หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"โลกนี้เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน รู้จักมัน อย่าประมาท ว่าสิ่งดีๆ จะต้องอยู่กับเราตลอดไป อย่าท้อแท้ ว่าสิ่งเลวๆ จะอยู่กับเราตลอดไป ทุกอย่างชั่วคราว ไม่มีอะไรคงที่ พยายามเรียนรู้ชีวิตอย่างนี้ แล้วเราจะอยู่กับโลกอย่างมีความสุข จะวันอะไร สงกรานต์หรือไม่ ก็มีความสุข" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม ๑๓ เมษายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610413A ซีดีแผ่นที่ ๗๕

"เราจะพร้อมจะตาย ถ้าเรามีความมั่นใจในคุณธรรมของตัวเอง ถ้ากระทั่งตัวเองยังไม่มั่นใจ ก็ยังไม่พร้อม เวลาจะตายก็จะกลัว กลัวจะแย่กว่าเก่า แต่ถ้าเราภาวนา เรามั่นใจในคุณธรรมของเรา เวลาจะตาย ไม่กลัว ถ้าต้องเกิดอีก ก็ดีกว่านี้อีก ไม่แย่ลง เพราะอย่างนั้น เราต้องเตรียม ตั้งอกตั้งใจภาวนาไป อะไรเกิดขึ้นในชีวิตก็ได้ ไม่เสียเปล่าๆ มีสติทุกๆ อิริยาบถ มีสติอยู่ตลอดเวลา" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดส...

"สัตว์ทั้งหลายจะติดอยู่ในภพของตัวเอง มันคุ้นเคย จิตของเราเวลาไปคุ้นเคยกับอะไรแล้ว มันจะไม่ค่อยทิ้งสิ่งนั้น เหมือนถ้าเราไม่ได้ภาวนา เราก็จะคุ้นเคยกับการเป็นคนแบบนี้ เหมือนๆ กันไป ตามๆ กันไปทุกวันๆ ตอนเด็กๆ ก็ไปเรียนหนังสือ โตขึ้นไปก็ทำงาน มีครอบครัว เลี้ยงลูกเลี้ยงหลาน แล้วก็ตายไป ตามแบบกันตั้งแต่เกิดจนตาย ดูๆ ก็น่าสงสาร ไม่รู้ว่าทางรอดมันมี ชีวิตคนเราเกิดมา ไม่ใช่แค่ว่าเกิดมากิน มาเสพกาม มาหาเกียร...

"พอเราเห็นสภาวะแต่ละตัวๆ บ่อยๆ ต่อไปเราจะจับลักษณะร่วมของทุกตัวได้ ลักษณะร่วมของทุกๆ ตัวเรียกว่าสามัญญลักษณะ มีคำอยู่ ๒ คำ อันหนึ่งคือ วิเสสลักษณะ ลักษณะเฉพาะตัวที่ทำให้เราแยกได้ ว่าอันนี้คือสภาวะอย่างนี้ๆ แต่ทุกๆ ตัวมีลักษณะร่วมกัน เรียกว่า สามัญญลักษณะ ลักษณะร่วมกันคือไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา" พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๗ เมษายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610407B ซีดีแผ่นที่...

"ขณะนี้ร่างกายเราหายใจอยู่ รู้สึกไหม รู้สึกมันทั้งตัว เห็นตัวนี้กำลังหายใจอยู่ ดูสบายๆ ตัวนี้หายใจออกก็รู้ ตัวนี้หายใจเข้าก็รู้ ดูไปสบายๆ รู้มันทั้งตัว รู้ตัวทั่วพร้อม ไม่ใช่รู้แต่ลม หรือจะดูอิริยาบถ ๔ ยืน เดิน นั่ง นอน ก็เห็นทั้งตัว ยืน เดิน นั่ง นอน" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๗ เมษายน ๒๕๖๑ ไฟล์ 610407A ซีดีแผ่นที่ ๗๕

