Radboud Reflects, verdiepende lezingen

Janny Schinkel-Jacob woonde tijdens de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog aan de Daalsedwarsweg in Nijmegen-Oost. Als half-Joods meisje had zij niet zoveel te vrezen. Maar dat gold niet voor haar vader Joseph Jacob en halfzus Alida. Janny Schinkel-Jacob heeft scherpe herinneringen aan de dag waarop de Duitsers aanbelden en vroegen of Rosetta Jacob in hun huis woonde. Omdat Rosetta de tweede n...

Op 9 mei 2023 is de beroemde Amerikaanse filosoof Michael Sandel te gast op de Radboud Universiteit. Hij ontvangt ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de Radboud Universiteit een eredoctoraat. Na deze publieke academische plechtigheid geeft hij de lezing Who Merits to Govern Us? over de vraag wie het verdient om ons te besturen. De hoogopgeleiden? Of meer een afspiegeling van de samenlevi...

Het koningschap is per definitie een archaïsch overblijfsel uit het verleden, stelt staatsrechthoogleraar Paul Bovend’Eert. Toch ziet hij een toekomst voor de monarchie. En die bestaat uit meer dan linten doorknippen. Luister naar deze koningsdagaflevering van de Radboud Actualiteiten Podcast over de toekomst van de monarchie. Wat mag de Koning? Erfelijk Koningschap lijkt een vreemd instituut in e...

Wat is bewustzijn? Filosofen en neurowetenschappers buigen zich sinds jaar en dag over deze vraag. Maar wat is de huidige stand van zaken in het denken over bewustzijn? Zijn er inmiddels nieuwe theorieën en inzichten? Wat maakt het denken over bewustzijn zo prangend in deze tijd? Kom luisteren naar cognitiewetenschapper Jolien Francken en cognitiefilosoof Marc Slors die een actueel overzicht geven...

Is alles van waarde weerloos? De natuur, de aarde, de mens en ons denken; hun waarde is moeilijk te vatten en niet in geld uit te drukken, maakt dit ze weerloos? De aarde lijkt weerloos tegen de vernietiging door de mens. De mens lijkt weerloos tegen zijn eigen sociale mechanismen. En ons denken lijkt weerloos tegen post truth. Eind maart wordt de naam van de nieuwe Denker des Vaderlands bekend ge...

Statistics rule the world. Debates and decisions on major problems are often based on percentages, figures and numbers. But how much do we actually understand and know about the numbers we base our decisions on? Why do we find numbers so important when they often fail to resolve issues? Isn’t it more important to investigate the values behind different points of view instead of presenting alternat...

The growth of social media has provided ideal conditions for feelings of anger and frustration to be expressed and shared. Social media have become part of our economic and political system, they do not offer a product, but a platform for everyone’s opinions. As a result feelings of resentment are being used and exploited by populist and authoritarian leaders. Come and learn from philosopher Josep...

Vervangt Netflix het boek als empathietrainer? Je inleven in romanpersonages, zo stellen letterkundigen, vormt je moraliteit en voedt je empathie. De ontlezing maakt ons daarom gevoelloos. Maar tv-series stellen gebruikers ook ethische vragen, sussen de communicatiewetenschappers. Dus waarom aandachtig en langdurig een heel boek lezen als je ook een serie kunt bingen? Het gaat toch om het verhaal?...

Wat gebeurt er eigenlijk niet in de grote Oscar-winnaar Everything Everywhere All At Once? Een gedeprimeerde wasserette-eigenaresse flitst door alle levens die ze had kunnen hebben om de wereld te redden van een groot kwaad. Zo zou je het plot samen kunnen vatten, maar dan heb je nog maar een fractie te pakken. Luister naar de inleiding bij de film en denk samen met filosoof Simon Gusman verder ov...

How do we change our minds? What made a prominent conspiracy-theorist YouTuber finally see that 9/11 was not a hoax? How does a voter’s opinions shift from neutral to resolute? Science journalist David McRaney and philosopher of mind Marc Slors take us on a journey through our stubborn minds, encountering cult members, conspiracy theorists, and political activists along the way. How does the group...

Keuzes, kansen, verleidingen, stress en nog meer mogelijkheden. Meer dan ooit worden we aangemoedigd om zelf de dingen te kiezen die zin geven aan ons leven. Maar als alles kan, kan het moeilijk zijn om af te wegen wat zin heeft en wat niet. Hoe kunnen we onze levens zinvol inrichten? Bestaat er zoiets als zingeving of is zin er altijd al? Kom en luister naar de Denker des Vader Paul van Tongeren...

Van af onze eerste adem zijn we ten dode opgeschreven. Voor de één is dit een groot goed: hoe betekenisloos zou het leven zijn als er geen eind aan zou komen? Voor de ander maakt de dood juist alles zinloos: waarom werken we ons hele leven zo hard om iets op te bouwen om er vervolgens weer tussenuit te knijpen? Hoe dan ook, we leven altijd in de schaduw van de dood. Wat doet dat met het leven dat...

We zijn in het Westen verslaafd aan superhelden. De ene na de andere film verschijnt over uitzonderlijke mensen met bovennatuurlijke krachten die de wereld redden. Filosoof Arjen Kleinherenbrink en religiewetenschapper Paul van der Velde gaan samen op zoek naar de vraag waarom we zo graag naar superhelden kijken en of in het Oosten superhelden dezelfde functie hebben als bij ons. Paul van der Veld...

