Podcast Latynoamerykański AZ

Jaka może istnieć relacja między analizowanym tematem i analizującym? Skąd bierze się dziwne napięcie na sali w Patagonii, a skąd na Podlasiu? Czy socjalizm w Ameryce Łacińskiej to Związek Radziecki, a liberalizm oznacza wolność? Odcinek wyszedł wielowątkowy, ale Gwatemala otworzy i zakończy nasze rozważania: bo skoro już analiza i analizowane tematy, to kto te tematy wybiera? Kto powinien zadawać...

W książce "Wojny klimatyczne" Harald Welzer przytacza przykład leżaków na statku rejsowym. Anegdota autorstwa Heinricha Popitza z zaskakującą jaskrawością ilustruje współczesne problemy z ziemią w Patagonii. W wizji świata przedstawionej natomiast przez Olgę Huenaihuen (Mapuche) w filmie "Jaskinia chrząszcza" owe problemy znikają z definicji, podczas gdy Lecko Zamora (Wichi) po...

W Argentynie protesty i inflacja trwają. Jak zwykle. Światowe media informują o ostatnich brutalnie tłumionych demonstracjach obywatelskich przed budynkiem kongresu. Dalej od błysku fleszy i trzy tysiące kilometrów na południe od Buenos Aires jezioro Acigami zmienia nazwę na Roca. Ponownie. To wydarzenie, jeśli odczytać je w kontekście, mówi znacznie więcej o sytuacji w Argentynie niż gazy łzawiąc...

Chociaż w Wenezueli nie toczy się wojna, w ostatnich latach z kraju wyjechało blisko 8 milionów obywateli, liczba porównywalna tylko do fali osób uciekających z Ukrainy i Syrii. Peru jest drugim -po Kolumbii- krajem przyjmującym najwięcej Wenezuelczyków. Kojarzony z Andami kraj zamieszkuje już półtora miliona przybyszów z nad Morza Karaibskiego. Dla Peru to swoisty debiut w roli kraju imigracyjneg...

Pod koniec XIX wieku Argentyna buduje własną wersję chińskiego muru, stając plecami do Ameryki Łacińskiej, a twarzą zwracając się ku Europie. Mur, a raczej fosa, ma oddzielać to, co obce. To, co niecywilizowane. (Gdy zaczynam nagrywać ten odcinek, przed domem przejeżdża wojskowa ciężarówka, wracająca z żołnierzami od strony muru, a raczej płotu, który ma oddzielać to, co obce, i tak dalej.) Co mus...

W książce "Cazadores de poder" (Łowcy władzy) psycholog Marcelo Valko opisuje przemoc symboliczną i ciszę, jaka roztacza się wokół owej przemocy. Czasami opowieści o minionych cierpieniach muszą poczekać więcej niż jedno życie, więcej niż pokolenie, zanim wypłyną na światło dzienne w słowach historii osobistych. Rozważając konkwistę Ameryki Łacińskiej zwykło się myśleć o Hiszpanach czy E...

Co łączy Patagonię z Podlasiem? Zdumiewająca natura i niskie temperatury zimą to z pewnością nie wszystko. Może "wymazywana przeszłość", zwłaszcza ta związana z konkretną grupą etniczną? Aneta Prymaka-Oniszk w książce "Kamienie musiały polecieć" przedstawia spojrzenie na historię i Polskę z perspektywy ludności białoruskojęzycznej. Niektóre wspomnienia, wypowiedzi czy obserwacj...

Zdać sobie sprawę z rozmiaru, to nie aż takie proste. Zdania twierdzące i liczby, o których czytamy, nie mogą przełożyć się na zakorzenioną we wnętrzu wiedzę, jeśli nie ma się do czynienia z żadną formą doświadczenia. Celem 10-tego odcinka Podcastu Latynoamerykańskiego 24 jest przełamanie tej niemożności: doświadczyć, nie będąc na miejscu. Zaprasza Wojciech Ganczarek.

Czy świat podzielony na strefy produkcji rolnej (tę większą), ścisłej ochrony przyrodniczej (tę mniejszą) i megamiasta (gdzie zamieszkamy wszyscy) mógłby w ogóle funkcjonować? Dlaczego ludzie opuścili wieś i udali się do miast? Bo wieś była biedna i zacofana? Czy ja wiem. Maurycy Zamoyski miał 190 tys. hektarów i nie musiał się zatrudniać w fabryce. Dziś pomówimy o kolonizacji wewnętrznej, Argenty...

Czy świat podzielony na strefy produkcji rolnej (tę większą), ścisłej ochrony przyrodniczej (tę mniejszą) i megamiasta (gdzie zamieszkamy wszyscy) mógłby w ogóle funkcjonować? A może okazałby się systemem skrajnie niestabilnym na poziomie nie tylko produkcyjnym, ale i społecznym? Innymi słowy: czy dyskutowana w poprzednim odcinku umowa UE-Mercosur mogłaby mieć wpływ - na przykład - na nasilenie is...

Dzisiaj nieco mniej filozoficznie: porozmawiamy o tym, jak na umowę między Unią Europejską a Mercosurem patrzy się za oceanem, konkretnie: w Paragwaju. Brzmi zbyt technicznie? Ale chodzi tylko o to, że lekkie obniżenie cen mięsa dla konsumenta europejskiego może nie tylko namieszać w sektorze rolnym na Starym Kontynencie, ale i doprowadzić do katastrofy ekologicznej i społecznej za oceanem. Towarz...

