หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

เส้นทางนี้ เดินแรกๆ เป็นเส้นทางทุรกันดาร อย่างเราหลงอยู่ในป่าทึบ ไม่มีกระทั่งด่านสัตว์ ทึบไปหมดเลย ไม่รู้จะเดินไปทางไหน ป่าที่ทึบจริงๆ ไม่เห็นกระทั่งแสงแดด ไม่รู้ทิศเหนือ ทิศใต้ ใจของสัตว์ที่วนเวียนในสังสารวัฏก็เหมือนอยู่ในป่าทึบ อาศัยได้บุญ ได้ยินได้ฟังธรรมะ ก็รู้วิธีที่จะค่อยๆ ออกจากป่า จากป่าทึบก็มาเป็นป่าโปร่งๆ ขึ้น แล้วก็ออกชายป่า หลุดออกจากป่าได้ ป่าก็คือกิเลสนั่นเอง กิเลสที่มันปกคลุมจิตใจเร...

ในท่ามกลางความย่ำแย่ สิ่งที่ดีมันยังมีอยู่ก็ คือตัวธรรมะนั่นเอง ยุคนี้ธรรมะยังดำรงอยู่ มันก็อยู่ที่พวกเราแล้ว เรามีอิสรภาพ จะเลือกของดี หรือจะเลือกของไม่ดีให้ตัวเอง เลือกของดี ก็ลงมือศึกษาปฏิบัติธรรมไป มันก็จะไม่เบียดเบียนตัวเอง ไม่เบียดเบียนคนอื่น ไม่เบียดเบียนสัตว์อื่น ไม่เบียดเบียนสิ่งแวดล้อม ที่เบียดเบียนได้เพราะเห็นแก่ตัว หรือเราจะเลือกสิ่งชั่ว คือชั่วไปกับเขาด้วย แย่งชิงกับเขาด้วย เกิดมามีบุ...

การกวาดบ้านก็เป็นการปฏิบัติธรรม อย่าไปกลุ้มใจ ตัวที่ทำให้กลุ้มใจเวลาทำความสะอาดบ้าน คือความคิดของเราเอง ทำไมคนอื่นไม่ทำ ทำไมคนอื่นเอาเปรียบเรา ความคิดตัวนี้ที่ทำให้เราเศร้าหมอง ไม่ใช่การทำงานกวาดบ้าน ถูบ้านที่ทำให้เราเศร้าหมอง ความคิดของเราเอง ทำให้เราเศร้าหมอง ฉะนั้น เราต้องระวัง คอยรู้เท่าทันใจของเราไว้ แล้วพอเราชำนาญ ต่อไปเราจะเหมือนหลวงตาที่หลวงพ่อเล่าให้ฟัง กวาดจนไม่รู้จะกวาดอะไร ก็กวาดอีก กว...

ธรรมะจริง ๆ ไม่ใช่เรื่องยาก ไม่ใช่เรื่องลึกลับ ไม่ใช่เรื่องศัพท์เทคนิคมากมาย ทำไมธรรมะมีภาษาบาลีเยอะ เพราะพระพุทธเจ้าใช้ภาษานั้นในการสอน เมื่อตกมาถึงยุคของเรา เราไม่รู้ภาษาบาลี เราก็ใช้ภาษาที่เรารู้สอนธรรมะกัน แต่ว่าต้องอ้างอิงได้ ตัวนี้คือภาษาบาลีว่าอย่างนี้ แต่เวลาเราลงมือปฏิบัติ ไม่ต้องไปสนใจมันหรอกภาษาบาลีว่าอย่างไร ทำให้ได้ก่อน หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 22 กุมภาพันธ์ 2563 ไฟล์...

เวลาที่เราทำในรูปแบบ อายตนะที่ทำงานมาก เหลืออยู่ 2 อัน คือ กายกับใจ ถ้ามีอะไรเกิดขึ้นในกาย เรารู้ มีอะไรเกิดในใจ เรารู้ เราฝึกจนชำนาญ เรามาอยู่ในโลกจริงๆ ในชีวิตจริงๆ อายตนะทำงาน 6 ตัวเลย ตา หู จมูกลิ้น กาย ใจ คล้ายๆ ศัตรูมารอบทิศทางแล้ว ถ้าไม่แน่จริงก็เอาตัวไม่รอด หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 19 กุมภาพันธ์ 2563 ไฟล์ 630219 ซีดีแผ่นที่ 86

