat af te zwakken, maar het laait ook steeds weer op. Zijn beide werelddelen gewoon te verschillend? Of is er een te lange geschiedenis van onderling wantrouwen, spionage, sabotage en bedreigingen? Historicus Laurien Crump vertelt ove...

Waarom zijn verhalen en series met moreel vage hoofdpersonages zo populair? Een jaar of 20 geleden verschoven we van een voorkeur voor verhalen waar hele duidelijke goeierikken en slechterikken zitten, naar een liefde voor verhalen met ambigue hoofdpersonages. Tony Soprano bijvoorbeeld, legde mensen om voor z'n werk en had een minnares - en toch hielden we van hem. Sindsdien buitelen moreel vage h...

Zijn de Verenigde Staten nog een functionerende democratie? Dat staat na een jaar onder president Trump steeds meer ter discussie. Zijn regering nam in korte tijd een verzameling aan ondemocratische maatregelen, en kwam regelmatig in aanvaring met de Rechtelijke macht. Hoe kon er zo snel zo veel veranderen? Waarom lijkt het maar niet te lukken om Trump tegenstand te bieden? En kan dit ook in ons l...

Leven is lijden. We zijn allemaal wel eens de lijdende mens geweest. Het leven is nu eenmaal niet altijd leuk. Maar wat moeten we dan met dat lijden? Het vermijden, of er juist betekenis in proberen te vinden? Theatermakers Emma Linssen en Dinda Provily gaan in Arthur & Friedrich, een nacht in Bayreuth op zoek naar antwoorden bij de twee grote filosofen Schopenhauer en Nietzsche. Luister naar frag...

Hardlopen is ongekend populair. Kijk maar naar de Zevenheuvelenloop die ook dit jaar in recordtijd was uitverkocht. Wat is de aantrekkingskracht van hardlopen? Wat doet het met je lichaam, je brein, je mentale gezondheid en je sociale leven? Wat zegt de hardloop-hype over onze maatschappij? En is er ook zoiets als te veel van het goede als het op bewegen aankomt? Leer van socioloog Hidde Bekhuis e...

Mag je nog genieten van een verre reis, nieuwe kleding of een lekkere biefstuk? Genieten gaat vaak samen met comfort en consumeren, terwijl onze aarde vraagt om minder: minder vliegen, minder vlees, minder kopen. Is ‘minder genieten’ de prijs die we betalen voor een gezonde planeet? Of is het andersom: kunnen we niet meer genieten zonder te consumeren? Leer van psycholoog Esther Papies en filosoof...

Geen brein is hetzelfde. Toch richten we de maatschappij in naar een ‘standaard brein’. Wijk je daarvan af, dan hebben we het tegenwoordig over een ‘neurodivergent brein’. Meestal gaat het dan over het autismespectrum, ADHD, dyslexie of iets anders dat maakt dat jouw brein afwijkt van wat als ‘standaard’ wordt gezien. Maar wat is dat eigenlijk, een ‘standaard’ brein? Bestaat er wel zoiets? Wat bed...

[English follows Dutch] Wie heeft werkelijk de macht in onze economie? Geven burgers zelf nog vorm aan de samenleving, of zijn we gedegradeerd tot passieve consumenten? Filosoof Lisa Herzog toont aan dat onze ongelijke economie een groot gevaar vormt voor de democratie. Luister naar hoe we volgens Herzog de democratie kunnen redden, door de economie te veranderen. De voertaal is Engels. Lisa Herzo...

‘Wees gewoon jezelf!’ Klinkt simpel, maar is het dat ook? In een maatschappij vol meningen en sociale druk, is jezelf zijn geen koud kunstje. Want hoe ontdek je wie je bent als de buitenwereld allerlei verwachtingen heeft? Zit je ‘ik’ diep van binnen, of schuilt het in wat je doet, zegt en wat je creëert? Luister naar kunstenaar Bas Kosters, bekend van zijn kleurrijke ontwerpen en filosoof Ype de...

[English follows Dutch]Maakt het uit of je ouders ook naar de universiteit zijn geweest? Universiteiten in heel Nederland besteden steeds meer aandacht aan de grote groep eerste-generatie studenten op hun campus. Het idee is: als jij de eerste in je familie bent die naar de universiteit gaat, kom je meer obstakels tegen dan andere studenten. Maar wat zijn die obstakels precies? Wat betekent het om...

Wie is de grote winnaar van de verkiezingen? Eén dag na de stembusgang maken we de eerste balans op: wat betekent de uitslag? Welke coalities zijn qua aantal zetels én in politieke zin haalbaar? En hoe gaan partijen na een felle campagne nu verder? Luister naar politiek historicus Anne Bos, politiek socioloog Katerina Manevska en politicoloog Koen Vossen en stel je eigen vragen. Verkiezingen. Wat...

Moed is bewust kiezen voor de weg van de meeste weerstand. Maar waarom zou je dat doen? En wat betekent moed in een wereld waarin problemen vaak zo groot zijn dat onze persoonlijke inzet er nauwelijks toe lijkt te doen? Luister naar filosoof Paola Verhaert, ethicus Luca Consoli en religiewetenschapper Arjan Sterken over alledaagse moed. Alledaagse moed | Lezing en gesprek met filosoof Paola Verhae...

