پیچ و خم

از نکات جالب قسمت سوم آشنایی با برخی نکات در زندگی بلوچ‌ها است، مانند لباسی که میپوشند، گیاهانی که به عنوان دارو استفاده میکنند، چگونگی تهیه‌ی آرد و پخت نان و غیره. هم چنین برخی واژگان را در زبان بلوچی برایمان میاورد. از نکات جالب توجه بلوچهای ایران به مسائل سیاسی پاکستان است. در زمان نوشتن این سفرنامه اختلافات بر سر پاکستان شرقی و غربی بود که نهایتاً منجربه جدایی این دو و تشکیل بنگلادش میشود.

آن چه در این قسمت میشنوید سفر نویسنده است به دل بلوچستان، آن جا که ماشینها به دردسر اند برای گذشتن از زمینهای خشک نمک و شن. این طبیعت اقلیمی به همان سختی دارد و مردمانی که با آن زندگی خو گرفته اند، مردمانش هم مانند طبیعت سخت زندگی کردن را آموخته اند.

کتابی که انتخاب کرده ام در سه جلسه در سال ۱۴۰۳ در کلاب هاوس خوانده ام. در مقدمه ابتدا به معرفی اسلام کاظمیه(۱۳۰۹- ۱۳۷۶)پرداختم: نویسنده، فعال سیاسی، از گردانندگان شبهای شعر گوته،‌ از روشن‌فکران پی‌رو جلال آل احمد. با شمس آل احمد هم دوستی داشت. در سالهای پس از انقلاب از ایران رفت. ولی دور از ایران نتوانست دوام آورد. در دیار غربت با دکتر علی امینی به امید برگشتن و ساختن سرزمین آرمانی خود هم‌راهی کرد...

در این قسمت از برنامه افتخار داشتیم که میزبان آقای دکتر توکلی صابری، نویسنده‌ی سفر برگذشتنی بودیم. ایشان در یک پروژه‌ی فردی در طول یک سال قدم به قدم در همان مسیری پا گذاشت که ناصرخسرو در کتاب سفرنامه‌ی خود گفته بود. و حاصل آن را در کتاب سفر برگذشتنی در دو جلد منتشر کردند. این کتاب جزو کتب برنده‌ی جایزه‌ی ادبی جلال در سال 1393 شد. توضیحات بسیار شنیدنی است. د راین قسمت از برنامه دکتر محمدرضا توکلی ص...

در چهار قسمت نگاهی کلی به سفرنامه‌ها در دوره‌های مختلف پرداخته ام. به نظر میاید که بسیاری از داستانها و اسطوره‌های ما در حال سفر بوده اند. رد سفر را حتی در داستانهای مذهبی هم به خوبی میتوان جست‌جو کرد. انگشت بر داستانی بگذارید که در آن اثری از سفر نباشد. به پیچ و خم با دیدی متفاوت بنگرید. این جا تنها سفرنامه صرف یک نگاه گذرا به سفر نیست. سفر زندگی است، سفر بخش عمده‌ای از زندگی روزمره‌ی همه‌ی ما شد...

آن چه را امروزه به نام جاده‌ی ابریشم میشناسیم د راین که آیا این اسم با چه مسمایی ساخته شده و این که آیا نام صحیحی است در این جا مورد بحث نیست،‌بلکه بحث بر سر نقشی است که ایران به دلیل جغرافیایی در این مسیر ایفا کرده است ، مسیر شرق به غرب و بالعکس برای رد و بدل کردن محصولات شرق به غرب چه از راه دریا چه از راه خشکی از ایران میگذشته است و همین بر نقش ایران در جابه جایی کالا و فرهنگ از قدیم الایام بسی...

در این قسمت ابتدا به تفصیل از مبحث خط میخی ، خط فارسی باستان و سپس از اهمیت و دلایل چند زبانگی کتیبه‌ی بیستون صحبت کردم. در خدمت دکتر اسماعیل مطلوب‌کاری از بند ۶۱ تا بند پایانی ۷۶ خواندم و توضیحاتی ارائه شد. در بند پایانی داریوش شاه میگوید:‌‌ « آن‌که اهورامزدا را بپرستد،‌ لطف او شامل حالش باد، چه در زندگی و چه پس از مرگش!» و آن که این پادکست را میشنود نیز رسیدیم به پایان سفر داریوش بزرگ هخامنشی .ل...

خوانش از بند ۴۵ تا بند ۵۹ با حضور دکتر مطلوب‌کاری بندهای خوانده شده را به لحاظ زبان‌شناسی و تاریخی بررسی و تجزیه و تحلیل کردیم. داریوش بزرگ بارها در پایان بندها ابراز میکندکه تمام این کارها را در یک سال انجام داده است. از نکات جالب در کتیبه‌ی بیستون آوردن نام برخی از ماهها است. با این همه، متن از برخی جهات ابهامهای بسیار دارد ،یکی از آنها به لحاظ گاه‌شماری به کار رفته در کتیبه است. متون فارسی و عی...