การที่เราจะเห็นภัยในวัฏฏะได้ เราต้องรู้ก่อนว่าวัฏฏะนี้มีโทษยังไง การที่เราต้องเวียนว่ายตายเกิดไม่รู้จักจบจักสิ้น นี้คือภัยที่น่ากลัวของวัฏฏะ ที่น่ากลัวมากกว่านั้นก็คือ มันปิดบังไม่ให้เราเห็นความจริง มันปิดบังไม่เห็นความทุกข์ ... เราไม่เห็นว่าวัฏฏะนี่นำความทุกข์มาให้ยังไง พระพุทธเจ้าท่านถึงสอนธรรมะที่ย้อนรอย ย้อนศรวัฏฏะเลย มันปิดบังความทุกข์ ท่านเปิดเผยให้เราดูความทุกข์ ท่านสอนให้เรารู้ทุกข์ ถ้าไม่...

ภาวนาของเราไป อะไรๆ ก็สู้ปฏิบัติไม่ได้หรอก อยู่กับโลก ทำโน่นทำนี่ ก็ทำได้แค่มีความสุข ทำทาน ถือศีล ทำสมาธิ ก็ได้แค่ความสุข เจริญปัญญา คือมาเรียนรู้ความจริงของกายของใจ จะได้ความหลุดพ้น หลุดพ้นด้วยปัญญา อาศัยศีล อาศัยสมาธิเกื้อกูล ให้การเจริญปัญญาสะดวก แต่ถ้าศีลเราไม่ดี ใจก็ฟุ้งซ่าน ใจฟุ้งซ่าน จะดูความจริงของกายของใจ ดูไม่ได้ เป็นลำดับไป เราก็พยายามฝึกตัวเอง ให้จิตใจมันอยู่กับเนื้อกับตัว อย่าวอกแวก...

ไม่มีใครสอนธรรมะเราได้ สภาวะมันจะสอน การที่เราไปเห็นสภาวะ ใจมันจะเข้าใจธรรมะ มันจะเข้าใจว่าสิ่งใดเกิด สิ่งนั้นก็ดับ เพราะเราเห็นเลย โลภเกิด โลภก็ดับ โกรธเกิด โกรธก็ดับ หลงเกิด หลงก็ดับ สุขเกิด สุขก็ดับ ทุกข์เกิด ทุกข์ก็ดับ ไม่ทุกข์ไม่สุขเกิด มันก็ดับ มีแต่ของที่เกิดแล้วดับทั้งสิ้น การที่เราคอยอ่านใจตัวเองไปเรื่อย อ่านใจตัวเอง เห็นใจมันทำงานไปเรื่อย ๆ ถึงจุดหนึ่ง มันจะรู้ว่าจิตทุกชนิดเกิดแล้วดับ ถ้...

สักว่ารู้ว่าเห็นจะทำได้จริงๆ ต้องมีสังขารุเปกขาญาณ ต้องผ่านการเจริญปัญญาอย่างยิ่งมาแล้ว เห็นความจริงของกาย เห็นความจริงของใจ จนรู้เลย สุข ทุกข์ ดี ชั่วเสมอกัน พอเห็นตรงนี้แล้ว จิตจะเป็นกลาง พอจิตที่เป็นกลางด้วยปัญญาอย่างยิ่ง ตรงนี้คือประตูแห่งการบรรลุมรรคผล ตรงที่จิตเป็นกลางแล้ว -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 10 กุมภาพันธ์ 2563 ไฟล์ 630210 ซีดีแผ่นที่ 86

ทำไมมันหลงมากกว่ารู้ เพราะมันเคยชิน เราก็มาฝึกความเคยชินใหม่ ให้รู้มากกว่าหลง รู้ได้ จริงๆ หลงกับรู้ จำนวนมันจะไล่เลี่ยกัน อย่างเรารู้ตัวอยู่ แล้วก็หลงไป หรือหลงอยู่ แล้วรู้ว่าหลง ก็รู้ตัว จะสลับกันไป คนที่ไม่ภาวนามันจะมีแต่หลงกับหลง ไม่มีรู้มาแทรก ของเราหัดใหม่ๆ หลงยาว รู้นิดเดียว แล้วก็หลงยาว พอชำนาญขึ้น มันจะหลงสั้นลงๆ แล้วก็รู้ได้ถี่ขึ้นเรื่อยๆ รู้ไม่ยาวขึ้นนะ แต่หลงสั้นลง เพราะฉะนั้น รู้จะบ่อ...

