Podcast Feministyczny

W najnowszym Feministycznym SzortPressie przyglądam się kilku wydarzeniom, które na pierwszy rzut oka dzieją się daleko od siebie, ale opowiadają o tym samym napięciu, o tym, kto dziś ustala granice wolności, bezpieczeństwa i „normalności”. We Francji Senat publikuje raport o maskulinizmie i manosferze, czyli o tym, jak samotność młodych mężczyzn bywa zamieniana w polityczną niechęć i społeczną ag...

Claudia Sheinbaum jako pierwsza prezydentka Meksyku kontynuuje lewicową transformację rozpoczętą przez Andrésa Manuela Lópeza Obradora. Jej rząd rozwija programy społeczne, emerytury, stypendia i bezpośrednią pomoc dla rodzin o niższych dochodach. Ważnym elementem tej polityki są reformy na rzecz kobiet, w tym utworzenie Ministerstwa Kobiet i rozwój sieci pomocy dla osób doświadczających przemocy....

W tym odcinku opowiadam o tym, dlaczego słowo „seksbomba” nigdy nie było tylko niewinnym komplementem. W epoce atomowej kobiecą seksualność zaczęto opisywać językiem wybuchu, siły rażenia, zagrożenia i kontroli. Po II wojnie światowej Ameryka próbowała wrócić do „normalności”, czyli do modelu stabilnej rodziny, mężczyzny-żywiciela i kobiety zamkniętej w domu. Problem w tym, że wojna już zmieniła s...

Na jakich zasadach funkcjonował jeden z najbardziej niepokojących obyczajów dawnej Anglii, czyli rytuał sprzedaży żon? Nie mamy tu do czynienia z legendą ani groteskową anegdotą, ale praktyką odnotowywaną w źródłach historycznych przede wszystkim w XVIII i XIX wieku. Wystawienie żony na sprzedaż, nie było legalnym rozwodem, ale często działało jak jego społeczny odpowiednik, rodzaj publicznego ryt...

Bohaterka, o której chciałbym Wam dziś opowiedzieć, dosłownie mną wstrząsnęła, a dokładnie wstrząsnął mną wydany przez nią tomik poezji z roku 1972, zatytułowany „Jestem Baba". Anna Świrszczyńska dokonała w nim czegoś bezprecedensowego, otóż zrzuciła z kobiety kostium muzy i obiektu westchnień, by oddać głos jej ciału, biologii i codziennemu trudowi, w który jest uwikłana. Poezja autorki defi...

Zapraszam do wysłuchania rozmowy z Alicją Serafin – prawniczką, lingwistką, kryminolożką i założycielką pierwszego, działającego w Polsce think-tanku poświęconego kobietobójstwu. Autorka od lat bada zjawisko kobietobójstwa, a w ramach projektu Femicide in Poland stworzyła i aktualizuje pierwszą polską mapę zabójstw kobiet ze względu na płeć. Rozmawiamy o tym, dlaczego w polskim kodeksie karnym kob...

Pod koniec XIX wieku w Ameryce i na Starym Kontynencie zapanowało rowerowe szaleństwo. Nowy wynalazek stał się nie tylko ciekawostką, ale szczególnie dla kobiet oznaczał nagłe podważenie dotychczasowego porządku, według którego miejscem kobiety był dom, a wszelka aktywność społeczna musiała odbywać się pod męskim nadzorem. W tym odcinku opowiadam o tym, dlaczego zwykła jazda na rowerze wywołała mo...

Alice Guy-Blaché należała do grona osób, które współtworzyły kino u samych jego początków. Była reżyserką, scenarzystką, producentką i właścicielką własnego studia filmowego w czasie, gdy to medium dopiero kształtowało swój język. To ona rozwijała filmową narrację, eksperymentowała ze zbliżeniem, udźwiękowieniem i sposobem prowadzenia aktorów, a jednocześnie realizowała filmy, które podejmowały te...