در این قسمت در خدمت دکتر مطلوب‌کاری و آقای امیری پریان از بند ۳۰ تا ۴۴ خوانده شد. در این بندها از شورشهایی میگوید که در میان اقوام مختلف روی داده است از جمله در میان مادها،‌ ارمنیان ، باختر/بلخ . در تمام اینها داریوش در پایان از اهورامزدا سپاس‌گزاری میکند که توانسته است شورشها را سرکوب کند.

در این قسمت در خدمت دوست عزیز و محقق باستان‌شناس دکتر مهرداد ملک‌زاده و دکتر اسماعیل مطلوب‌کاری بودیم و درباره‌ی کتیبه‌ها صحبت کردیم. از بند ۲۸ تا ۳۲ خوانده شد.

در این قسمت به طور مفصل ابتدا درباره‌ی اقوامی گفتم که در کتیبه‌ی بیستون از آنها نام برده شده است. و سپس در حضور دکتر اسماعیل مطلوب‌کاری از بند ۲۰ تا ۲۷ را خواندم و بندها را تجزیه و تحلیل کردیم.

خوانش بخشی از تاریخ هردوت درباره‌ی دستور قتل بردیا توسط کمبوجیه و ظهور گئوماته / بردیای دروغین. خوانش بندهای ۱۱ تا ۱۹ کتیبه‌ی بیستون. در این قسمت ۹ بخش که درباره‌ی بردیا و کمبوجیه و گئوماته‌ی مغ است خواندیم. داریوش شاه اقوامی را بر میشمرد که در قلمرو هخامنشیان در دوره‌ی او زیر سلطه هخامنشیان بودند.

کتیبه‌ی بیستون، از کتاب پی‌یر لوکوک(۱۳۸۲)،‌ کتیبه‌های هخامنشی ،‌ترجمه‌ی نازیلا خلخالی، تهران نشر فرزان روز . بند ۱ تا بند ۱۳ در قسمت دوم کتیبه‌ی بیستون از جایگاه مخصوص کتیبه به لحاظ جغرافیایی گفتیم و از معنی کلمه‌ی بیستون ، از جاده‌ی شاهی گفته شد و ترجمه‌ی آن به زبانهای مختلف و رمزگشایی آن توسط. سپس داستان گئوماته‌ی مغ یا همان بردیای دروغین را تعریف کردم. به روایت هردوت بردیا برادر کمبوجیه بوده که...

کتیبه‌های هخامنشی جزو یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی ایرانیان است که یک سده و نیم به طول انجامید که رمزگشایی شوند و ابتدا به زبانهای اروپایی و سپس به فارسی ترجمه شوند. کتیبه‌ی کورش را شاید بتوان سفرنامه‌ای به بابل در مقام فاتح بابل دانست، هم‌چنان که کتیبه‌ی بیستون نیز سفرنامه‌ای است درباره‌ی داریوش شاه که چگونه برای بازگرداندن تخت شاهی به خاندان هخامنشی لشکرکشی میکند و شاید بتوان آن را سفری دانست در...

در یک جلسه که پس از پایان خوانش تاریخ هردوت در خانه‌ی انجمن روناک در کلاب هاوس تشکیل دادیم. در این قسمت با حضور دوستانی چند از آن جمله خانم دکتر صدیقه نادری به بررسی کتاب پس از خوانش پرداختیم. همان طور که دیدیم و شنیدیم کتاب هردوت به نه کتاب یا به تعبیر امروزی فصل تقسیم شده است و هر کدام از آنها به نام الاهه‌ای نام‌گذاری شده است:‌ ۱. کتاب اول ،‌کلیو ،‌الاهه‌ی تاریخ ۲. کتاب دوم ،‌ ائوترپه ،‌الاهه‌ی...

کتاب نهم، کالیوپه ،الاهه‌ی شعر حماسی ص ۴۷۹ - پایان کتاب نهم و پایان تاریخ هرودوت ص ۵۱۸ کتاب نهم اختصاص به جنگ سالامیس دارد که از نظر هردوت و به تبع آن یونانیان اوج پیروزی بود،‌ هر چند که برای پارسیان شکست در این جنگ چندان اهمیتی نداشت و نهایتاً تا یک سده از شرق تا غرب را زیر سلطه‌ی خود داشتند. در پایان کتاب نهم که پایان کتاب هردوت است هردوت از زبانی یکی از سرداران مینویسد که به کوروش کبیر گفته شد...

حرکت جهازات پارس به مقصد سالامیس، ص ۴۴۷ - پایان کتاب هشتم، ص ۴۷۴ به تعبیر هردوت به رغم شکستی که سپاه پارس از یونانیان چه در زمین و چه در دریا خورده است هم‌چنان به نبرد میپردازند و خشیارشا شاه به مشورت با وزیران و سرداران خود میپردازد .