To ja mam głód, czy raczej głód ma mnie? Poleciałem do Meksyku samolotem, czy raczej pilot samolotu, korzystając z godnych pozazdroszczenia umiejętności, przeniósł mnie na drugą stronę oceanu? Jak bardzo zmienia się świat, który opisujemy -i obserwujemy- gdy tylko upodmiotowić w opisie rzeczywistego wykonawcę czynności. Wówczas okaże się, że zmieni się automatycznie znaczenie takich określeń jak n...

Dziś mamy wyjątkowo dużo gości: będzie z nami poeta Mario Benedetti (Urugwaj), historyk Marcelo Valko (Argentyna), artysta grafik Joaquin Torres Garcia (znowu Urugwaj), historyk społeczny Pablo Pozzi (znowu Argentyna) a nawet Che Guevara i Dariusz Rosiak. Porozmawiamy o tym, jak przedstawiać świat. O tym, na ile możemy liczyć na liderów oraz ile miejsca zostawiać im na kartach historii. Powiemy, ż...

Javier Milei zapowiadał zerwanie ze starą polityką i nieograniczoną wolność. To, co pokazał przez pierwsze dni u władzy, to dyktatorskie metody i bliskie towarzystwo najbardziej zmurszałej kasty politycznej w kraju. Chce poza tym wrócić do świetnej passy argentyńskiej gospodarki z końca XIX wieku, z tym że sukcesy z tamtych czasów kraj zawdzięczał podbojom terytorialnym. Co Milei chce podbijać w X...

Czy można zmienić świat, mieszkając w samotności patagońskiego majątku? W "Socjologii obrazu" Silvia Rivera Cusicanqui opowiada na przykładzie rewolucji z 1952 roku w Boliwii, w jaki sposób osiągnięcia społeczne przedstawiane są w narracjach oficjalnych jako dokonania indywidualnych bohaterów. A że kłamstwo powtarzane wielokrotnie w końcu staje się prawdą, po pewnym czasie nie wiemy, kto...

Czemu służy czwarta osoba liczby pojedynczej w języku aymara? Czemu służy obiektywność, jeśli w ogóle istnieje? Czy Javier Milei wygrał wybory, bo w pandemii Argentyńczycy nie mogli pić wspólnie yerba mate? I czy filmy dokumentalne mają moc łagodzenia chęci dominacji jednych nad drugimi? Zaprasza Wojciech Ganczarek.

Czy konkwista trwa nadal? A jeśli tak, to jakie terytoria Ameryki Łacińskiej są dziś podbijane? I czy na potencjalnych podbitych patrzymy w duchu równości, tolerancji, a może równoważności? Dziś wstęp do socjologii obrazu, a naszą przewodniczką na nowej drodze będzie Silvia Rivera Cusicanqui. Zaprasza Wojciech Ganczarek.

Podcast Latynoamerykański 24 to czwarty cykl podcastowy na tym kanale. Wychodząc od wydarzeń aktualnych, postaci z filmów dokumentalnych własnego autorstwa oraz innych treści kultury będziemy przybliżać rzeczywistość społeczną Ameryki Łacińskiej. Cząstka "24" w nazwie podcastu ma przypominać słuchaczom, że nowe odcinki ukazują się w 2-gim i 4-tym tygodniu miesiąca. Ten odcinek nosi numer...

Zjawić się w Polsce po 10 latach to jest jednak trzęsienie ziemi. Może nie spektakularne z zewnątrz, ale wewnętrznie przeżywane bardzo i wielopłaszczyznowo. Głowa wiruje w refleksjach, przyszłość jest otwarta.

Jak daleko leży przeszklony, przejrzysty kanadyjski port lotniczy od kanadyjskiej korporacji wydobywczej, która na codzień zajmuje się okłamywaniem argentyńskiego społeczeństwa? Istnieją nieciągłości tak głębokie, że można zapomnieć, że po drugiej stronie oceanu jedyna rzeczywistość może wyglądać zupełnie inaczej. Oto mały podcast z samolotu: wracamy do Polski.

Ostatni dzień pedałowania w 10-letniej podróży nie zdarza się na codzień, chociaż jest może mniej spektakularny, niż by się oczekiwało. Nawet na poziomie refleksji. Ta jest bowiem blokowana: jej zaistnienie oznaczałoby akceptację nieuniknionego i do końca nie chcianego. W tle: burza, lasy i przystań spokoju, jaką jest dla nas natura.

Europocentryzm można zdefiniować jako przyjmowanie za oczywistość, że to, co w Europie, to standard, norma, sytuacja poprawna. Od tej sytuacji poprawnej mogą występować odchylenia, więc wtedy doszukujemy się, co nieprawidłowego wydarzyło się na przykład w Ameryce Łacińskiej, że tamtejsza sytuacja odbiega od jedynej słusznej normy. A jeśli popatrzeć na pewne sprawy odwrotnie i to Amerykę Łacińską p...

Władze okupacyjne i państwo postkolonialne to bardzo często to samo, a jednak wyobrażenia, jakie podsuwają nam oba wyrażenia są diametralnie odmienne. Podobie dzieje się w przypadku słów naród i etnia. Naród i plemię. Czasem wystarczy zmienić słownictwo, by daleki zdawałoby się problem stał się nagle zupełnie bliski. Niemal własny.

Nie po raz pierwszy podróż pokazała, że nie ma zamiaru się kończyć i w Victorica wymalowała nam jaskrawie jak bardzo głębokie mogą być różnice w postrzeganiu historii: przez miejscowych z jednej i przez osadników z drugiej strony.

Wracamy do tej naszej -naszej bo przez innych nie odwiedzanej- prowincji La Pampa. Piaszczyste drogi nie dopuszczają nas do pomnika Panguitruza Güora, ale coś mi się zdaje, że nie tylko o piasek tu chodzi.