Podcast Feministyczny

Zapraszam do wysłuchania rozmowy z dr hab. Iwoną Krupecką — filozofką, historyczką filozofii i akademiczką związaną z Uniwersytetem Gdańskim. Rozmowa dotyczy tekstu Pani Iwony opublikowanego w majowym numerze Miesięcznika Znak, zatytułowanego „Czy wierzysz w czarownice?”. Jak również książki Pani Silvi Federici - „Kaliban i czarownica. Kobiety, ciało i akumulacja pierwotna”, która doczekała się pi...

Czy kobiety w prehistorii naprawdę siedziały tylko przy ognisku? A może chwytały za włócznie, malowały na ścianach jaskiń i przewodziły rytuałom? Najnowsze odkrycia archeologiczne i antropologiczne burzą wszystko, czego nas uczono. W tym odcinku opowiadam o łowczyniach z Andów, wojowniczkach ze stepów Eurazji i artystkach z jaskiń Lascaux. Sięgam po badania i naukowe odkrycia ostatnich trzech deka...

13 kwietnia 1985 roku na rynku w Växjö w Szwecji doszło do niecodziennego zdarzenia. Danuta Danielsson – Polka żydowskiego pochodzenia, stanęła samotnie przeciwko marszowi neonazistów z odwagą, która zmieściła się w jednej, zwyczajnej torebce. W tym odcinku opowiadam o jej historii, o jej czynie, o chwili zatrzymanej w kadrze aparatu fotograficznego. Przyglądam się zdjęciu, które obiegło świat, a...

Podobno na krótko przed śmiercią Sigmund Freud wypowiedział takie słowa: „Wielkie pytanie, na które nigdy nie udało się odpowiedzieć i na które ja sam nie znalazłem odpowiedzi mimo trzydziestu lat badań nad kobiecą duszą, brzmi: Czego pragnie kobieta?” To słynne zdanie do dziś pobrzmiewa echem ironii. Bo przecież mówimy o człowieku, który uważał się i uważany przez wiele osób wciąż jest za ojca ps...

Czy można być świetną nauczycielką, oddaną swojej pracy pedagożką i jednocześnie spełnioną żoną i matką? W dwudziestoleciu międzywojennym, na Śląsku – niekoniecznie. W najnowszym odcinku przyglądam się jednej z najbardziej kontrowersyjnych ustaw II RP: śląskiej ustawie celibatowej z 1926 roku, która zmuszała nauczycielki do wyboru między pracą zawodową a małżeństwem. Opowiadam o społecznym i kultu...

Dlaczego Dzień Kobiet został sprzedany w imię kapitalistycznej konsumpcji? Dlaczego to święto zostało wymienione za promocję w perfumerii i naręcze tulipanów? Boli mnie, że z wydarzenia, które miało przypominać o solidarności i politycznej walce, zrobiono kolejny punkt w kalendarzu promocyjnym — gdzieś między Black Friday a Walentynkami. I to nie wydarzyło się przypadkiem. To jest część większego...

W tym odcinku opowiadam o dwóch niezwykłych kobietach, które zostawiły swój ślad w historii Tatr, ale także w literaturze i pamięci zbiorowej. Siostry Skotnicówny – Marzena i Lida – były nie tylko pionierkami kobiecego taternictwa, ale też bohaterkami jednej z najtragiczniejszych historii polskich gór. Ich miłość do wspinaczki prowadziła je na ściany, które w latach 20. XX wieku uchodziły za ekstr...

Islandia – feministyczny raj czy mit, który wygodnie opowiadamy światu? Od 15 lat ten kraj zajmuje pierwsze miejsce w światowym rankingu równości płci (Global Gender Gap), ale czy to oznacza, że problem nierówności płci został tam rozwiązany? Powrócę do wydarzeń z 1975 roku, kiedy islandzkie kobiety masowo wyszły na ulice, zatrzymały gospodarkę i zmieniły historię. Opowiem, jak wyglądała i wygląda...

