Podcast Feministyczny

W tym odcinku opowiadam o Bessie Smith — jednej z najważniejszych bluesmanek początków XX wieku. Opowiadam o Niej głównie dlatego, że swoim życiem i twórczością artystka wpisuje się w bardzo szeroki amerykański kontekst społeczności czarnoskórych potomków niewolników, aktywizujących się w latach 20 i 30 ubiegłego stulecia. Wpisuje się w ideały ówczesnych feministek i artystyczny bluesowy świat. Mo...

19 kwietnia 1943 roku ludność żydowska zamknięta w getcie warszawskim podjęła heroiczną walkę przeciwko niemieckim okupantom. Kilka dni temu obchodziliśmy 81 rocznicę tego wydarzenia. Dużo wiemy o męskich przywódcach powstania: Anielewiczu, Rotemie, Edelmanie. Niewiele jednak informacji zachowało się o bojowniczkach, łączniczkach, sanitariuszkach i wszystkich kobietach-bohaterkach tego zrywu, któr...

Kim była Maria Dulębianka, o której wspominają nieliczne, współczesne publikacje nurtu feministycznego, ale całkowicie milczała prasa i źródła historyczne przez dziesięciolecia od chwili zakończenia II Wojny Światowej? Dlaczego tak niewiele wiemy o artystce, malarce, emancypantce i aktywistce charytatywnej, która za swojego życia upominała się o kobiety i ich prawa i która pośmiertnie została odzn...

Tuż przed świętem Wielkiej Nocy, czyli przed najstarszym i najważniejszym świętem praktykujących chrześcijan, zabieram Was w podróż do miasta Ferrol. Do niewielkiego miasta portowego położonego w północno-zachodniej Hiszpanii, w prowincji A Coruña, gdzie bardzo silnie zakorzeniona jest tradycja miejskich procesji w ramach obchodów Semana Santa, czyli Wielkiego Tygodnia. Tego, co dzieje się przez k...

Ponieważ ostatni odcinek podcastu poświęcony genezie Dnia Kobiet wywołał niemałe emocje w mediach społecznościowych. Postanowiłem temat rozszerzyć i zaproponować Wam niewielki suplement do odcinka poprzedniego, w całości poświęcony Clarze Zetkin i jej przemówieniu, które wygłosiła w niemieckim parlamencie w roku 1932, a także temu, jaki był kontekst polityczny i społeczny tego wydarzenia. Zaprasza...

Dziś temat nie może być inny, chciałbym przybliżyć Wam historię narodzin Dnia Kobiet — czyli międzynarodowego, obchodzonego corocznie święta, które współcześnie przypada na dzień 8 marca. Jednak nie zawsze tak było. Czy pierwsze obchody Dnia Kobiet miały miejsce w 1907, czy w 1909 roku w Nowym Jorku, a może w 1911 roku w Europie? Jaka jest geneza święta? Tu sprawa nie jest do końca jasna. Otóż w w...

Kilka dni temu opublikowałem w mediach społecznościowych post, w którym trochę nawiązywałem treścią do tego odcinka, a sam wątek dodatkowo wzbogaciłem grafiką, na której mieściłem pytanie: „Kiedy socjalizm upomniał się o kobiety?” W dzisiejszym odcinku chciałbym poszukać odpowiedzi na tak postawione pytanie. Po pierwsze, kiedy nastąpił ten moment i czy w ogóle socjalizm wyciągnął pomocną dłoń do k...

W trzeciej odsłonie cyklu Kobieca twarz Afryki zabieram Was do Sudanu, będzie to w głównej mierze opowieść o współczesnym Sudanie i o rozwoju myśli feministycznej w tym kraju. To właśnie w tej części Afryki, kobiety odegrały ważną rolę w kluczowych momentach historii swojej ojczyzny, czy to przeciwstawiając się rządom kolonialnym, czy też walcząc o prawo do udziału w głosowaniu, czy wreszcie aktyw...

Zapraszam Was na drugą część opowieści o przemianach emancypacyjnych w Egipcie na przełomie XIX i XX wieku, oraz postaci liderki tegoż ruchu Hudzie Szarawi. Bodźcem decydującym o takim, a nie innym wyborze stała się książka zatytułowana: „Egipcjanka — wspomnienia Hudy Szarawi", o której w tej części również sporo usłyszycie. Zapraszam! Zachęcam do odwiedzenia strony wydawcy: https://egipcjank...