เราฝึกตัวเอง เอาตัวให้รอดตั้งแต่ยังแข็งแรงอยู่ รักษาศีลไว้ให้ดี ถือศีล ไม่ใช่คนอื่นไม่มายิงเรา คนละเรื่องกันเลย ถือศีลไว้ แล้วจิตใจเรามีคุณภาพสูงขึ้น สมาธิเราจะง่ายขึ้น มีสมาธิก็ไม่ใช่เพื่อมีอิทธิฤทธิ์ แต่มีสมาธิเพื่อจะมีกำลังเจริญปัญญา เจริญปัญญาก็ไม่ใช่เพื่อความฉลาดเหนือคนอื่น แต่เพื่อให้เห็นความจริงของรูป-นาม กาย-ใจ เห็นรูป-นาม กาย-ใจตามความเป็นจริง จิตก็เบื่อหน่ายคลายความยึดถือ แล้วก็หลุดพ้น จ...

เราพัฒนาการปฏิบัติของเราเป็นสเต็ปๆ เริ่มตั้งแต่ฝึกให้มีสติ พอมีสติแล้วก็ฝึกให้มีสมาธิให้ชำนิชำนาญ สมาธิจะเกิด เมื่อสติรู้สภาวะถูกต้องตามความเป็นจริง สภาวะโลภ โกรธ หลง อะไรก็ได้ แต่เวลาฝึกนี่ให้มีสมาธิ ครูบาอาจารย์จะเน้นให้รู้จิตที่หลง เพราะตัวนี้ยืนพื้น มีตลอด หลงอะไรมากที่สุด? หลงคิดมากที่สุด หลงไปดูเป็นที่สอง หลงไปฟังเป็นที่สาม ฉะนั้น เรียนรู้จิตหลงคิดให้มาก มีสติเรียนรู้จิตหลงคิด จะได้ทั้งสติ ไ...

การที่เราคิดว่ากำลังอยู่หน้าพระพุทธเจ้า แล้วเราภาวนา ใจมันจะไม่อ่อนแอ มันคล้ายๆ เราอยู่ต่อหน้าท่านที่เราเคารพนับถือ เราจะไม่กล้าขี้เกียจ การปฏิบัติบูชาของเราก็จะเข้มแข็ง... พวกเราแต่ละคนเป็นลูกมีพ่อมีแม่ ไม่ใช่พวกอนาถา พวกอนาถา คือพวกที่ไม่เคยได้ยินได้ฟังธรรมะ เราได้ยินได้ฟังธรรมะของพระพุทธเจ้าแล้ว ได้มีส่วนในมรดกธรรมะที่ท่านทิ้งไว้ให้ นี่ใจเราน้อมระลึกถึงท่านบ่อยๆ สมาธิของเราจะเพิ่มขึ้น หลวงพ่อปร...

ไม่ได้จิต ไม่มีทางได้ศีล สมาธิ ปัญญา ศีล สมาธิ ปัญญา ไม่ได้เกิดอยู่กลางอากาศ มันเกิดอยู่ที่จิตเราต่างหาก จะเจริญปัญญา ต้องมีจิตที่มีสมาธิที่ถูกต้อง อธิจิตสิกขา เป็นการสอน วิธีที่เราจะพัฒนาจิตให้พร้อมสำหรับการเจริญปัญญา อธิปัญญาสิกขา สอนวิธีที่เราจะเจริญปัญญา เพราะฉะนั้น เราต้องรู้ว่าเราจะมีสมาธิได้ด้วยอะไร เบื้องต้นก็หากรรมฐานสักอย่างหนึ่ง ที่เราถนัด ถนัดอะไรก็เอาอันนั้น ไม่มีดีหรือเลวมากกว่ากันหร...