W tym odcinku opowiadam o Rożawie – kurdyjskiej autonomii w północno-wschodniej Syrii, która w czasie wojny domowej stała się nietuzinkowym systemem władzy opartym na demokracji lokalnej i równości płci. Opowiadam, skąd wzięła się autonomia Rożawy, czym jest demokratyczny konfederalizm i dlaczego prawa kobiet nie były tam jedynie „dodatkiem” do nacjonalistycznej rewolucji, a stały się elementem ko...

„Wszystko jest OK" Magdaleny Matraszek to książka, w której próżno szukać idealistycznej wizji macierzyństwa, nie jest to także wyłącznie książka dla kobiet w ciąży. Autorka zwierza się czytelniczkom i czytelnikom, pisze o tym, co dzieje się z kobietą w systemie okołoporodowej opieki medycznej w Polsce i o tym, jak bardzo można być w tym bezbronną. Ta bezbronność ma różne wymiary, występuje p...

Początek roku brutalnie zderzył nas z brakiem kontroli nad narzędziami AI używanymi w mediach społecznościowych, które z niespotykaną dotąd łatwością, mogą stać się mechanizmem przemocy cyfrowej. To do czego wykorzystany został Grok, czyli do generowania i rozpowszechniania seksualizowanych przeróbek wizerunków kobiet i osób nieletnich bez ich zgody, wstrząsnęło światową opinią publiczną. W tym od...

Na przełomie roku pojechałem do Albanii i wróciłem z czymś więcej niż zdjęciami z podróży. Wróciłem z poczuciem, że pod niezwykłą albańską gościnnością, wciąż czai się stary, twardy porządek, w którym płeć objęta jest bardzo konkretnym społecznym porządkiem. Moje obserwacje stały się punktem wyjścia do tego, aby bliżej przyjrzeć się zjawisku zaprzysiężonego dziewictwa. Za tym zjawiskiem kryją się...

„Chcemy całego życia, chcemy żyć według scenariuszy, które same napiszemy, a nie pod cudze dyktando!” — tak miała wołać na wiecu wyborczym na początku XX wieku Maria Dulębianka, kandydatka na posłankę. Między innymi o niej jest najnowsza powieść Dominiki Buczak pt. „Parasolki”. Jest też o innych autentycznych, ale i fikcyjnych bohaterkach drugiej dekady ubiegłego stulecia, które prawa wyborcze dla...

Minął miesiąc od premiery najnowszego filmu Wojciecha Smarzowskiego „Dom dobry". Chyba nikt nie ma wątpliwości, że ta premiera wywołała lawinę emocji i dyskusji w naszym kraju. Aktywistki z Fudnacji Feminoteka wiedzą o tym najlepiej, bo w listopadzie ilość telefonów odebranych na infolinii od kobiet szukających pomocy osiągnęła niespotykany wcześniej poziom. Wspólnie z Joanną Gzyrą-Iskandar zastan...

21 listopada 2025 roku w RPA odbędzie się ogólnokrajowy strajk kobiet pod nazwą Women’s Shutdown. Na jeden dzień kobiety wyłączą swój kraj, wyłączą krajową gospodarkę. Nie pójdą do pracy i na uczelnie, zaprzestaną pracy opiekuńczej i domowych obowiązków, zrezygnują z zakupów, a nawet tankowania samochodów. To wszystko wydarzy się dzień przed szczytem G20 w Johannesburgu, na którym światowi liderzy...

Zapraszam do wysłuchania rozmowy z Agatą Komosą-Styczeń, autorką książki „Wyspa niechcianych kobiet”. Autorka opowiada o wyspie Sprogø, małej, duńskiej wyspie, na której w latach 1923–1961 izolowano kobiety uznane za „kłopotliwe” dla społeczeństwa: „rozwiązłe”, „opóźnione w rozwoju”, „słabe duchem”. Książka osadza tę historię w szerszym projekcie duńskiego państwa dobrobytu, w systemie, który niós...

W dzisiejszym odcinku podcastu opowiadam historię Virginii Giuffre, której życie stało się symbolem walki z najbardziej brutalną formą władzy i przemocy seksualnej. Stało się symbolem upadku Jeffreya Epsteina i Ghislaine Maxwell. Historię, którą Ameryka zna bardzo dobrze, choć wciąż nie potrafi sobie z nią poradzić. Premiera jej pośmiertnej książki „Nobody’s Girl”, która odbędzie się 21 Październi...