Pierwszy, tegoroczny odcinek podcastu chciałbym poświęcić rozważaniom na temat ruchów emancypacyjnych w Egipcie na przełomie XIX i XX wieku, oraz postaci liderki tegoż ruchu Hudzie Szarawi. Bodźcem decydującym o takim, a nie innym wyborze stała się książka zatytułowana: „Egipcjanka — wspomnienia Hudy Szarawi", o której w tym odcinku także sporo usłyszycie. Zapraszam! Zachęcam do odwiedzenia s...

Od kilku dni nasza krajowa polityka przeżywa szczyty popularność, sejmowy kanał na YouTube bije rekordy w ilości widzów i subskrypcji. Zmieniła się władza, mamy nowy, rządowy gabinet, w którym znalazło się dziewięć kobiet. Mamy także nowe ministerstwo ds. równości na czele, którego stanęła Ministra Katarzyna Kotula. Wybory, kampania i zmiana władzy, do której w ogromniej mierze przyłożyły się kobi...

Dzisiejsze rozważania nad tym, czym jest męskość hegemoniczna, zostały w całości oparte na moich lekturach publikacji australijskiej badaczki Raewyn Connell, a także na opracowaniach i analizach jej tekstów popełnionych przez innych autorów. Szerzej odnoszę się także do jej społecznej teorii płci kulturowej i tego, jaki ma to związek z patriarchatem. Męskość określana hegemoniczną, według twórczyn...

Pierwsza część rozważań na temat założeń psychologii feministycznej. Czy prekursorką tej dziedziny psychologii była psychoanalityczka, Karen Horney? Czy sam nurt feminizmu w psychologii narodził się już wraz z pierwszymi psycholożkami uzyskującymi tytuły naukowe? Czy jego rozkwit przypadł na lata 60 i 70 XX wieku? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w tym i kolejnych odcinkach cyklu. Będzie te...

W roku 1885 z inicjatywy jednej z uczestniczek tajnych kursów dla kobiet w Warszawie — 𝗝𝗮𝗱𝘄𝗶𝗴𝗶 𝗦𝘇𝗰𝘇𝗮𝘄𝗶𝗻́𝘀𝗸𝗶𝗲𝗷 wówczas 20-letniej działaczki i nauczycielki, powstaje pierwsza, nieformalna, tajna szkoła wyższa tak zwany 𝗨𝗻𝗶𝘄𝗲𝗿𝘀𝘆𝘁𝗲𝘁 𝗟𝗮𝘁𝗮𝗷𝗮̨𝗰𝘆 𝗱𝗹𝗮 𝗸𝗼𝗯𝗶𝗲𝘁. Nazwa przedsięwzięcia odzwierciedla jego organizacyjny charakter. Miejsca, w których odbywały się zajęcia i wykłady, ciągle zmieniano, aby zminimali...

Drugi odcinek feministycznego SzortPress'u a w nim: Aktualna sytuacja kobiet w Iranie i kolejna zbrodnia reżimu na młodej kobiecie Armicie Geravand. Prawybory w Wenezueli, w których kandydatką demokratycznej opozycji i pretendentką do fotela prezydenckiego w 2024 roku będzie Maria Corina Machado. Przygotowania do 7 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach oraz grono producenckie, w którym...

Drogie słuchaczki i drodzy słuchacze. Dotychczas poruszane przeze mnie tematy historyczne, bardziej lub mnie powiązane z historią feminizmu, które od kilku miesięcy dla Was przygotowuje, są i oczywiście będą kontynuowane, ale równolegle chciałbym, aby mój podcast dotykał tematów współczesnych, przynajmniej sygnalizował o pewnych wydarzeniach, o zmianach w prawie, o tym, co dzieje się na polu femin...

𝗘𝗳𝗲𝗸𝘁 𝗠𝗮𝘁𝘆𝗹𝗱𝘆 — określenie wprowadzone do dyskursu wokół spraw kobiet po raz pierwszy w roku 1993 przez historyczkę 𝗠𝗮𝗿𝗴𝗮𝗿𝗲𝘁 𝗥𝗼𝘀𝘀𝗶𝘁𝗲𝗿 — stało się obecnie przedmiotem wnikliwych analiz feministycznych. Mówienie o tych analizach i badaniach jest dzisiaj sztandarowym przykładem zastosowania w praktyce idei 𝗽𝗿𝘇𝘆𝘄𝗿𝗮𝗰𝗮𝗻𝗶𝗮 𝗸𝗼𝗯𝗶𝗲𝘁 𝗵𝗶𝘀𝘁𝗼𝗿𝗶𝗶 𝗻𝗮𝘂𝗸𝗶. Jeszcze nigdy wcześniej nie wiedzieliśmy tak wiele i nie ob...