"เราภาวนา อย่าให้ท้อถอย อดทนไว้ รักษาศีลไว้ แล้วทุกวันฝึกจิตตัวเองให้จิตตั้งมั่น วิธีฝึกให้จิตตั้งมั่น คือ ทำกรรมฐานสักอย่างหนึ่ง แล้วคอยรู้เวลาจิตมันไหลไป เช่น เราพุทโธ เรารู้ลมหายใจ จิตหนีไปคิด เรารู้ จิตไปอยู่ในความว่าง เรารู้ จิตไปอยู่ที่ลมหายใจ เรารู้ คอยรู้ทันจิตไปเรื่อยๆ "ทำกรรมฐานอย่างหนึ่ง แล้วรู้ทันจิตไป" บทเรียนนี้ ชื่อ จิตตสิกขา สิ่งที่ได้มาคือสมาธิที่ถูกต้อง ไม่มีสมาธิที่ถูกต้อง เจริญ...

"จิตผู้รู้คือจิตอวิชชา ถ้าเราฉลาด เราก็จะรู้ ว่าอวิชชา คือ ความไม่รู้ทุกข์ ไม่รู้สมุทัย ไม่รู้นิโรธ ไม่รู้มรรค ไม่รู้กิจต่อทุกข์ ไม่รู้กิจต่อสมุทัย ไม่รู้กิจต่อนิโรธ ไม่รู้กิจต่อมรรค สิ่งที่เรียกว่าทุกข์ คือ รูปนาม ขันธ์ ๕ กิจต่อทุกข์ คือ การรู้อย่างที่มันเป็น ทุกข์ให้รู้ สมุทัยคือตัวตัณหา ให้ละ นิโรธ คือ พระนิพพาน ให้ทำให้แจ้ง" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑ เมษา...

"พึ่งตัวเอง พัฒนาตัวเอง จนจิตเราเป็นพรหมที่แท้จริง จิตเป็นพระที่แท้จริง เป็นพรหมที่แท้จริง จิตเป็นเทพที่แท้จริง เทพที่แท้จริงเรียกว่า วิสุทธิเทพ หมายถึงพระอรหันต์ ไม่แปรปรวนต่อไปแล้ว แต่ต้องฝึกตัวเอง ต้องทำตัวเอง วิสุทธิเทพ อย่างพวกพระอรหันต์ในเทวโลก ในพรหมโลก ช่วยอะไรเราไม่ได้ สู้กิเลสแทนเราไม่ได้ เราต้องสู้เอาเอง" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๖๑ ไฟล์...

"วางจิตให้ถูก หมายถึงว่า รู้จักวางใจในการปฏิบัติ คือใจจะต้องไม่โลภ ใจจะต้องไม่โกรธ ใจต้องไม่หลง เป็นใจที่รู้เนื้อรู้ตัวสบายๆ ใจที่มีความสุข มีความสงบสบาย" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 610331A ซีดีแผ่นที่ ๗๕

"เรียนธรรมะ ต้องอดทนจริงๆ ขยันรู้ ขยันดู ขยันสังเกต ไม่ใช่ขยันคิด ขยันถาม ขยันคิด ขยันถาม จะไม่มีวันเข้าใจธรรมะเลย เพราะความคิดทั้งหลายนี้เอง ที่ขวางกั้นการเห็นสภาวธรรมไว้ ยิ่งคิดมากเท่าไร ยิ่งไม่เห็นรูปนาม ความคิดปิดบังความจริงทั้งหมด เพราะฉะนั้นอย่าไปหลง พอคิดมากก็สงสัยมาก สงสัยมากก็ถามมาก ถามมากก็เอาไปคิดต่อ คิดต่ออีกกยิ่งสงสัยอีก ไม่มีวันจบสิ้นเป็นวงจรอุบาทว์ ความสงสัยของเรา คือวงจรอุบาทว์" --...

"วันเวลาไม่ได้มีผลอะไร ความคิดของเราให้ค่าแต่ละวันไม่เหมือนกันเอง อย่างเราตื่นมาแล้ว จำวันผิด เราตื่นมาวันจันทร์ นึกว่าวันนี้วันศุกร์แล้ว สบายใจ พอนึกได้อีกทีว่าวันนี้วันจันทร์ คราวนี้ตาเหลือกเลย ตะลีตะลานตาเหลือก อยู่ที่ใจเราไม่เท่ากัน ใจเราให้ค่าไม่เท่ากัน วันแต่ละวันมันก็เหมือนๆ กัน ใจเราต่างหากที่แตกต่าง เวลาเราหัดภาวนาใหม่ๆ เราก็ดู แต่ละวันใจเราไม่เหมือนกัน" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโ...