کتاب هشتم، اورانیا ،الاهه‌ی نجوم ص ۴۲۷- حرکت جهازات پارس به مقصد سالامیس ص ۴۴۷ شروع جنگ سالامیس میان یونانیان و سپاه پارسیان

سپاه شاهی ص ۳۸۶ - پایان کتاب هفتم ص ۴۱۹ در نبرد میان سپاه خشیارشا شاه و جزایر نشینان یونان،‌ گاه شاه هخامنشی متوجه کوههای یونان است و گاه از راه دریا حمله میکند. میان اقوام جزیره نشین اختلافات بسیار است و هر کدام ادعای رهبری سپاهیان خود را دارد و ادعای برتری میکند. با این همه،‌ بالاخره به نتیجه میرسند هر چند که اتحادی است بسیار شکننده ولی همین اتحاد شکننده به نتیجه میرسد. نهایتاً در پایان نبرد باز...

شروع کتاب هفتم ، پولومنیا ، الاهه‌ی شعر مقدس لشکرکشی خشیارشا به یونان، ص ۳۴۹- سپاه شاهی ص ۳۸۶ داریوش برای حمله به یونان به خصوص پس از جنگ ماراتن آماده میشود . در این میان بین پسران داریوش بر سر جانشینی داریوش اختلاف میفتد. از دو همسر خود هر کدام چهار پسر داشت. یکی از همسران او دختر کوروش بود و پسر بزرگ او ، خشیارشا را انتخاب کرد،‌زیرا او هنگامی متولد شده بود که داریوش بر تخت شاهی تکیه زده بود. دار...

کتاب ششم اراتو الاهه‌ی غزلیات ص ۳۲۷ -  پایان کتاب ششم ص ۳۴۶ کتاب ششم بیش‌تر به یونانیان و جزیره‌نشینان میپردازد که در هنگام حمله‌ی داریوش کبیر در چه وضعیتی قرار داشتند. این حملات منجر به نبرد ماراتن میشود که شکست سپاه پارسیان هر چند کوچک در مقابل جزیره‌نشینان یونانی بود. البته این پیروزی برای یونانیان و جزیره‌نشینان مدیترانه بزرگ به نظر آمد چون توانستند با هم اتحادی هر چند گذرا و کوچک ایجاد کنند.

کتاب پنجم ، ترپیسخوره ،الاهه‌ی رقص ص ۲۹۵ - پایان کتاب پنجم ص ۳۲۲ هم‌چنان خواننده‌ی کشورگشاییهای داریوش هخامنشی و گسترش وسعت قلمرو شاهنشاهی هخامنشیان در دوره‌ی او هستیم. هردوت در انتهای فصل قبل اشاره میکند که به جز کوروش دوم/کبیر هیچ کس به قدرت داریوش نمیرسد.

  کتاب چهارم ملپومنه الاهه‌ی تراژدی لشکرکشی داریوش به سرزمین سکاییان ص ۲۶۵ - پایان کتاب چهارم ص ۲۸۸ در این قسمت از جنگ میان داریوش کبیر و سکاییان میخوانیم نخستین بار هردوت بود که در کتاب خود به تفصیل از قوم سکاییان صحبت کرد و در این باره تحقیقات مفصلی صورت گرفته است. در ضمن،‌هردوت از نیروی دریای هخامنشیان میگوید و این که چگونه در دوره‌ی داریوش به حفر کانال سوئز برای باز کردن راه دریای مدیترانه به...

عایدات شاهی ص ۲۲۲ - پایان کتاب سوم ۲۵۶ از نکات جالب این قسمت کتاب هردوت،‌ بر شمردن مردمان و اقوامی است که به شاهنشاهی هخامنشی مالیات پرداخت میکردند. با توجه به کتیبه‌ی بیستون ، اقوامی که نامشان در این جا آمده تا حدود زیادی با کتیبه‌ی بیستون هم‌خوانی دارد. در بیستون ۲۳ قوم بر شمرده میشود و در کتیبه‌ی نقش رستم حدوداً ۳۰ قوم برشمرده شده است. البته هردوت گفته است که برخی اقوام از پرداخت مالیات معاف بو...

کتاب سوم داستان دست‌یاری هفت یار ص ۲۱۳ کتاب - عایدات شاهی ص ۲۲۲ در این قسمت از چگونگی به قدرت رسیدن داریوش هخامنشی میشنویم. در هنگام جنگ با ماساگتها کوروش کبیر خوابی میبیند که چنین برداشت میکند که داریوش ممکن است در صدد تصاحب تخت شاهی باشد،‌ولی هردوت میگوید که داریوش در آن زمان بیست ساله بوده ، حال پس از مرگ کمبوجیه و بر تخت نشستن بردیای دروغین،‌ داریوش با هم‌کاری هفت تن از بزرگان پارسی قرار میگذر...