De Nederlandse maatschappij staat voor vele uitdagingen. Want ondanks dat we de mond vol hebben over gelijke kansen voor iedereen blijkt keer op keer dat er enorme verschillen zijn. En de verschillen tussen de have’s en have not’s groeien alleen maar. Politicus en filosoof Lisa Westerveld zet zich in de Tweede Kamer in voor echt gelijke kansen. Religiewetenschapper Heleen Murre-van den Berg en cog...

Geweld en religie worden vaak in één adem genoemd. Het idee dat religie geweld zou bevorderen, is in westerse samenlevingen een vanzelfsprekendheid. Vooral de monotheïstische godsdiensten, zoals christendom en islam, zouden daaraan schuldig zijn. Luister naar religiewetenschapper Lucinda Dirven: door haar onderzoek naar harmonie en conflict in het Oude Midden Oosten kwam zij tot een heel andere co...

Mensen zijn autonome wezens die leren door de persoonlijke beslissingen die ze maken. Toch? Nee dus, aldus Marc Slors. Hij stelt dat mensen bij uitstek sociale dieren zijn die leren door samenwerking met anderen. Dat past slecht bij ons autonome zelfbeeld, en zorgt ervoor dat we vaak een verkeerd beeld hebben van maatschappelijke kwesties zoals identiteitsvorming. Kom luisteren naar cognitiefiloso...

The discussion about ChatGPT is very often focused on the risks of the texts it produces: how can we make sure that students, for example, keep writing their essays themselves instead of handing in papers that were produced in one click by ChatGPT? But in doing so, we are overlooking other major risks, according to philosopher Tamar Sharon. Come and find out more! The Invisible Facts behind ChatGP...

Heb je wel eens gescholden tegen je computer? En vervolgens ‘sorry’ gezegd? We behandelen technologische hulpmiddelen alsof het een mens of een dier is. Robotserveerders kunnen je je drankje brengen, robottherapeuten kunnen met je praten en robotkatten geven je kopjes. Waarom willen we dit? En wat zeggen onze robots dan over ons, als mens? Kom luisteren naar AI-onderzoeker Iris Hendrickx en filoso...

Caspar Slok uit Sjakie en de Chocoladefabriek is niet langer ‘dik’, maar ‘enorm’. Dit is een van de vele aanpassingen die de Britse uitgever Puffin deed in de kinderboeken van Roald Dahl. Door woorden en passages aan te passen, zo stelde de uitgever, kan iedereen weer genieten van Dahls avonturen. Zonder aanstoot te nemen aan stereotyperingen die niet meer van deze tijd zijn. Kan een geliefde roma...

Honger in de Hoorn van Afrika, de Oekraïense Holomodor, of de Duitse Hongerwinter. Hongersnoden met miljoenen slachtoffers zijn van alle tijden. Natuurrampen kunnen misoogsten veroorzaken, maar hongersnoden zijn altijd vermengd met politiek: wanbeleid, oorlog of economische ongelijkheid. Kun je dan ook spreken van daders bij hongersnoden? Is het een vorm van geweld? En wat betekent dat voor ons? T...

Droogte of juist overstromende rivieren: door de klimaatverandering en het extremer worden van het weer, wordt het waterbeheer steeds belangrijker. Ecoloog Hans de Kroon vertelt over hoe de waterschappen ons landschap vormgeven. Hoe bepalen de waterschappen wiens belangen worden gediend? Zijn de belangen van de natuur gelijk aan die van de burgers, boeren of bedrijven? Luister naar deze Radboud Ac...

Op woensdag 15 maart 2023 stemmen Nederlanders voor de Provinciale Staten. Drie maanden later kiezen die statenleden weer de senatoren van de Eerste Kamer. Politieke partijen geven een kwart meer campagnebudget uit aan de Provinciale Statenverkiezingen dan in 2019. De reden, zo stellen de analisten: partijen willen en moeten hun positie in de Eerste Kamer versterken. Anders krijgen ze er geen wett...

Zonder dat je het doorhebt, kun je een spion in je broekzak hebben. Een geheime dienst kan namelijk spionagesoftware Pegasus op je telefoon installeren. En niet alleen dictatoriale regimes maken gebruik van Pegasus, maar ook de overheden van vrije democratieën. Wat moeten we met spyware als deze? Mag de overheid mobiels hacken? Kom luisteren naar Europarlementariër Sophie in ’t Veld (aanwezig via...

As a PhD candidate, social scientist Channah Herschberg investigated the ways universities select and exclude academic talent. Nowadays, she develops national policies on exactly this issue. ‘The perks of working in practice,’ Herschberg says, ‘is that I can change something.’ In this episode of Out of the Box, Herschberg compares working in academia with working in governmental organizations. Now...

Het is inmiddels wel duidelijk. We lopen tegen de grenzen van de economische groei aan. Klimaatverandering, de stikstofcrisis, lucht- en watervervuiling: groei lijkt niet langer de oplossing, maar het probleem. Maar kunnen we wel stoppen met groeien? Is groei niet te zeer verankerd in onze cultuur en in wie wij zijn? Zijn het ontgroei-model, of het groene groei-model goede alternatieven? Kom luist...