หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

ธรรมะที่พระพุทธเจ้าสอน ไม่ใช่มีแต่ว่าวิปัสสนากรรมฐานอย่างเดียว แต่คนซึ่งมีสติปัญญามีบุญบารมีพอ ต้องการพ้นทุกข์ ก็เจริญสมถะเจริญวิปัสสนาด้วยสติปัญญาอันยิ่ง ไม่ใช่ทำโง่ๆ ทำแบบมีสติมีปัญญา คนที่จะอยู่กับโลกก็เรียนธรรมะสำหรับโลก รู้ว่ามีผลประโยชน์ได้ ก็เสียผลประโยชน์ได้ ทุกอย่างในโลกนี้ล้วนแต่แสดงความไม่เที่ยงเหมือนกันทั้งหมด เห็นไหมในโลกนี้ก็แสดงธรรมะชั้นสูง คือแสดงไตรลักษณ์อยู่ต่อหน้าต่อตาเรานี้ หลว...

บางครั้งจิตมันก็ปล่อยวางจิต บางครั้งจิตมันก็หยิบฉวยจิต เราสั่งมันไม่ได้หรอก พอเราเห็นว่ามันเป็นไตรลักษณ์ เป็นอนัตตา จิตมันก็วาง เราบังคับจิตไม่ได้ จิตเป็นอนัตตา เราดูจิตให้เห็นไตรลักษณ์ไปเรื่อยๆ มันก็คือการทำวิปัสสนากรรมฐานนั่นเอง แต่ว่าใช้ตัวจิตผู้รู้เป็นอารมณ์ ภาวนามาเป็นลำดับๆ ใจมันก็คลายออกจากความทุกข์มาเรื่อยๆ ก็รู้ว่าความอยากเกิดเมื่อไหร่ ใจก็ดิ้นรน ใจดิ้นรน ใจก็มีภาระ ใจที่มีภาระก็คือใจที่ม...

สมาธิชนิดสงบ ทำให้จิตมีกำลัง สมาธิชนิดที่จิตตั้งมั่น ทำให้จิตมีความพร้อมที่จะเจริญปัญญา จิตมันตั้งมั่นแล้ว สติระลึกรู้รูป มันจะเห็นรูปเป็นของถูกรู้เป็นอารมณ์ สติระลึกรู้นาม มันก็จะเห็นว่า นามธรรมทั้งหลายสุขทุกข์ดีชั่วทั้งหลาย เป็นของถูกรู้ คือเป็นตัวอารมณ์ จิตเป็นคนดู จะเห็นอารมณ์ทั้งหลายหมุนเวียนเกิดดับ มันจะแสดงไตรลักษณ์ให้เราเห็นเอง ไม่ใช่คิดเรื่องไตรลักษณ์ ตราบใดที่ยังใช้ความคิดอยู่ ยังไม่ขึ้น...

ไม่มีความยุ่งยากอะไรที่จะปฏิบัติ พยายามฝึกให้ได้จิตที่เป็นคนดูขึ้นมาให้ได้ก่อน พอเราได้จิตที่เป็นคนดูแล้ว สติระลึกรู้ที่กาย ตรงที่สติเป็นผู้ดูคือจิตมีสมาธิที่ถูกต้องแล้ว สติระลึกรู้กายด้วยจิตที่ตั้งมั่นเป็นกลาง มีสมาธิเป็นผู้ดู มันจะเห็นความจริงของกาย ถ้าไม่มีสมาธิ คือจิตที่เป็นผู้รู้ผู้ดู จิตที่เป็นผู้รู้ผู้ดูไม่ใช่ตัวสมาธิ แต่จิตที่เป็นผู้รู้ผู้ดูคือจิตที่มีสมาธิ จิตกับสมาธิเป็นองค์ธรรมคนละตัวกั...