"ปัญหาใหญ่ของนักปฏิบัติ คือ ไม่มีสมาธิ หรือมีสมาธิ ก็เป็นมิจฉาสมาธิ หลวงพ่อสอนคนที่ไปเรียนกับหลวงพ่อรุ่นแรกๆ พวกติดมิจฉาสมาธิ มาถามหลวงพ่อว่าจะแก้ยังไง หลวงพ่อบอกว่า "ไม่ต้องแก้หรอก เลิกไปเลย" ทำผิดแล้วไปทำมันทำไม ทำผิดแล้วก็เลิกไปก่อน เดี๋ยวค่อยๆ ปรับใหม่ ปรับสมาธิใหม่ ฝึกให้ไม่เผลอ ฝึกให้ไม่เพ่งก่อน" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 610324B ซีดีแ...

"เรียนให้ได้หลักก่อน รู้หลักของการปฏิบัติแล้ว ต้องไปทำเอา ฟังอย่างเดียวไม่ได้ประโยชน์เท่าไรหรอก บางคนเรียนกรรมฐานกับหลวงพ่อตั้งนาน ท่องได้หมดเลย ถ้าหลวงพ่อพูดประโยคนี้ แล้วจะต่อประโยคนี้เลย จำได้ แต่ภาวนาไม่เป็น บางคนเรียนนิดๆ หน่อยๆ ภาวนาได้แล้ว ธรรมะ ถ้าไม่ปฏิบัติไม่ได้ผลหรอก ให้ครูบาอาจารย์สอนละเอียดลึกซึ้งแค่ไหน มันก็ไม่รู้เรื่อง ได้แต่จำ แล้วความจำบางทีบั่นทอนการรู้สภาวะของเรา เรียนธรรมะ จะต้...

"ถ้ามีกถาวัตถุ ๑๐ ข้อ มักน้อย สันโดษ ใฝ่หาความสงบ ไม่คลุกคลี ปรารภความเพียร อะไรที่เลวไม่ทำ อะไรที่ดีก็ทำ สำรวจเอา สิ่งที่จะต้องทำก็คือ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าทำเต็มที่แล้ว จะได้วิมุตติ ก็คือ อริยมรรค อริยผล วิมุตติญาณทัสสนะ ถ้าตามปริยัติ ก็คือปัจจเวกขณญาณ ต่อจากมรรคญาณ ผลญาณ จะเป็นการทวนเข้ามาสำรวจ ว่ากิเลสอะไรล้างแล้ว กิเลสอะไรยังไม่ล้าง กิเลสที่ล้าง ตัวไหนล้างเด็ดขาด ตัวไหนล้างชั่วคราว มันจะสำรวจ ถ...

"ถ้าเมื่อไรใจเกิดปัญญารู้สึกว่า รูปที่หายใจออกไม่ใช่เรา รูปที่หายใจเข้าไม่ใช่เรา รูปที่เหลือ ๒๘ รูป รูปแท้ ๑๘ รูป ก็ไม่ใช่เราเหมือนกัน จะเห็นอย่างนั้นเลย เรียนส่วนน้อย แล้วก็รู้ทั้งหมด เรียกว่า รู้กายในกาย เรียนกายบางอย่าง พอเข้าใจกายบางอย่างแล้ว จะเข้าใจกายทั้งหมด อย่างเราเห็นว่าร่างกายที่หายใจออกไม่ใช่ตัวเรา ร่างกายที่หายใจเข้าไม่ใช่ตัวเรา ทั้งวันมันก็มีแต่หายใจออกหายใจเข้า ใช่ไหม เพราะฉะนั้นร่า...

"ถ้าขันธ์ทุกตัวทำหน้าที่ของตัวเอง ปัญหาจะไม่เกิดขึ้น แต่ปัญหาเกิดขึ้น เพราะจิตไม่ทำหน้าที่ของตัวเอง จิตไม่ทำหน้าที่รับรู้ แต่จิตทำหน้าที่แทรกแซง อยากให้หายเจ็บ อยากให้หายปวด จิตมันเข้าไปวุ่นวาย ทั้งที่จิตไม่ได้เจ็บปวด อย่างเวลาเราเจ็บมากๆ ปวดมากๆ จิตเป็นคนรู้ ความเจ็บปวดก็ไม่ใช่ร่างกาย แล้วก็ไม่ใช่จิตด้วย ร่างกายก็ไม่ได้ว่าอะไร ร่างกายก็เงียบๆ ไม่บ่นอะไร จิตไม่ได้เจ็บปวด แต่จิตบ่น นี่จิตแทรกแซงเขา...

