Pogawędnik Filozoficzny

Tym razem opowiadamy do czego służy metafizyka. Czy współcześnie jesteśmy w stanie powiedzieć coś innego niż ci, którzy tworzyli jej historię? Czy jest zabawką żyjących abstraktami umysłów, bez której można się obyć jak bez w gruncie rzeczy zbędnego gadżetu?  Michael Loux i Thomas Crisp, autorzy współczesnego przewodnika po metafizyce,  przekonują, że punktem wyjścia rozstrzygnięć wypracowywanych...

Zapraszamy na rozmowę z Robertem Małeckim - pisarzem, autorem poczytnych kryminałów, ale także absolwentem filozofii (i politologii). Rozmowę nagrywamy w samym sercu Chełmży - miejscu akcji serii powieści naszego Gościa o komisarzu Grossie pt. "Skaza", "Wada" i "Zadra". Dzięki uprzejmości Dyrektora Artura Stankiewicza oraz Marcina Seroczyńskiego spotykamy się w Powiat...

Zapraszamy na pogawędkę o przyjaźni. Zapytacie pewnie - cóż nowego można o niej powiedzieć? Jak nie popaść w puste frazesy? Jak nie ścigać się na pomysły z innymi filozofami i filozofkami, poetami i poetkami, a nawet - z wielkim Paolo Coehlo? Być może warto spojrzeć na nią nią nieco inaczej - tak, jak intrygująco określa ją rodzime słowo PRZY-JAŹŃ. By lepiej uchwycić jego sens przywołajmy trzy &qu...

Lato w pełni, gorąco, wielu z nas opuszcza na kilka dni swoje kąty, postanowiliśmy zatem nagrać odcinek wakacyjny. Pojazd transmisyjny Pogawędnika – tym razem był to rower – dotarł do Afryki, a dokładniej do Kawęczyna pod Warszawą, gdzie właśnie zakończyło się coroczne święto muzyki afrykańskiej - African Beats Festival. Gawędzimy z Krzysztofem Weremą – archeologiem, ale przede wszystkim podróżnik...

Zapraszamy na opowieść o wybranych ideach ciągłości historii, jej zrozumiałego porządku, a także wyobrażalnego kresu. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego takie wizje są pociągające i co decyduje, że tak często okazują się nierzeczywiste. Czy ma rację amerykański filozof George Santayana, który powiada, że c i, którzy nie znają historii, skazani są na jej powtórzenie?   Czy rzeczywiście his...

Zapraszamy na pogawędkę o prowizorce, czyli tymczasowym i byle jakim rozwiązaniu jakiegoś problemu. Będzie to jednak prowizorka specyficzna, bo dotyczącej etyki. Naszymi przewodnikami są: Kartezjusz, autor projektu etyki tymczasowej, która powinna nam wystarczyć dopóty, dopóki nie zbudujemy pełnego systemu filozoficznego oraz nieco od niego starszy Michel de Montaigne, autor słynnych „Prób”. Drugi...

Zapraszamy na relację z konferencji pt. "Lenie, bumelanci, niebieskie ptaki" (seminarium im. prof. Piotra Kowalskiego). Naszymi przewodnikami są dr Małgorzata Czapiga-Klag i dr Michał Rydlewski z Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. Gawędzimy o ciekawej idei corocznych spotkań w Lądku-Zdroju i wspominamy prof. Piotra Kowalskiego. Potem (13:30) jes...

Nie mogliśmy sobie odmówić wizyty w Warszawie na finałowym spotkaniu XXXIV Olimpiady Filozoficznej, której od dawna mocno kibicujemy. Posłuchajcie jak ciekawie o filozofii mówią dwaj Laureaci I miejsca ( ex æquo ) Jakub Kloza i Mateusz Mularczyk. Patronat medialny Pogawędnika:  dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!" https://filozofuj.eu/ ​   

Zapraszamy na pogawędkę poświęconą wartościom. Pretekstem jest konferencja, która odbyła się niedawno w Sokołowsku pt. "Myślenie według wartości - zmierzch czy świt?" Naszym przewodnikiem jest dr Marcin Stabrowski z Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego, który opowiada o samym spotkaniu, ale przed wszystkim próbuje nas przekonać, że pojęcie "wartość" nie tylko ni...