ถ้าใจยอมรับความจริงได้สักอย่างเดียว ความทุกข์จะไม่เกิดขึ้น การที่เราเรียนกรรมฐานแยกขันธ์ ๕ เราเห็นความจริงของขันธ์ ๕ ก็เพื่อให้ใจมันยอมรับความจริงได้ว่า ร่างกายนี้ก็ไม่เที่ยง สุขทุกข์ดีชั่วอะไรก็ไม่เที่ยง จิตใจของเราก็ไม่เที่ยง เป็นของมีชั่วคราวแล้วก็หายไป ทุกอย่างเหมือนภาพลวงตา พอเห็นอย่างนี้แล้ว เวลาคนที่เรารักพลัดพรากไป จากเป็นหรือจากตาย มันก็ไม่ทุกข์หรอก เรารู้เลย มันทุกข์เพราะสัญญา มันปรุงขึ้...

เรียนให้เห็น เรียนด้วยการเห็นเอา เห็นจิตไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เรียนด้วยการเห็นเอา เห็นว่าเจตสิก คือ สุขทุกข์ ดีชั่ว ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เห็นเอา ไม่ใช่คิดเอา เรียนด้วยการเห็นเอา ว่าร่างกายนี้ รูปนี้ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เรียนรู้ความจริงด้วยการเห็นมัน การเห็นมันอย่างถูกต้อง คือคำว่าวิปัสสนากรรมฐาน วิปัสสนา แปลว่า เห็นแจ้ง เห็นจริง เห็นถูก ปัสสนะ แปลว่า การเห็น วิ แปลว่า...

พระพุทธเจ้าท่านบอก ภพไม่ว่าจะดีพิเศษแค่ไหน ละเอียดประณีตแค่ไหน ก็ทุกข์ทั้งสิ้น มีแต่ทุกข์มากกับทุกข์น้อย เป็นเทวดาก็ทุกข์ เป็นพรหมก็ทุกข์ ถึงภพละเอียดแค่ไหน เพราะใจยังดิ้นรนปรุงแต่งอยู่ ดิ้นรนปรุงแต่งเพราะอยาก มีตัณหา มีตัณหาเพราะไม่เห็นความจริง การไม่เห็นความจริงของกายของใจคือตัวอวิชชา มีอวิชชาคือไม่เห็นความจริงของกายของใจ ก็เกิดความอยาก อย่างเราไม่เห็นความจริงของกายของใจ ว่าต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้อง...

คนเห็นแก่ตัวภาวนาไม่ขึ้นหรอก เพราะเราภาวนาเพื่อลดละความเห็นแก่ตัว ภาวนาไปเรื่อยๆ อย่าว่าแต่จะเห็นแก่ตัวเลย มันเห็นกระทั่งว่าตัวเราไม่มีจริง เห็นถึงขนาดนั้น ถ้าเราเริ่มด้วยความเห็นแก่ตัว ไม่ได้กินหรอก ภาวนาไม่ขึ้น เพราะมันรักตัวเองเกินไป ท่านถึงสอนให้ทำทาน ให้รักษาศีล เพื่อไม่ให้เห็นแก่ตัว ให้เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่คนอื่น ช่วยเหลือคนอื่น ช่วยเหลือสัตว์อื่น ใจที่ไม่เห็นแก่ตัว ใจที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มันโ...

ความสุขมีหลายระดับ พวกเราค่อยๆ ฝึกตัวเองไป ให้เวลากับตัวเองให้มาก ยุ่งกับคนอื่นเท่าที่จำเป็น มีเวลาแล้ว ให้กับตัวเองเยอะๆ อย่าทำเหมือนหมาขี้เรื้อน ครูบาอาจารย์เปรียบกามสุขเหมือนหมาขี้เรื้อน ... เวลามันคัน เกาแล้วมีความสุข แล้วเดี๋ยวก็คันอีก บริโภคกามไป มีความสุขแป๊บเดียว อยากได้อย่างอื่นอีกแล้ว ดูหนัง แล้วก็อยากไปฟังเพลง อยากไปกินของอร่อย ความสุขของหมาขี้เรื้อน ความสุขที่เหนือกว่านั้นมันมี อย่าไปห...

