Podcast Muzeum Historii Polski

Kto pierwszy odkrył Amerykę i czy mógł być to Jan z Kolna? Kim była ta legendarna postać? Czy Polska brała udział w odkryciach geograficznych? Kto dzisiaj pamięta o Krzysztofie Arciszewskim, Michale Bojmie, a także innych odkrywcach? Co możemy powiedzieć o kolonialnych ambicjach II Rzeczpospolitej? Czy to prawda, że Angola, Liberia czy też Madagaskar mogły stać się polskimi terenami zamorskimi? W...

Jakie właściwości zdrowotne przypisywano tytoniowi w poprzednich wiekach? Kto pierwszy zapakował papierosy do paczki i dlaczego nie zawsze możemy wierzyć autorom XIX-wiecznych poradników zdrowotnych zachwalających jego zalety? Czy to prawda, że w ciągu ostatniego stulecia nikotyna zabiła więcej Polek i Polaków niż dwie wojny światowe? Wreszcie - kiedy w historii Polski palono najwięcej? W najnowsz...

Czy wiesz, że jeszcze w XIX wieku lekarz mył ręce dopiero po operacji, a nie przed? Amputacja piłą, kuracja rtęcią, magiczne mikstury oraz nacinanie dziąseł ząbkującym dzieciom - to tylko kilka szokujących przykładów dawnych zabiegów medycznych. Czym była medycyna przed wiekami? Jak często uciekano się do rytuałów opierających się na czynnościach magicznych i do kiedy wierzono w takie rytuały? Kie...

Bohater, heros, wojownik z pomnika − takim znamy księcia Józefa Poniatowskiego z lekcji historii. Słusznie, bo to jeden z najwybitniejszych Polaków, ale nie do końca... W tym odcinku podcastu przedstawimy nagą prawdę o księciu Pepim – chwilami nawet dosłownie, bo dzięki pewnemu zakładowi gołego arystokratę mogła zobaczyć cała Warszawa, i to dwukrotnie. Odpowiemy na pytanie czym zasłużył sobie na m...

Co możemy powiedzieć o Sarmatach? Kim byli i dlaczego są istotni dla historii Polski? "Polacy nie gęsi, iż swój język mają" - jak po wielu wiekach możemy interpretować słynny cytat Mikołaja Reja, zwłaszcza że w okresie Renesansu to właśnie przybysze znad Wisły i Niemna zadziwiali Europę znajomością języków i otwartością na inne kultury? Czy mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów mieli kompleksy...

W środku Europy w latach 1932-1933 zagłodzono kilka milionów obywateli Związku Sowieckiego. Za decyzją stał Józef Stalin. Dlaczego Wielki Głód na Ukrainie spotkał się z obojętnością całego świata, a Walter Duranty - dziennikarz, który kłamał na jego temat został uhonorowany prestiżową nagrodą Pulitzera? I co wspólnego z tragedią na Ukrainie miał paranoiczny strach Józefa Stalina przed Polakami? Po...

W tym szczególnym odcinku powrócimy do czerwca 1938 roku. Przeniesiemy się na murawę boiska, na którym polska reprezentacja piłki nożnej stawiła czoła poteżnej drużynie z Brazylii. W jakim składzie zagrali Polacy w swoim debiutanckim meczu? Kto dzisiaj pamięta takie nazwiska jak Ernest Wilimowski czy Leonidas da Silva? Kim był Michał Frank i dlaczego zapadł w pamięć jako wybitny komentator sportow...

Co w gruncie rzeczy wydarzyło się 11 listopada 1918 roku i dlaczego ten dzień został Narodowym Świętem Niepodległości? W jakich warunkach powstała nowa Europa po I wojnie światowej i czy burzliwe losy naszego kraju w latach 1918-1923 były wyjątkowe na tle losów innych państw europejskich? Czy odrodzona Polska była pomysłem elit, które siłą narzuciły swoją wizję ludowi? A może jednak zbudowały ją –...

