Podcast Latynoamerykański AZ

Z Victorem znamy się od dawna. W 2014 roku odwiedziłem go w ojczystej Wenezueli. Pięć lat później zupełnym przypadkiem spotkaliśmy się w argentyńskim mieście Salta, dokąd Victor emigrował, uciekając przed wenezuelskim kryzysem. Pod koniec 2025 roku, w atmosferze kryzysu wywołanego tym razem w Argentynie przez rządy Javiera Mileia, zobaczyliśmy się w Salcie ponownie. Victor razem z rodziną wybierał...

Kiedy koncern górniczy otwiera działalność na danym terytorium, nagle wszystko zdaje się działać na jego korzyść. Władza ustawodawcza, sądownictwo, a nawet fundacje robią co w ich mocy, aby tylko górnictwo odkrywkowe nie napotykało żadnych uniedogodnień. Ana Radusky, Melina Zocchi i Sergio Martínez opowiadają o dyktaturze górniczej, nieoficjalnym ustroju prowincji Catamarca, dziś na pasku szwajcar...

Na przykładzie rdzennych terytoriów wspólnotowych widać, że jako ludzie, jako gatunek homo sapiens, jesteśmy w stanie patrzeć na ziemię nie tylko jako tort przeznaczony do podzielenia na indywidualne porcje. Może własność prywatna ziemi wcale nie jest jedynym możliwym sposobem bytowania na tej planecie. I może ta alternatywna metoda byłaby szansą na przetrwanie amazońskich lasów w północnej Boliwi...

Od lat 90. XX wieku mieszkańcy Andalgalá bronią góry i wody, której używają do nawadniania swoich pól i sadów. Jednocześnie firmy górnicze i politycy - niezależnie od barw partyjnych - zdają się nie interesować perspektywą mieszkańców. Kto zagarnie wodę z ośnieżonych szczytów Aconquija? W tym odcinku rozmawiamy z Aną Radusky, Meliną Zocchi i Sergio Martínezem z Asamblea El Algarrobo w Andalgalá. O...

Co się dzieje, gdy przegrywasz walkę o ziemię? W jaki sposób niszczone są lasy w prowincji Santiago del Estero w Argentynie? Kogo wspiera Kościół Katolicki w konfliktach między rolnikami a tymi, którzy zawłaszczają ich ziemię? I o jakim Kościele mówimy? Rozmawiamy z ojcem Roberto Murallem z grupy księży po stronie ubogich (OPP, Grupo de Curas en la Opción por los Pobres) w drugim z cyklu odcinków...

Istnieje wiele przykładów peryferyjnych miejscowości, które stopniowo kurczą się, aż w końcu znikają. Przyczyna nie zawsze jest znana. „Młodzi ludzie wybierają miasto” – to często powtarzane słowa, wypowiadane bez głębszej analizy. W małym miasteczku w argentyńskiej prowincji La Rioja mieszkańcy zdali sobie sprawę, że mając wystarczająco dużo wody i ziemi dla wszystkich, nie ma potrzeby emigracji....

Antropolożka Carol Rocha analizuje sytuację narodu Uru Muratos z 2019 roku na podstawie rozróżnienia między intencjonalnością a uważnością ("atencionalidad"). Obie definicje bardzo ułatwiają omawianie takich kwestii jak umowa UE-Mercosur czy fascynacja, jaką wielu z nas obdarza Amerykę Łacińską. Ekonomista Dario Ochoa wskazuje natomiast, że Argentyna dzielnie kroczy w ślady Paragwaju. In...

"Bez drzew, nie ma stolarzy. Bez bioróżnorodności nie istniałoby nasze rękodzieło, ani nasza muzyka, ani poezja, ani kuchnia, ani nic . To wszystko składa się na terytorium i należy do społeczności, która je zamieszkuje", mówi Marcos Pastrana , Diaguita z Tafi del Valle. W tym odcinku uogólniamy numerację podcastów. Ale nie tylko to: rozpoczynamy "Maszynę do znikania światów",...