Dwa dni temu oczy całego świata zostały zwrócone na Norwegię, a następnie na Iran. Jak zapewne wiece Komitet Noblowski zdecydował o przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla irańskiej aktywistce i obrończyni praw kobiet 𝐍𝐚𝐫𝐠𝐞𝐬 𝐌𝐨𝐡𝐚𝐦𝐦𝐚𝐝𝐢. Oczywiście ten pokojowy Nobel jest uhonorowaniem indywidualnych zasług aktywistki, nie ma tu wątpliwości, ale szerzej jest to nagroda dla wszystkich kobiet w Iranie, dla...

Kiedy zadamy sobie pytanie, skąd wzięły się pierwsze komputery i gdzie je wynaleziono, to nasze myśli powinny powędrować do Stanów Zjednoczonych. Mamy rok 1892, końcówka XIX wieku, kiedy nikt jeszcze nie słyszał o klawiaturze komputera ani o tym, czym jest komputerowa jednostka danych. Wszystko to było jeszcze bardzo odległą przyszłością, a jednak w 1892 roku w poczytnym New York Times pojawia się...

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami powraca cykl „Kobieca twarz Afryki". Tym razem zapraszam do wysłuchania historii poświęconej czasom kolonialnym i postkolonialnym w Malawi. Niewielki kraj w południowo-wschodniej Afryce, wciśnięty pomiędzy Zambię, Tanzanię i Mozambik, ma prawie 18 mln mieszkańców, a w swojej historii doświadczył kobiecych rządów na stanowisku głowy państwa. Jak do tego d...

W poprzednim odcinku podcastu przybliżyłem kilka biograficznych wątków z życia Elizy Orzeszkowej. Była mowa o tym, dlaczego zasługuje na miano symbolu pozytywizmu, a także o jej emancypacyjnych działaniach na rzecz kobiecej społeczności. W bieżącym odcinku skupiam się na tekście zatytułowanym „Kilka słów o Kobietach” - eseju, który autorka popełniła w roku 1970 i który dyskusję wokół emancypacji n...

Wszystko to, co fascynuje mnie w postawach Elizy Orzeszkowej, znajduje się na drugim planie, jest to cały ogrom dokonań i osiągnięć, o których się, nie mówi lub mówi mało, a powinny być eksponowane. Polska szkoła bardzo ją marginalizuje, sprowadza do roli moralizatorskiej, kojarzonej przez uczniów z jakimś niedzisiejszym, archaicznym przeżytkiem. Tymczasem Eliza Orzeszkowa to bardzo wyrazisty, jas...

Kim była Królewna Niderlandzka znana na dolnym śląsku jako Marianna Orańska i dlaczego pamięć o jej zasługach wciąż jest bardzo żywa na ziemi kłodzkiej? Jak to możliwe, że uwikłana w dynastyczne zobowiązania, zamożna kobieta przetrwała potężny towarzysko-dworski skandal i w wieku czterdziestu lat zaczęła życie na nowo? Zapraszam do wysłuchania odcinka, z którego dowiecie się więcej o tym, co w XIX...

W styczniu 2006 roku miało miejsce wydarzenie, które w historii Czarnego Lądu było absolutnie bez precedensu, otóż Ellen Johnson-Sirleaf jako pierwsza kobieta w historii Afryki zasiadła na fotelu prezydenckim. Swój urząd wywalczyła na drodze legalnych, demokratycznych wyborów, a nie na skutek przewrotu i siłowego obalenia władzy. Waga gatunkowa zmiany, jaka dokonała się w Liberii na początku XXI w...

Oświeceniowy ład nie był stworzony dla kobiety. Najważniejszą jej rolą było małżeństwo, nawet jeśli śmiała mieć jakieś emancypacyjne pomysły i dążyła do edukacji, to powinna z nich zrezygnować na rzecz wyższego szczęścia społecznego. Wielka Rewolucja Francuska miała zmienić ten skostniały porządek i zniwelować nierówności pomiędzy płciami. Dlaczego tak się nie stało? Kim była Olympe de Gouges i ja...