Czy język, którego używamy do codziennej komunikacji, może wykluczać i być narzędziem dyskryminacji? W tym odcinku zagłębiam się w analizy i rozważania na temat języka patriarchatu – tego, jak słowa, które wydają się neutralne, budują i podtrzymują nierówności. Dlaczego, kiedy mówimy „człowiek”, to statystycznie częściej widzimy mężczyznę, a nie kobietę? Jak to się stało, że język historycznie upr...

W tym odcinku przyglądam się mrocznej stronie gotyckiej literatury – i to nie tylko tej pełnej krwi i dreszczy. Zajrzymy głębiej, gdzie wampiryzm spotyka się z patriarchatem, a klasyczna powieść „Dracula” Brama Stokera odsłania ukryte społeczne mechanizmy walki o władzę i kontrolę. Czy wampirze zęby to metafora dla męskiej dominacji? Jak kobiety w tej powieści, od Lucy Westenry po Minę Harker, sta...

Mam nadzieję, że podobnie jak mnie, tak i Was zauroczy postać Ernestyny Potowskiej-Rose – niestrudzonej feministki, wolnomyślicielki i reformatorki społecznej, kobiety, która wyprzedziła swoje czasy o dekady. W tym odcinku dowiecie się o jej odwadze, gdy jako młoda dziewczyna odrzuciła religijne nakazy, które uznała za nieracjonalne, i o jej późniejszej walce o prawa kobiet, równość płci oraz woln...

W tym odcinku zabieram Was w podróż przez historię, która kryje się za jedną z najbardziej rozpoznawalnych gier planszowych na świecie – Monopoly. Poznacie Elizabeth Magie, wizjonerkę i wynalazczynię, której pionierska gra The Landlord’s Game stała się fundamentem dla współczesnego Monopoly. Dowiecie się, jak jej pomysł zrodził się z przekonań politycznych i sprzeciwu wobec niesprawiedliwości społ...

Zapraszam Was w podróż przez historię i współczesność patriarchatu – zjawiska, które od tysiącleci kształtuje społeczeństwa na ziemi. Opowiadam o jego początkach, dynamicznych przemianach i różnorodnych modelach w różnych kulturach i epokach. Wyjaśniam, jak patriarchat przenika struktury społeczne, instytucje, język i nasze myślenie o świecie. Przyglądam się jego mechanizmom, takim jak „instytucja...

Kim była Edith Wilson? Żoną prezydenta Woodrowa Wilsona, Pierwszą Damą, ale także kobietą, która „prawie” przejęła rolę głowy państwa w krytycznym momencie. Po ciężkim udarze swojego męża stanęła przed niełatwym zadaniem zarządzania sprawami administracji państwowej, stając się jedyną pośredniczką między chorym mężem a resztą świata. Bez formalnego wykształcenia politycznego, ale z niebywałym inst...

W tym odcinku przyglądam się jednemu z najbardziej radykalnych tekstów feministycznych początku XX wieku – Feminist Manifesto autorstwa Miny Loy. ✊📜 Manifest ten, napisany w 1914 roku, wywołuje kontrowersje i inspiruje po dziś dzień. Loy nie bała się krytykować patriarchalnych struktur, wzywając do „absolutnej demolki” konwencji społecznych ograniczających kobiety. Co oznaczało dla niej pojęcie...

Skąd wzięła się idea Las Tesis – feministycznego kolektywu z Chile, który swoją rewolucyjną akcją „Un violador en tu camino” podbił serca kobiet na całym świecie? Jak z lokalnego protestu przeciwko przemocy seksualnej i patriarchatowi powstał globalny manifest, który zainspirował miliony? W jaki sposób siła kobiet, muzyka i performance połączyły się, by wykrzyczeć niezgodę na opresję i niesprawied...

Czy wiecie jak pojęcie "Matka Natura", było przez wieki zawłaszczane i podporządkowywane przez patriarchalne struktury społeczne? Przyjrzymy się, jak kultura, religia i język wpłynęły na nasze postrzeganie natury – od starożytnych mitów po współczesne korporacje eksploatujące zasoby ziemi. Sprawdźmy jak ruchy ekologiczne i feministyczne, próbują odzyskać szacunek dla natury i równouprawnienia, ora...