Wybierając się w kolejną podróż myślę sobie, że wszystko, do czego doszedłem, znalazłem błądząc. Tak też zbłądziłem do El Cardón, wioski na stu mieszkańców, gdzie w sierpniu tego roku przeprowadziliśmy warsztaty z filmu dokumentalnego. Nie dało się tego wymyślić zza biurka: zacznę rowerową podróż w Meksyku, pojadę na południe, a po dziewięciu latach poznam Sergia i nakręcimy dokument o małej rewol...

O agrogórnikach, godności i chodzeniu do restauracji. O liściach koki z Chapare, gazie ziemnym z Tarijy i wylesianiu w Beni. O tym, jak wygląda współczesna Boliwia i w jakim kierunku zmierza na chwilę przed wyborami zaplanowanymi na dzień 17 sierpnia rozmawiam z doktorem Radkiem Powęską.

W wieku lat osiemnastu Emil Witt kupił bilet do Ameryki Łacińskiej, wziął maczetę i poszedł eksplorować Amazonię. Dzisiaj propaguje pastę kakaową z ziaren ze wschodniego Peru, tworzy muzykę elektroniczną inspirowaną dźwiękami tamtejszej puszczy i opowiada nam o swoich doświadczeniach. Odcinek wyjątkowy, wakacyjny i przygodowy. Nie zabraknie kilku słów z pierwszych dni w Argentynie i 49 lat od ofia...

"Trzeba pamiętać zawsze o tym kontekście politycznym: po co ktoś wyciąga krytykę, po co stara się obalić autentyczność tego czy innego święta" - mówi Radosław Powęska, doktor nauk społecznych i latynoamerykanista. I dodaje: " Czy tu chodzi tylko o prawdę, czy właśnie o osłabienie ruchu tubylczego lub ruchów społecznych powiązanych z konkretnym obozem politycznym?" Radosław Powę...

Transformacja energetyczna i międzynarodowe fundacje dobroczynne: dla nas synonim nadziei na przyszłość, a w Ameryce Łacińskiej - nowa strategia ostatniego kroku konkwisty. Trwa wyścig o to, co zostało do zajęcia: mokradła, zadrzewione wyspy na rzekach, szczyty gór, suche płaskowyże. Kupcy przyjeżdżają z zagranicy, państwo pomaga. Kupcom, nie obywatelom. W pierwszych dniach maja w mieście Catamarc...

"Magia w podróży pojawia się w momencie, gdy usiądziemy na chwileczkę i nigdzie się nie spieszymy", mówi Ola Synowiec. O komercjalizacji tradycji i uważności, o turystyce sierocej i etyce podróżowania na przykładzie Meksyku rozmawiamy z autorką książki "Dzieci Szóstego Słońca". Dlaczego "Meksyk to Święto Zmarłych", czy James Bond ma prawo proponować tradycje Meksykanom i jak zwiedzać świat, by nie...

To pytania wraca regularnie: co my możemy zrobić? Przecież to tak daleko, a odpowiedzialność tak rozmyta, bo ilu pośredników stoi między samochodem na "bio"etanol i fabryką zanieczyszczającą dzielnicę toluenem? Skąd mamy wiedzieć, że plantacje sosen marginalizują ludność Guaraní, skoro firma ma radosne "eko"certyfikaty, jest emisyjnie neutralna i w papierach doskonała? Dlaczego mielibyśmy się sprz...

"Trzeba walczyć o to, żeby ludziom żyło się lepiej" - mówi Mirosław Wlekły, dziennikarz, autor książek i sztuk teatralnych. W pierwszej rozmowie tegorocznego cyklu podcastowego wybierzemy się przede wszystkim do brazylijskiej Amazonii, ale nie pominiemy innych regionów tego ogromnego kraju, w tym stanu Paraná, krainy "białych kowbojów". Pomówimy o wylesianiu, polaryzacji społec...

Władze w Buenos Aires zadecydowały o budowie płotu na granicy z Boliwią. I pewnie nikogo już to nie zdziwi bo w ostatnich latach mury i podziały wygodnie umościły się w dyskursie politycznym zachodniego świata. Czy dążenie do homogenizacji społeczeństwa to tylko kaprys prezydentów i magnatów technologicznych? A może jednak takie formatowanie obywateli ma jakieś praktyczne zastosowanie w planach go...