การที่เราไม่ยอมทำตามกิเลสไปเรื่อยๆ เรียกว่าเรามีศีลอยู่ ใจเราจะค่อยๆ เข้มแข็งขึ้น ใจไม่วิ่งพล่านตามกิเลส สมาธิมันจะค่อยๆ ดีขึ้นเรื่อยๆ อย่างกิเลสเกิดแล้วเราค่อยรู้ทันเรื่อยๆ ไม่ผิดศีล การที่เราคอยรู้ทันกิเลส ใจจะไม่ฟุ้งซ่าน เพราะตัวที่ทำให้ใจฟุ้งซ่าน ก็คือตัวกิเลส ฉะนั้นเราคอยรู้ทันกิเลสที่เกิดในใจเรื่อยๆ ไป โลภ โกรธ หลง อะไรเกิด ก็รู้เอา ใจมันจะมีสมาธิดีขึ้นๆ ... คอยรู้ทันใจไปเรื่อย ขั้นแรกมันก็จ...

ถ้ารู้สึกตัวเป็น จิตมันจะหลุดออกจากโลกของความคิด มันจะรู้สึก อยู่กับปัจจุบันได้ เวลาร่างกายเคลื่อนไหว มันจะเห็นเลย ร่างกายที่เคลื่อนไหว มันถูกรู้ถูกดู จิตเป็นคนรู้ คนดู ความรู้สึกทั้งหลายเกิดขึ้นในใจ นั่นก็เป็นของถูกรู้ถูกดู จิตเป็นคนดู เห็นอย่างนี้ได้ ก็จะเจริญปัญญาได้ ถ้าใจยังหลงอยู่ในความคิด ไม่สามารถเจริญปัญญาได้จริง เพราะการเจริญวิปัสสนาที่แท้จริงนั้น ไม่ใช่การคิด ความคิดมันปิดบังความจริง การ...

ตั้งอกตั้งใจเรียน สิ่งที่หลวงพ่อสอน พยายามเรียนเข้าไป แต่ถ้าเรียนแล้วมันไม่ถูกจริตจริงๆ ก็ค่อยไปเรียนที่อื่น คล้ายๆ บางคนมันยังไม่ถึงเวลา ยังไม่ถึงเวลาที่จะเข้าใจธรรมะ ต้องสะสมอีก ก็ไปสะสม สร้างบุญบารมีไป ทำทาน รักษาศีล ฝึกจิตฝึกใจให้อยู่กับตัวเองไป ได้ไปเจอพระเมตไตรย พระศรีอาริย์ ท่านมาตรัสรู้ เราไปเรียนต่อ จะไปได้เร็วมาก ถ้าเราไม่เคยเสียฝึกตั้งแต่วันนี้ ไปเจอพระศรีอาริย์ ท่านก็สอนไม่ไหว ไม่ใช่ทุ...

คำถามในการปฏิบัติแทบจะไม่จำเป็นเลย ถ้าเราดูสภาวะของตัวเองได้ คำถามทั้งหลายที่จำเป็น ก็คือคำถามที่ว่า "จะรู้สภาวะได้อย่างไร" สิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน สิ่งที่ครูบาอาจารย์สอนก็คือ เราจะปฏิบัติอย่างไร เราจะรู้สภาวะได้อย่างไร พระพุทธเจ้าก็ทำหน้าที่ตรงนี้เท่านั้นเอง สอนให้เรารู้วิธีปฏิบัติ การปฏิบัติก็คือหัดรู้สภาวะไป พอท่านสอนอย่างนี้แล้ว หน้าที่ที่เหลือเป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องเดินด้วยตัวเอง อย่าเกาะแข้...