"เราบริกรรมไปเรื่อย ๆ แล้วคอยรู้ทันจิตตัวเอง บริกรรมไปแล้วจิตหนีไปคิด รู้ทัน บริกรรมแล้วจิตเป็นยังไง คอยรู้ทันไปเรื่อย ๆ อย่างนั้นถึงจะเรียกว่า บริกรรมเป็น ถ้าบริกรรมเพื่อให้จิตนิ่ง จิตสงบ จิตดี จิตมีความสุข เรียกว่า บริกรรมไม่เป็น อันนั้นเป็นการแทรกแซงจิต จิตไม่ดีทำให้ดี จิตไม่สุขทำให้สุข จิตไม่สงบทำให้สงบ อันนั้นได้แค่ สมถกรรมฐาน ที่เราจะฝึกนี่สูงกว่านั้น เราจะฝึกรู้ทันจิตใจตัวเอง เราบริกรรมไป พ...

"เวลาเราฝัน เรามีร่างกายเราก็ลืม มีจิตใจเราก็ไม่รู้สึก เวลาเราคิด มีร่างกายเราก็ไม่รู้สึก มีจิตใจเราก็ไม่รู้สึก ความรู้สึกอะไรเกิดขึ้นในใจ ก็ไม่รู้ เพราะขณะนั้นมัวแต่รู้เรื่องที่คิด ธรรมชาติของจิต รู้อารมณ์ได้ครั้งละอย่างเดียว เมื่อจิตมันรู้เรื่องราวที่คิดแล้ว มันจะมารู้กาย ทำไม่ได้ มันจะมารู้ใจ ก็ทำไม่ได้ เราต้องถอนตัวออกจากโลกของความคิดให้ได้ มาอยู่ในโลกของความรับรู้ แล้วคราวนี้จิตเราก็จะสามารถร...

"กรรมชั่ว ไม่หายไปไหน กรรมดี ก็ไม่หายไปไหน แต่ละคนต้องทำกรรมชั่วมาบ้าง มันทำไปแล้ว แล้วจะทำอย่างไร ทำไปแล้วก็ทำใจ ๒ ประการ หนึ่ง ต้องรับแน่นอน อย่าปฏิเสธเลย อย่าพยายามหนี ไม่มีทางแก้กรรม แก้กรรมไม่ใช่ชาวพุทธ ข้อสอง เป็นบทเรียน ไม่ทำอีก แล้วตั้งใจทำความดีให้ยิ่งๆ ขึ้นไป" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๔ มีนาคม ๒๕๖๑ ไฟล์ 610304B ซีดีแผ่นที่ ๗๕

"เราชอบพูดง่ายๆ ว่าศีล สมาธิ ปัญญา แต่อะไรทำให้เกิด ศีล สมาธิ ปัญญา ก็ศีลสิกขา จิตตสิกขา ปัญญาสิกขา เรียนวิธีรักษาศีล เรียนเรื่องของจิต แล้วจะได้สมาธิที่ถูกต้อง ถ้าไม่เรียนเรื่องจิต จะไม่ได้สมาธิที่ถูกต้องหรอก ปัญญาสิกขา ก็เรียนวิธีที่จะเจริญปัญญา มีสมาธิเฉยๆ ไม่เกิดปัญญา ถึงสมาธิถูก แต่จิตมันนิ่งเฉยอยู่ ก็ไม่ถูก ต้องมีวิธีเจริญปัญญา การเจริญปัญญาก็คือ การรู้รูป รูปนาม ตามความเป็นจริง วิธีรู้รูป ท...

