PODRÓŻE FILOZOFICZNE

Nasze poznanie świata zewnętrznego opiera się na pierwotnych wrażeniach oraz pochodnych ideach – głosił brytyjski filozof, David Hume. Co się kryje za tą myślą? O tym w kolejnym odcinku „Podróży filozoficznych”.

Co łączy film „Matrix” z filozofią George’a Berkeley’a. Odpowiedź w kolejnym odcinku „Podróży filozoficznych”.

Mówił: „siła naszych przekonań nie dowodzi ich słuszności”, albo „dziecko nie powinno być nigdy karane przez tych, których nie kocha”. Autorem tych stwierdzeń był John Locke – XVII-wieczny filozof, lekarz, polityk i ekonomista. Prof. Janusz Sytnik-Czetwertyński zabiera nas na wyprawę do krainy empirystów angielskich.

Isaac Newton ponownie jest bohaterem „Podroży filozoficznych”. Tym razem prof. Janusz Sytnik-Czetwertyński koncentruje się na tym, co jeden z największych geniuszy wszechczasów pisał o Bogu.

Jeden z najbardziej tajemniczych i najbardziej genialnych umysłów wszech czasów. Obok Einsteina jest najbardziej znanym naukowcem w dziejach. Gdy miał 11 lat zaprezentował pierwsze ze swoich odkryć – zegar poruszany kroplami wody, wydobywającymi się przez otwór w dnie zbiornika. Mowa o Isaac’u Newtonie, który jest bohaterem kolejnego odcinka „Podróży filozoficznych”.

- Polemika Leibniza z Newtonem należy do najsłynniejszych arcydzieł dyskursu naukowego wszechczasów. Uczeni nie przebierali w środkach. Historię tę cechują intrygi, pomówienia, niedomówienia, fałsze i zwykłe złośliwości – mówi prof. Janusz Sytnik-Czetwertyński. Ten temat zdominuje kolejną odsłonę „Podróży filozoficznych”.

Monady nie mają okien – to najsłynniejsze stwierdzenie autorstwa tego myśliciela. Co Gottfried Wilhelm Leibniz, bo o nim mowa, miał na myśli? Miedzy innymi o tym w kolejnym wykładzie prof. Janusza Sytnika-Czetwertyńskiego.

Jego filozofia należy do jednej z najbardziej doniosłych, a zarazem najbardziej kontrowersyjnych. Był twórcą koncepcji, według której Bóg i natura to jedno i to samo. Bóg jest światem, a świat jest Bogiem. Mówił: „lęk nie może istnieć bez nadziei, ani nadzieja bez lęku”, albo „ten kto się śmieje ostatni nie ma jednego zęba na przedzie”. Baruch Spinoza jest bohaterem kolejnego odcinka „Podróży filo...

Jest jednym z faktycznych założycieli socjologii, choć samo pojęcie narodziło się wiele dekad później. Co więcej, o tym myślicieli można powiedzieć, że jest prekursorem scricte nowoczesnej socjologii. Bohaterem kolejnego odcinka „Podróży filozoficznych” jest angielski myśliciel, Thomas Hobbes.

Próbował rozwiązać problem relacji między duszą a ciałem, zastanawiał się, jak myśl – rzecz niematerialna, nieuchwytna wciela się w czyn, ale też jak to jest, że w ogóle rodzi się jakaś myśl. Mówił: gdy ciało przemawia, trzeba, żeby rozum zamilkł, albo człowiek często słucha tego, co do niego mówią, nie myśląc o tym. Autorem tych stwierdzeń był Nicolas Malebranche (1638-1715). O nim będzie w tym o...

Jako jeden z niewielu próbował wskazać, że człowiek składa się nie tylko z duszy i ciała. Uważał, że jest coś jeszcze, co wymyka się definicjom obu tych elementów. Mówił, że serce ma swoje prawdy, których rozum nie zna. Bohaterem kolejne odsłony „Podróży filozoficznych” jest Pascal.

W jaki sposób świat widział Kartezjusz? O tym w drugim odcinku spotkania z tym filozofem w „Podróżach filozoficznych”.