Tym razem gościmy prof. Radosława Kazibuta z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a tematem rozmowy jest... kamień filozoficzny. Dowiadujemy się, że wielki wkład w poznanie tego tajemniczego przedmiotu miał nasz rodak, słynny w całej Europie Michał Sędziwoj, autor "Traktatu o kamieniu filozoficznym".  Podczas rozmowy staramy się nieco odrzeć to pojęcie z hermetycznej tajemniczo...

Zapraszamy na rozmowę z prof. Danielem Sobotą z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN o domniemanym kryzysie klasycznej opowieści Platona o prawdzie, dobru i pięknie. Nasz Gość twierdzi, że należy pożegnać te anachroniczne kategorie i zastąpić je nowymi, bardziej adekwatnie opisującym świat - czyli skutecznością, spektakularnością i wydajnością.  Rozmowę prowadzimy w miejscu magicznym – Sokołowsku...

Rozmawiamy o greckim filozofie Diodorze Kronosie, który z pytania Arystotelesa "czy jutro będzie bitwa morska?" wywiódł pewne niepokojące twierdzenie. Mianowicie, że w świecie empirii nie istnieją czyste możliwości, a więc to, co jest możliwe, musi się kiedyś zdarzyć. To z kolei sugeruje jakąś formę determinizmu - skoro nie ma możliwości, które nie są i nigdy nie będą zrealizowane. Naszy...

Tym razem zapraszamy na wycieczkę do Londynu. Odwiedzamy Bibliotekę Brytyjską, Towarzystwo Królewskie i Muzeum Nauki – wszędzie tam szukamy śladów dawnych filozofów. Przyglądamy się filozoficznemu stołowi, pompie próżniowej i dawnemu mikroskopowi. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego na wystawie portretów słynnych siedemnastowiecznych myślicieli znajdują się wizerunki Roberta Boyle’a i Isaa...

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z dr. Konradem Rejmanem, pedagogiem i filozofem związanym z Dolnośląską Szkołą Wyższą we Wrocławiu. Kiedy w odcinku 68. mówiliśmy o wojnie, przyznaliśmy, że niewiele umiemy o niej powiedzieć jako filozofowie. Teraz będziemy mogli to zmienić, dzięki lekturze książki naszego Rozmówcy pt. "Etyka radykalna jako emancypacja. O wojnie i pokoju z perspektywy pedagog...

Zapraszamy na rozmowę o mapie, kompasie i treningu, czyli etyce cnót Alasdaira MacIntyre'a, teorii prawa naturalnego Johna Finnisa i koncepcji sumienia Johna Henry'ego Newmana. I jeszcze młodym winie w starych bukłakach. Jak to wszystko spiąć ze sobą, a w dodatku przekonać nas, że z tego przepisu powstać może obiecująca etyka dla postchrześcijańskiej epoki opowiada prof. Sebastian Gałeck...

Zapraszamy na rozmowę półprywatną, ale ważną i dotykającą kwestii uniwersalnej. Z doktor Moniką Kwiecińską-Zdrenką z Instytutu Socjologii UMK w Toruniu przyglądamy się problemowi uprawiania nauki w parach i z jakimi się to wiąże wyzwaniamy. Ciekawi nas zwłaszcza sytuacja badaczek i zjawisko "ograniczonej kanonizacji" wobec pozycji, jakie zajmują ich mężowie-badacze. Kanwą rozmowy jest kr...

Zapraszamy na odcinek specjalny, powstały w okolicznościach niezwykłych. Za naszą wschodnią granicą wybuchła wojna. Postanowiliśmy na nią zareagować, ale szybko odkryliśmy,  że jako filozofowie i gaduły jesteśmy (prawie) zupełnie bezradni.  Bo co to za oręż - garść starych zapisków Henryka Elzenberga z czasów Wielkiej Wojny? Może byłoby lepiej  po prostu przestać gadać i wspólnie pomilczeć? Być mo...