Co kryje się za pojęciem „wojny płci”? Czy to tylko publicystyczna prowokacja, czy może coś dużo głębszego? Czy to mechanizm, który napędza współczesne konflikty społeczne? Punktem wyjścia do tego odcinka jest myśl sformułowana przez Bell Hooks, która pisała, że ta „wojna” nie jest symetryczna. Kobiety nie walczą z mężczyznami, lecz z systemem dominacji, który od wieków mówi im, kim mają być. Sięg...

We wrześniu Nepal znalazł się na ustach świata z powodu gwałtownych protestów, chaosu na ulicach Katmandu i dramatycznych starć młodego pokolenia z władzą. Dziesiątki ofiar, tysiące rannych i szczątkowe informacje, które obiegły media na świcie – to tło wydarzeń, które doprowadziły do politycznego trzęsienia ziemi w Nepalu. Właśnie w tej sytuacji na czele kraju stanęła Sushila Karki. Pierwsza w hi...

Czy można wyobrazić sobie prawo, które pozwala gwałcicielowi uniknąć kary, jeśli poślubi swoją ofiarę? We Włoszech takie przepisy obowiązywały jeszcze do lat 80. XX wieku. Nazywano to matrimonio riparatore – małżeństwem naprawczym, które miało „przywracać honor” rodzinie kobiety. Dla kobiety oznaczało to w praktyce dożywocie u boku oprawcy. W tym odcinku opowiadam o włoskiej kulturze honoru i o ty...

Baśnie to nie tylko historie dla dzieci – to lustra, w których od wieków przegląda się cała kultura. W najnowszym odcinku przyglądam się Kopciuszkowi – jednej z najbardziej znanych opowieści świata, obecnej w setkach wersji na wszystkich kontynentach. Znamy ją z Disneya, z balu i szklanego pantofelka, ale jej korzenie sięgają starożytności, a oryginalne wersje bywają o wiele mroczniejsze niż kolor...

W 2012 roku ktoś naprawdę pomyślał, że kobiety potrzebują specjalnych… różowych długopisów. Delikatniejszych, „bardziej eleganckich” i oczywiście różowych tylko „dla niej”. I tak powstało Bic For Her – marketingowa katastrofa, która przeszła do historii reklamy. W pierwszym odcinku nowego cyklu „Mikrorewolucje” opowiadam o tym, jak różowy długopis ujawnił całą lawinę absurdów płciowego marketingu,...

Dlaczego kobiecy sport wciąż nie mieści się w męskich głowach? Dlaczego piłkarki muszą same kupować korki, tenisistki słuchać komentarzy o swoich emocjach, a biegaczki – jak Caster Semenya – udowadniać swoją kobiecość przed całym światem? W tym odcinku mówię o sile, odwadze i walce, która toczy się nie tylko na boiskach i kortach, ale w szatniach, federacjach i mediach. Opowiadam o tym, jak Polki...

W tym odcinku przyglądam się niezwykłej społeczności południowokoreańskich kobiet-nurków, które od stuleci ryzykują własnym życiem, by wydobywać z dna morza ślimaki, jeżowce, wodorosty i inne morskie skarby. Opowiadam o tym, jak tradycja Haenyeo wyrosła na ubogiej, surowej wyspie Jeju, gdzie kobiety przejęły rolę żywicielek rodzin w czasach, gdy mężczyźni byli powoływani do wojska lub zajmowali si...

Dziś proponuję Wam wycieczkę na północ Japonii, do serca Hokkaido, w którym kobiety Ainu od pokoleń tkały nie tylko ubrania, ale też tożsamość i opór wobec kolonizacji. Usłyszycie w tym odcinku o niezwykłych szamankach, hafciarkach i poetkach, których głosy zostały uciszone na dekady, ale które współcześnie odzyskują należne miejsce w historii. Przypomnę o tatuażach wokół ust, które nie były modą,...