Dlaczego Krzyżacy zajmują tak istotne miejsce w polskiej historii? Skąd się wzięli? Czy znaleźli się oni na ziemiach polskich, bo udało im się dokonać fałszerstwa? Jak funkcjonował zakon krzyżacki i za kogo modlili się jego członkowie? Czy do dziś nosimy okulary Sienkiewicza, gdy spoglądamy na rycerzy z czarnym krzyżem na płaszczu? Pomówimy także o tym, co przyniosło zwycięstwo pod Grunwaldem, a t...

W tym podcaście przyjrzyjmy się z bliska średniowiecznemu światkowi przestępczemu. Czy mieliśmy w swojej historii polskiego Robin Hooda? Dlaczego tak często rozbojem parali się na naszych ziemiach szlachetnie urodzeni i kim byli legendarni polscy rozbójnicy? I wreszcie, czy prawdziwe było wyjątkowe okrucieństwo, jakie zadawano każdemu, kto wchodził na ścieżkę bezprawia? Podobno dyby stanowiły bard...

Co o polsko-węgierskich relacjach mówi nam znane przysłowie "Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki"? Czy Węgrzy zawsze byli naszymi przyjaciółmi? Jak te stosunki wyglądały w XX wieku? Dlaczego poznański czerwiec 1956 roku wpłynął na węgierskie powstanie z października tego roku? Kim był Imre Nagy i dlaczego zbezczeszczono zwłoki Jánosa Kádára? Czy Polska stanowiła inspirację dla...

Ludzkie życie - czy można przeliczyć je na pieniądze? Na czym polega odszkodowanie, zadośćuczynienie, a czym są reparacje w kontekście strat wojennych? W jaki sposób eksperci kalkulują ich zakres? Czy można mówić o sprawiedliwej odpłacie w przypadku szkód przyniesionych przez wojnę? Dowiedz się, czy Niemcy rozliczyły się ze swojej mrocznej przeszłości, a państwa Europy Środkowej i Wschodniej mogą...

Wojna obronna 1939 roku to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski. W nieco ponad miesiąc niemieckie dywizje rozbiły do szczętu polską armię, a Sowieci wbili Polakom nóż w plecy, zajmując ogromne obszary wschodniej Polski. Wszystko to przy bierności naszych sojuszników. Czy los Polski był przesądzony już w chwili, w której Hitler wydał rozkaz? W podcaście z serii „1000 lat. Prześwie...

Czy czwarty rozbiór Polski w 1939 roku był dla Hitlera i Stalina oczywistością? Czy ideowe różnice pomiędzy nazizmem a komunizmem były tylko elementami politycznego teatru, a wspólna defilada Wehrmachtu i Armii Czerwonej w Brześciu nad Bugiem, która odbyła się 23 września 1939 roku, spotkaniem dwójki przyjaciół? Porozmawiajmy o układzie niemiecko-sowieckim wymierzonym w Polskę i Polaków. Gościem M...

Połowa września 1939 roku, Polska broni się przed przeważającymi siłami niemieckimi, na wschodzie pozostają głównie oddziały tyłowe. Gdy nad ranem 17 września bez wypowiedzenia wojny polską granicę przekracza Armia Czerwona, opór stawiło jej kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy regularnej armii oraz ochotnicy. Heroiczna obrona Kresów była skrajnie trudna – pomimo to stanowi chwalebny rozdział w narodow...

Ile prawdy jest w niedawnych twierdzeniach rzecznika Kremla oraz patriarchy Moskwy Cyryla, jakoby w swojej historii Rosja nigdy nikogo nie napadła? W jaki sposób Rosja stała się największym państwem świata, skoro nigdy nie prowadziła wojen agresywnych? Dlaczego rosyjskie elity powtarzają tezę o tym, że Rosja w swojej historii nigdy nikogo nie napadła właśnie teraz, w 2022 roku, kiedy rosyjskie woj...

Salwy z pancernika Schleswig-Holstein spadły na polską składnicę tranzytową na Westerplatte o 4.45. Był 1 września 1939 roku. Wojsko Polskie zostało - bez wypowiedzenia wojny - zaatakowane na całej długości granicy polsko-niemieckiej, a polskie miasta znalazły się pod niemieckimi bombami. Pomimo heroicznej walki, Polacy ponieśli klęskę. Czy mogliśmy lepiej przygotować się do wojny? Dlaczego Polska...