W dzisiejszym odcinku podcastu zajrzymy do USA, gdzie temat wyborów prezydenckich nie milknie, tak samo, jak nie milkną echa debaty Harris-Trump. Postaram się znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego o kwestiach praw kobiet było w tej debacie tak mało? Opowiem także o okolicznościach tragicznej śmierci sportsmenki Rebekki Cheptegei w Kenii. Jak do tego doszło i jak bardzo ta zbrodnia wpisuje się w f...

W dzisiejszym odcinku wracam do tematu Afganistanu, który od miesięcy nie daje mi spokoju. Skupię się na dramatycznej sytuacji kobiet, które żyją w kraju rządzonym przez talibów od 36 miesięcy. Wyjaśnię, z czym się wiąże i co zawiera nowy afgański „kodeksie cnót i występków,” ogłoszony przez tamtejszy reżim. Jest to 114-stronicowy dokument, który reguluje życie codzienne obywatelek i jeszcze bardz...

Kim właściwie jest Kamala Harris i co o Niej wiemy? Dokładnie takie pytania chciałby dziś dla Was rozwikłać i przybliżyć polityczne, ale i pozapolityczne dokonania kobiety, która jako pierwsza w historii USA ma szansę objąć prezydencki fotel w Białym Domu. To będzie audycja stricte biograficzna, bo to jak zaczęło się życie Pani Kamali Harris i to jak przebiega jej zawodowa droga rozwoju, ma wiele...

Zapraszam Was na kontynuację odcinka 31 dotykającego kwestii ekofeminizmu, ale tym razem w konwencji zestawienia prezentującego najważniejsze wydarzenia czy zjawiska społeczne ze świata, które miały miejsce w XXI wieku i które stały się kamieniami milowymi w relacji pomiędzy kobiecym aktywizmem ekologicznym i feministycznym. Opowiem Wam o katastrofach klimatycznych i ich konsekwencjach dla kobiet,...

W dzisiejszym odcinku zabiorę Was w podróż do lat 70 XX wieku kiedy, to po raz pierwszy w publicznej debacie, w dyskusji społecznej pojawiło się zestawienie słów feminizm i ekologia. Zanurzymy się w genezę tego nurtu społecznego i znajdziemy dowody na to, że wyzysk zasobów naturalnych, jaki w historii rozwoju ludzkiej cywilizacji zaistniał, ma dokładnie takie same korzenie jak wyzysk kobiet. Oba p...

W dzisiejszym przeglądzie feministycznym dominować będą sprawy z Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Najpierw przyjrzymy się afgańskiej turystyce, która toczy się w cieniu dramatu kobiet pod rządami talibów. Następnie zawędrujemy do Japonii, gdzie opinię publiczną rozgrzewają w ostatnim czasie dwa tematy. Jednym z nich jest dylemat władzy, która bardzo chciałaby, aby w obliczu rosnącego zagrożenia konf...

2 Czerwca 2024 roku odbyły się w Meksyku wybory prezydenckie, w których pewne i zdecydowane zwycięstwo odniosła lewicowa polityczka Claudia Sheinbaum reprezentująca obecnie rządzący obóz Ruchu Odrodzenia Narodowego Morena. Zgarnęła ponad 60 procent głosów i nie pozostawiła szans swojej kontrkandydatce, reprezentującej centroprawicową koalicję Siła i Serce dla Meksyku - Xochitl Galvez. Pierwsza kob...

Wracam do krótszego i bardziej treściwego formatu, jakim jest feministyczny przegląd newsów i wydarzeń ze Świata. Będę chciał częściej do tej formy opowiadania rzeczywistości wracać. Dziś skupimy się na politycznych i prawnych zawirowaniach wokół przepisów konstytucyjnych, ale i prawa federalnego w USA, które bezpośrednio dotyka przepisów chroniących kobiety. Dlaczego dzieje się tak, że wydawałoby...