พวกเราก็ต้องเริ่มฝึก ที่เราฟังหลวงพ่อพูดทั้งหลายนี่ เพื่อสร้างสัมมาทิฏฐิในเบื้องต้น มีสัมมาทิฏฐิในเบื้องต้นแล้ว ก็สังเกตใจตัวเอง อย่าทำอะไร อย่าคิดอะไรด้วยอำนาจของกิเลส กิเลสอยู่เบื้องหลังความคิด รู้ทันไป แล้วต่อไปจะเห็นกิเลสอยู่เบื้องหลังคำพูด กิเลสอยู่เบื้องหลังการกระทำ แล้วต่อไป การที่เรารู้ทันกิเลส นั่นแหละสัมมาวายามะ รู้เนืองๆ สติเราจะแหลมคมขึ้นเรื่อยๆ รู้ได้เร็วขึ้นเรื่อยๆ ทุกครั้งที่รู้ทัน...

หลักการสอนธรรมะ สอนตามใจผู้เรียน ถ้าใจผู้เรียนไม่เอา ใจปิด พอใจอยู่แค่นี้ พอใจแค่นี้ก็เอาไปแค่นี้ ต้องการพัฒนา ก็ต้องมาต่อสู้ ต่อสู้ใหม่ ต่อสู้กับความเห็นผิดของตัวเอง ต่อสู้กับความเซลฟ์จัด บางทีเรารู้สึก กูเก่งๆ มาว่าเราไม่ถูกอย่างนี้ โมโห เราก็ต้องสู้ แล้วสังเกตเอา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 2 กุมภาพันธ์ 2563 ไฟล์ 630202B ซีดีแผ่นที่ 86

ฆราวาสก็สามารถบรรลุมรรคผลได้ โดยเฉพาะมรรคผลขั้นต้นๆ ฆราวาสไม่แพ้พระหรอก มันอยู่ที่เราทำถูกไหม ทำมากพอไหม จะทำได้มากพอ ก็ต้องอดทน จะทำให้ถูก ก็ต้องอดทน สองตัวนี้ ทนคนละแบบ จะทำให้ถูก ก็ต้องอดทนต่อคำสอนของครูบาอาจารย์ โดนโขก โดนสับ โดนจิก โดนตี ถ้าทนได้ ก็ได้แก่น พระพุทธเจ้าบอก เราจะทุบพวกเธอเหมือนช่างปั้นหม้อทุบดิน ทุบๆๆ ไป ใครทนได้ ก็ได้แก่น ฉะนั้น เราต้องทน ต้องอดทน หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสว...

อย่าไปหลงกับโลกมาก สอนตัวเองไปเรื่อยๆ ว่าเราเริ่มแก่ลงทุกวันแล้ว ต่อไปเดี๋ยวเราไม่มีกำลัง ฉะนั้น การภาวนาต้องทำทุกวัน เว้นวรรคไม่ได้ เว้นวรรคแล้วมันก็เจริญแล้วเสื่อม วนอยู่เท่านั้น อดทนเอา ภาวนารู้หลักแล้ว ก็ต้องอดทนเอา -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 1 กุมภาพันธ์ 2563 ไฟล์ 630201B ซีดีแผ่นที่ 86

สติเป็นตัวรู้ทัน รู้ทันว่าจิตไหล โมหะก็ดับ ราคะ-โทสะถึงมีขึ้นมาก็ดับด้วย ถ้ารู้ได้เร็ว ราคะ-โทสะยังไม่เกิด จิตเคลื่อนปุ๊บ รู้ปั๊บ ยังไม่ได้ไปจับอารมณ์ได้ชัดเจน ถ้าจับอารมณ์แล้ว คราวนี้ราคะ โทสะ โมหะมันจะเกิด เกิดด้วยกันหมดเลย ราคะก็เกิดกับโมหะ โทสะก็เกิดกับโมหะ ถ้าเรารู้ทันตั้งแต่ต้นทาง จิตหลงแล้วรู้ปั๊บ ราคะ-โทสะก็ไม่มี โมหะก็ดับ เมื่อจิตไม่มีกิเลส ศีลอัตโนมัติจะเกิดขึ้น ที่ท่านบอกว่า ผู้ใดตามคุ้...

เราต้องเข้าใจ เรียนศาสนาพุทธ ไม่ใช่เรียนให้เกิดความเฮง เรียนเพื่อจะร่ำรวย เรียนให้โชคดี แต่จะเรียนเพื่อจะไม่ทุกข์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ไม่ทุกข์ทางใจ พระพุทธเจ้าก็ไม่ได้สอนแบบงมงาย ว่าอย่าทุกข์ทางใจ ท่านไม่พูดเฉยๆ ท่านชี้แจงว่าเหตุของความทุกข์ทางใจอยู่ที่ไหน เวลาเราจะละความทุกข์ทางใจ ละความทุกข์ทางใจโดยตรงไม่ได้ เราต้องละเหตุที่ทำให้ใจเราทุกข์ เหตุที่ทำให้ใจทุกข์ก็คือตัวความอยาก ความอยากหรือตัวตัณหา ต...