Kan een virtuele ervaring je iets laten voelen wat je anders nooit zou begrijpen? Virtual reality (VR) is al lang geen gimmick meer, maar een krachtig middel om je denken en voelen in beweging te brengen. Door je onder te dompelen in een zorgvuldig ontworpen virtuele situatie, kun je geconfronteerd worden met je eigen angsten, overtuigingen of blinde vlekken. Maar hoe werkt dat precies? En hoe doe...

Hoe groot was de invloed van Nijmegen op het koloniale slavernijsysteem? Nieuw onderzoek toont aan dat Nijmeegse bestuurders slavernij mogelijk maakten, in stand hielden, en er persoonlijk van profiteerden. Deze kennis verandert ons beeld van de stad. Hoe leeft dit verleden voort in het heden? En wat vraagt dat van ons als inwoners, als bestuur, als samenleving? Luisteren naar historicus Joris van...

“Als je precies weet wat iemand interessant vindt, en daar precies de juiste advertentie op kunt afstemmen; als je iemand ervan kunt overtuigen om op een totaal andere partij te stemmen of juist helemaal niet te stemmen, dan kun je je afvragen of dit nog campagne voeren is, of dat er spaken is van manipulatie.” Welke rol zou AI in onze levens mogen spelen? Hoe blijft de mens toch zelf verantwoorde...

[English follows Dutch] De VN-commissie die onderzoek doet naar het geweld in Gaza en de Palestijnse gebieden zegt dat Israël zich in de Gazastrook schuldig maakt aan genocide. Volgens de onderzoekers is er sprake van de moedwillige vernietiging van het Palestijnse volk. Welke consequenties heeft dit? Waarom heeft deze uitspraak zo lang op zich laten wachten? En is er een verband met de vele lande...

[English follows Dutch] Straaljagers in actie boven Polen, luchthavens van Hamburg, Kopenhagen en Oslo urenlang dicht: op steeds meer plekken in Europa zijn deze weken incidenten met vermoedelijk Russische drones. Is dit inderdaad zo? En hoe bedreigend is dit? Waarom leidt het niet tot meer paniek dan er nu is? Luister naar politicologen Reinout van der Veer en Gustav Meibauer die tekst en uitleg...

[ENG follows NL]Grote opluchting in Gaza, Israël en de rest van de wereld over het vredesplan in Gaza. Palestijnse journalisten gingen de straat op om mensen te informeren, familieleden van gijzelaars zochten elkaar op. Niemand had verwacht dat het zo snel zou gaan. Is het nu dan eindelijk vrede? Wat gaat dit betekenen voor de Palestijnen en voor Israël? Welke rol heeft Amerika gespeeld? Het huidi...

“De VS heeft ons verraden, nu moeten we serieus worden,” stelt journalist Joris Luyendijk. We kunnen de VS niet langer vertrouwen, en dus staat Europa voor een keuze: afwachten of het tóch mee zal vallen, of de kans grijpen om onze eigen toekomst vorm te geven. Maar wat betekent dat eigenlijk, serieus worden? En kunnen we wel zonder de VS, op economisch, normatief én militair vlak? Leer van journa...

Elke dag een biertje na je werk. Zes koppen koffie op een dag. Even vapen in je tussenuur. Een jointje om te relaxen. Nou en? Je kunt er altijd mee stoppen toch? Voor de meeste mensen is middelengebruik een onschuldig onderdeel van hun dagelijkse routine. Maar verslaving ligt altijd op de loer. Wanneer heb je eigenlijk een middelenverslaving? Is het altijd een probleem, of hoort het ook gewoon bij...

Wat is de toestand van de Nederlandse rechtsstaat? De rechtsstaat is er niet alleen voor juristen. Hij gaat iedereen aan. Want de rechtsstaat moet bescherming bieden tegen willekeur, rechtsongelijkheid en criminele ondermijning. Maar diezelfde rechtsstaat faalde bij de Toeslagenaffaire en wordt bedreigd door populistische politiek. Luister naar Ybo Buruma, nestor in het Nederlandse strafrecht, die...

Moet en kan Europa helemaal zelfvoorzienend worden in zijn voedselproductie? Nu geopolitieke spanningen oplopen en klimaatverandering de oogsten onzeker maakt, staat de voedselzekerheid in Europa onder druk. Maar kán dat wel, alle Europese monden voeden met voedsel van eigen bodem? Moeten we boeren meer vrijheid geven of juist meer reguleren? En hoe doen we dit allemaal duurzaam, betaalbaar én haa...

Verschillen de hersenen van psychopaten veel van die van de gemiddelde mens? Waarom doen mensen kwaadaardige dingen? Ieder mens is in staat om kwaadaardige dingen te doen, maar de één heeft er minder moeite mee dan de ander. Hoe werkt dat in je hersenen? En wanneer is iets eigenlijk echt kwaadaardig? Leer van neurowetenschapper Inti Brazil en filosoof Marcel Becker en denk verder over kwaad, meded...