"ร่อนเร่ไปไม่ใช่ดี เที่ยวร่อนเร่ ไปเรียนที่โน้นที่นี่ บุญก็เจออาจารย์ดี อกุศลให้ผล ก็เจอคนที่จะพาเราหลงทาง ทางที่ดีที่สุด เรียนหลักให้ได้ แล้วเดินด้วยตัวเอง แล้ววัดผลการปฏิบัติด้วยตัวเอง ดูว่าที่ภาวนามานี้ ลดละกิเลสได้จริงไหม ลดละด้วยสติ ด้วยปัญญา หรือลดละด้วยสมาธิ บางคนทำสมาธิแล้วบอกไม่มีราคะ โทสะ ก็จิตทรงฌานอยู่ จะไปมีราคะ โทสะอะไร แต่พอสมาธิเสื่อม คราวนี้ราคะ โทสะ มาเพียบเลย แบบนี้ใช้ไม่ได้ หลั...

"ที่เรามาภาวนา มาปฏิบัติกันแทบเป็นแทบตาย เพื่ออบรมใจของเราเอง ให้รู้จักความจริง พาใจให้เรียนรู้ความจริงของร่างกาย พาใจให้เรียนรู้ความจริงของจิตใจ พอเค้ารู้ความจริงแล้ว เค้ายอมรับความจริงได้ อะไรจะเกิดขึ้นในกาย เค้าจะไม่ทุกข์ อะไรเกิดขึ้นในใจ ก็ไม่ทุกข์ เรียกว่า ไม่ยึดถือรูปนามขันธ์ห้า ไม่ยึดถือกาย ไม่ยึดถือใจ นั่นแหละที่เราจะต้องปฏิบัติ ใครจะมาทำแทนเราได้ เราต้องเรียนรู้ด้วยตัวของเราเอง" --พระธรรม...

"จริงๆ แล้วชีวิตไม่แน่นอน ตัวเราเองก็ไม่แน่นอน คนแวดล้อมเราก็ไม่แน่นอน ทรัพย์สินเงินทองก็ไม่แน่นอน อย่างช่วงนี้เราทำมาหากินดี สังคมมันเปลี่ยนหรือว่าเทคโนโลยีมันเปลี่ยน ที่เคยหากินง่ายๆ ก็หากินยาก มันไม่แน่นะว่า เคยหาง่ายแล้วมันจะหาง่ายตลอด มันจะเปลี่ยนไปเรื่อยๆ เพราะฉะนั้น ชีวิตเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ประมาทไมได้ ทุกเวลา ทุกนาที ควรจะมาพัฒนาตัวเอง ให้ไกลกิเลส ไกลความทุกข์ออกไปเรื่อยๆ ไกลกิเลส ก็คื...

"บุญมีหลายระดับ บุญที่ประกอบด้วยปัญญาเป็นบุญที่ใหญ่ที่สุด ลดละกิเลสได้ เจริญกุศลได้ บุญของสมาธิก็รองลงมา ทำยากกว่า ดีกว่าการถือศีล จิตใจที่ทรงฌานทรงอยู่ มันก็ไม่อยากไปทำความชั่วอะไร ไม่อยากเบียดเบียนใคร มันมีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาขึ้นมา เป็นจิตของพรหม ถ้าทำทาน ถือศีล เป็นจิตของมนุษย์ จิตของเทวดา ถ้าทำสมาธิได้ เป็นจิตของพรหม ถ้าเจริญปัญญาไป สุดท้ายมันจะถึงโลกุตตระ พ้นจากโลก" — พระธรรมเทศนาหลวงพ...

"หลวงพ่อชอบกรรมฐานชนิดทูอินวัน (2-in-1) ทำกรรมฐานอย่างนี้ ได้สมาธิทั้ง ๒ ชนิด การที่เราเห็นใจที่ไหลแล้วรู้ ๆ ตรงนี้ไปเจริญปัญญาต่อได้เลย เพราะว่าจิตที่เป็นผู้รู้ก็ไม่เที่ยง จิตที่ไหล ก็ไม่เที่ยง จิตที่เป็นผู้รู้ ก็รักษาไม่ได้ จิตที่ไหล ก็ห้ามไม่ได้ ตรงนี้เห็นไตรลักษณ์แล้ว เห็นอนิจจัง เห็นอนัตตาของจิต เดินปัญญาต่อเข้าตรงนี้เลย" --พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม วันที่ ๑ มีนาคม...