การปฏิบัติอย่าให้จิตออกนอก หลวงพ่อไปเรียนกับหลวงปู่ดูลย์ หลวงปู่ดูลย์ท่านก็สอนว่าอย่าส่งจิตออกนอก จิตที่ส่งออกนอก คือจิตที่ไม่มีสมาธิ... เพราะอย่างนั้น เราต้องมาฝึก จิตออกนอกแล้วรู้ไวๆ หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 28 มกราคม 2563 ไฟล์ 630126 ซีดีแผ่นที่ 86

คำว่าเหนือโลกก็คือ "โลกุตระ" พวกเรามีโอกาสที่จะเข้าถึงโลกุตรธรรมทุกคน เพราะเราได้ฟังธรรมของพระพุทธเจ้าแล้ว เมื่อเราได้ฟังธรรม เข้าใจวิธีปฏิบัติแล้ว ก็ลงมือปฏิบัติไป ความทุกข์มันอยู่ที่ตัวเราเอง อยู่ที่กาย อยู่ที่ใจ พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนเราให้หนีความทุกข์ ท่านสอนเราให้เผชิญหน้ากับมัน เรียนรู้ความจริงของร่างกาย เรียนรู้ความจริงของจิตใจไป หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม 26 มกราคม 2563 ไฟล์ 63...

มันมีคำอยู่สองคำ คำว่าจิตกับคำว่าอารมณ์ อารมณ์ แปลว่า สิ่งที่ถูกรู้ ตัว object จิต คือ ธรรมชาติที่รู้อารมณ์ คือตัว subject เพราะฉะนั้น มันมีจิตกับอารมณ์ ถ้าเราให้ความสำคัญกับอารมณ์ เราจะสงบ เพราะว่าจิตอยู่ในอารมณ์อันเดียว ไม่วอกแวก จิตก็สงบ ถ้าเราให้ความสำคัญกับจิต เราจะได้เรียนรู้ความเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงของจิต เราจะได้ปัญญา เพราะฉะนั้น เราเอาจิตเป็นหลักไว้ หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรร...

วิธีเจริญสติก็คือหัดอ่านสภาวธรรม คอยรู้สึกในตัวสภาวธรรมไปเรื่อยๆ อย่างรู้สึกในตัวร่างกาย ร่างกายมันหายใจ รู้สึก ร่างกายยืนเดินนั่งนอน รู้สึก ร่างกายเคลื่อนไหว ร่างกายหยุดนิ่ง รู้สึก คอยรู้สึกไป... เฝ้ารู้เฝ้าดูไป ต่อไปก็ล้างความเห็นผิด กายนี้ใจนี้ไม่ใช่ตัวเราของเรา เหมือนหุ่นยนต์ตัวหนึ่งเท่านั้นเอง การปฏิบัติธรรมมันไม่ได้ลึกลับอะไรเลย คอยรู้สึกตัวไว้ แล้วก็รู้สึกกายรู้ หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัด...

การทำกรรมฐานอย่าเปลี่ยนบ่อย เราใช้เครื่องอยู่อะไรก็ใช้อันนั้น ถ้าเราเปลี่ยนบ่อย สมมุติว่าตื่นมา เราก็พุทโธๆ เดี๋ยวหนึ่งพอใจเริ่มฟุ้งซ่าน เอ้า ไปหายใจอีกแล้ว หายใจสักพักนึง อึดอัด ไปเดินอีกแล้ว เปลี่ยนตลอดเวลา มันจะจับหลักไม่ได้ คือมันจะไม่ได้จิต ถ้าเราจะพุทโธ ก็พุทโธให้เด็ดเดี่ยวลงไป พุทโธไปแล้วใจสงบ ก็รู้ พุทโธแล้วใจฟุ้งซ่าน ก็รู้ พุทโธแล้วมีความสุข ก็รู้ พุทโธแล้วมีความทุกข์ ก็รู้ เราถึงจะเห็นคว...