Koreański filozof Byung-Chul Han jasno rozróżnia dwie postawy, które czasem mylnie ze sobą utożsamiamy: optymizm i nadzieję. Według Hana optymizmowi bliżej jest do pesymizmu. Oba nastawienia akceptują status quo i zamykają się na zmianę. Nadzieja natomiast otwiera się na nieznane, na to co "jeszcze nie", czego nie da się zobaczyć. "[...] nadzieja, którą się ogląda, nie jest nadzieją, bo jakże może...

Podobno celem angielsko-francuskiej inwazji było utworzenie "drugiego Urugwaju" z dzisiejszych prowincji Misiones, Corrientes i Entre Rios. Wówczas Parana stałaby się rzeką międzynarodową i nie byłoby trzeba pytać nikogo o zdanie, by w nią wpłynąć. Wpłynąć z flotą handlową przede wszystkim. Co należy zrobić, aby zmienić się w czyjąś kolonię? Czy wystarczy wywiesić obcą flagę, czy może istnieją inn...

Peruwiański noblista Mario Vargas Llosa należy do grona tych osób publicznych, które wywołują raczej skrajne emocje. Zwłaszcza trajektoria polityczna pisarza sprawiła, że wielu czytelników odwróciło się od autora "Zielonego domu" czy "Rozmów w Katedrze". W najnowszej "To dla Pani ta cisza", książce ogłoszonej jako ostatnia powieść Peruwiańczyka, Llosa zaskakuje, sprawia wrażenie, jakby o czymś sob...

W "Wojnach klimatycznych" Harald Welzer sugeruje, że wybory polityczne są de facto wyborami tożsamościowymi: decydujemy, kim chcemy być. W Argentynie widać to w sposób wyjątkowo jaskrawy. Tam jeszcze wszystko jest możliwe, tam w dalszym ciągu istnieje przestrzeń, by zdefiniować się inaczej, niż pasywne i identyczne karty światowego rozdania. Oprócz "Wojen ..." Welzera w dzisiejszym odcinku pojawi...

"Prawda gubi się w informacyjnym szumie", notuje Byung-Chul Han. Czy wciąż nowe dane, obrazy lub - co gorsza - ciekawostki poszerzają nasze zrozumienie świata, czy może wręcz przeciwnie? Wydaje się, że Ameryka Łacińska wyjątkowo często pada ofiarą informacyjnego szumu: odległy kontynent rozpala zmysły i pobudza do "ciekawostkowania", bo czy wiedziałeś, że najpikantniejsze papryczki rosną w ... ? W...

"Nie ma wody", mówią w Patagonii, stojąc nad brzegami gigantycznych jezior. "Ale nie ma też rasizmu", dodają, zapisując w ustawach, kto jest lepszy, a kto gorszy rasowo. "To kontynent przemocy", mówimy o nich my w Europie, a potem urządzamy sobie kolejną wojnę światową, czystkę etniczną lub chociaż sprzedajemy broń innym, żeby wykończyli się samodzielnie. W kontekście Ameryki Łacińskiej są pewne z...

Był listopad roku 2013, kiedy jadąc przez departament Alta Verapaz grupka kobiet i dzieci uciekła przede mną w stanie paniki. W Gwatemali czasu spędziłem mało. Nie zdążyłem zagłębić się w historię regionu na tyle, by zrozumieć scenę, w której uczestniczyłem. Aż do dziś. Może się okazać, że nie potrzebujemy Orwella, by pokój oznaczał przemoc, wolność dyktaturę, a "zielona energia" okazała...

Liberalizm to kierunek polityczny promujący wolność osobistą. Dlaczego więc Giovanni Batz pisze o "dyktaturach liberalnych", pozornym oksymoronie ideologicznym, który funkcjonował w Gwatemali i całej Ameryce Łacińskiej na przełomie XIX i XX wieku? Chciałoby się powiedzieć, że niektóre słowa mogą oznaczać co innego po różnych stronach oceanu. Andrzej Bobkowski - Polak, Europejczyk, wolnoś...