5 lipca 1945 roku rządy Stanów Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii cofnęły dyplomatyczne uznanie rządowi II Rzeczpospolitej rezydującemu w Londynie. Kilka miesięcy wcześniej miała miejsce konferencja jałtańska, gdzie ustalono, że powstanie nowy, powołany w Moskwie rząd Polski. Czy Polska została zdradzona przez anglosaskich sojuszników? Kim był Franklin Delano Roosevelt, najdłużej urzędujący prez...

„Cud nad Wisłą” – tak zwykło się mówić o bitwie stoczonej w sierpniu 1920 roku pomiędzy oddziałami radzieckiej Armii Czerwonej a Wojskiem Polskim. Dlaczego dla błyskotliwych dowódców, walecznych żołnierzy jest to krzywdzące określenie? Spróbujemy zmierzyć się też z tezą, iż Polska zatrzymała komunistyczną powódź, która mogła zalać całą Europę. Będzie też o tym, dlaczego nie warto nam było zdobywać...

Spisując testament Bolesław Krzywousty próbował zatrzymać bieg historii. Umiera w 1138 roku. Dla Polski to data graniczna. Synowie Krzywoustego rzucają się sobie do gardeł, kolejne pokolenia rozszarpują kraj na coraz drobniejsze części, a tron krakowski zmienia się w gorące krzesło. Rozpoczyna się rozbicie dzielnicowe, które potrwa niemal 200 lat, aż do koronacji Władysława Łokietka w 1320 roku. T...

Dokładnie o godzinie 17.00 na magazyny na ulicy Stawki uderzył Oddział Dyspozycyjny "A" Kedywu Okręgu Warszawskiego AK. Obiekt został w krótkim czasie przejęty przez jeden z najlepiej wyszkolonych i uzbrojonych oddziałów Armii Krajowej w Warszawie. Stare Miasto zdobyło w ten sposób dostęp do zapasów wyżywienia i odzieży, zabezpieczając walczących na kolejny miesiąc. W Podcaście Muzeum Historii Pol...

Mało kto wie, że pionierskie programy ochrony zwierząt powstały wiele wieków temu. Już nasi dawni przodkowie myśleli o ratowaniu najcenniejszych gatunków. Stoczyli m.in. trwającą wiele dziesięcioleci – przegraną ostatecznie – walkę o tura. W tego typu działania angażowali się nawet polscy królowie stanowiąc prawo chroniące zwierzęta lub tworząc rezerwaty dla rzadkich gatunków. W tym odcinku podcas...

Był zaangażowany w osadzenie na tronie aż trzech polskich władców, stworzył podwaliny największego magnackiego rodu w naszych dziejach, założył własne miasto, akademię, wykreował nawet własne stronnictwo polityczne. Wicekról, magnat wszechczasów, polski Richelieu, a może Machiavelli i – o czym mało kto wie – przede wszystkim pierwszy Polak, który odniósł sukces za granicą. Gdy Jan Zamoyski zaczyna...

W 1348 roku epidemia dżumy pustoszy północną Italię, rozlewa się na większość Europy powodując największą apokalipsę w dziejach kontynentu. „Czarna Śmierć” dziesiątkuje miasta średniowiecznej Europy, powoduje długotrwałe i nie zawsze negatywne konsekwencje społeczne i gospodarcze, ale… nie dociera do ziem Królestwa Polskiego. Kiedy największa i najbardziej przerażająca epidemia dżumy tak naprawdę...

Czy rozliczenie komunistycznego reżimu jest wciąż otwartym rozdziałem historii Polski? Kto może dokonać ostatecznego rozrachunku i na jakich zasadach? Jak oceniać polskie spojrzenie na trudną przeszłość? Rządząca przez 45 lat w okresie powojennym komunistyczna monopartia wprowadziła w Polsce niedemokratyczny ustrój, który trwał do 1989 roku. Czy III Rzeczpospolita poradziła sobie z poprzedzającym...