Filozofia Kartezjusza kończy okres średniowiecznej stagnacji. Mędrzec ten przejmuje od Augustyna sentencję „Cogito ergo sum”. Jednym z najistotniejszych problemów filozofii kartezjańskiej jest tzw. problem psychofizyczny. Sprowadza się do pytania, w jaki sposób dusza komunikuje się z ciałem. Kartezjusz jest bohaterem kolejnego odcinka „Podróży filozoficznych”.

Wszechświat jest księgą napisaną w języku matematyki, albo matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisywał świat – te zdania wypowiedział Galileusz. Ten myśliciel i naukowiec jest bohaterem kolejnej odsłony „Podróży filozoficznych”.

Franciszek Suárez należał do najwybitniejszych hiszpańskich filozofów, ale historia filozofii nie docenia jego wkładu. Dlaczego? Kim był i jaką naukę głosił? O tym w kolejnym odcinku „Podroży filozoficznych”.

Był empirystą. Jego ambicją było stworzyć system wszechnaukowy, odpowiadający na bez mała wszelkie pytania i wątpliwości. System ten miał powstać w oparciu o metodę polegającą na uogólnianiu danych zmysłowych do postaci uniwersalnej. Taka wiedza przede wszystkim powinna być użyteczna. Francis Bacon jest kolejnym bohaterem „Podróży filozoficznych”.

Giordano Bruno wprowadził szereg istotnych zmian w doktrynie ówczesnej teologii. Był autorem powiedzenia, że ignorancja i arogancja to dwie nierozłączne siostry. Trudnił się okultyzmem, alchemią i mnemotechnikami. Dla wielu badaczy jego filozofia jest granicą między późnym średniowieczem, a wczesną nowożytnością. zapisał się w historii powszechnej jako zwolennik teorii Kopernika, co do końca nie j...

Mikołaj z Kuzy to XV-wieczny myśliciel. Jego filozofia jest znakomitym przykładem splatania się idei okultystycznych z ówczesną nauką i teologią. Jest autorem stwierdzenia: Bóg jest zarówno maksimum i minimum.

Czym był kamień filozoficzny i jaka miała być jego moc? O tym, w kolejnym odcinku „Podróży filozoficznych”. Ciąg dalszy rozważań o alchemii.

Historia alchemii to historia tajemnic, kodów, szyfrów, manuskryptów o nieznanym pochodzeniu, spisanych tajemniczymi znakami, nieodkrytymi i niezrozumiałymi do dziś. U jej podstaw leży… zło. Dlaczego? Między innymi odpowiedź na to pytanie w kolejnej odsłonie „Podróży filozoficznych”.

Był postacią tragiczną. Z jednej strony chciał służyć Bogu, z drugiej głosił poglądy stojące w sprzeczności z linia inkwizycyjną, stają się przedmiotem jej oskarżeń. XIII-wieczny mistyk Mistrz Eckhart jest bohaterem kolejnego odcinka „Podróży filozoficznych”.

Filozofii bliżej jest do matematyki, a szczególnie logiki, czego przykładem jest koncepcja Dunsa Szkota. Uważał on, że nawet z dwóch fałszywych zdań można wyciągnąć prawdziwe wnioski. Z kolei William Ockham był autorem słynnej „brzytwy Ockhama”, mówiącej żeby nie mnożyć bytów ponad potrzeby. Ile jest prawdy w tych słowach? Między innymi o tym w kolejnym odcinku „Podroży filozoficznych”.

Był największym umysłem scholastyki. Twórca tomizmu – doktryny, która w dużym stopniu obowiązuje do dziś. Św. Tomasz z Akwinu jest bohaterem kolejnej osłony „Podróży filozoficznych”.

Będą budowane okręty, poruszające się bez wioślarzy, mogące żeglować zarówno po rzekach jaki i po morzu, prowadzone przez jednego człowieka z większą prędkością, niż by były pełne wioślarzy. Podobnie będzie można konstruować wozy, jeżdżące bez użycia zwierząt pociągowych, napędzane niewiarygodną energią, będą budowane maszyny latające – to fragment wizji , dotyczącej przyszłości, jaką opisał Roger...

Gdyby nie ona, nie byłoby oświecenia. To, co zrobili, pozwoliło utorować drogę do badań naukowych. W tym odcinku „Podróży filozoficznych” prof. Janusz Sytnik-Czetwertyński opowie o XII-wiecznej szkole w Chartres.