Rozmawiamy z prof. Rafałem Toczko - filozofem i znawcą antyku z Wydziału Filologicznego UMK, autorem książki Jak zostać heretykiem. Przypadek Pelagiusza . Nasz Gość opowiada o schyłku antyku, Aureliuszu Augustynie, heretyku Pelagiuszu, nieszczęsnej Blezylii i wielkiej roli retoryki. Jest również mowa o katastrofie w nauczaniu łaciny w polskich szkołach, pewnym polskim profesorze w Oksfordzie i o t...

Zapraszamy na odcinek, w którym próbujemy niejako wspak odczytać Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego Johna Locke’a i odnaleźć w nich opisy różnych przejawów ludzkiej głupoty, tępoty i szaleństwa. Locke przekonuje, że granice ludzkiej rozumności okazują się rozmyte, że zamieszkują je idioci, dzieci, tak zwani dzicy. Cóż z nimi począć, skoro zwykło się sądzić, że to rozum decyduje o byciu człowiek...

Tym razem przyglądamy się etymologizacjom, czyli próbom wyjaśniania pochodzenia lub znaczenia słów na podstawie ich fonetycznego podobieństwa. Językoznawcy i etymolodzy uważają je za błąd, ale może kryje się tu jakaś ciekawa filozoficzna zagadka? Bo także wielkim filozofom zdarzało się iść na skróty, gdy wyjaśniali pochodzenie jakiegoś ważnego dla nich terminu. Być może czynili tak dlatego, że coś...

Zapraszamy na rozmowę o młodej i bardzo obiecującej dyscyplinie naukowej (i jednocześnie najmłodszej córce filozofii oraz kilku innych nauk) - kognitywistyce .  Czym jest, skąd się wzięła, co bada i z jakim nadziejami się wiąże opowiada nam Prezeska Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego - prof. Anita Pacholik. Ponieważ nasza Rozmówczyni jest bardzo zajęta badaniami naukowymi, które prowadzi mię...

Zapraszamy na rozmowę o zwierzętach i o tym, jaki stosunek do nich mieli nowożytni filozofowie. Staramy się odpowiedzieć na pytanie jakie znaczenie dla rozwoju nauk miały wiwisekcje i czy rzeczywiście kartezjańska koncepcja zwierzęcia-maszyny zdominowała dawne myślenie o zwierzętach.  Dawne spory wokół możliwości odczuwania (może i myślenia?) przez zwierzęta pozwalają zrozumieć jak filozofia musia...

Zapraszamy na pogawędkę o interpretacjonizmie, czyli pewnym  rozwinięciu filozofii hermeneutycznej. Naszym rozmówcą jest Jakub Walicki – absolwent studiów doktoranckich Uniwersytetu Wrocławskiego, który – oprócz tego, że zna się na myśli Güntera Abla i Hansa Lenka – pasjonuje się kinem i potrafi o nim ciekawie opowiadać. Nasz Gość jest także autorem bloga o filmach „Przemyślane kadry” ( https://pr...

Zapraszamy do wysłuchania opowieści o jednym z najszerzej komentowanych, podziwianych i krytykowanych dzieł europejskiego Oświecenia - "Słowniku historycznym i krytycznym" Pierre'a Bayle'a (1696). Zaskakujący był nawet układ stron, bowiem do krótkich haseł dołączone były nie tylko przypisy do źródeł, ale przede mnóstwo rozległych dodatków, w których Bayle dzielił się swoimi fil...

Zapraszamy na rozmowę o poezji i czy filozofia się do niej jakoś przydaje. Gościmy Annę Dwojnych – poetkę, absolwentkę socjologii i filozofii Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych UMK, copywriterkę i korektorkę, zafascynowaną cielesnością, filmami Larsa von Triera, kulturą audiowizualną, samotnością w ujęciu filozoficznym. Jest laureatką kilkudziesięciu ogólnopolskich konkursów poetyckich, dwukrot...