อาจารย์ประสาน พุทธกุลสมศิริ

ให้ฟังธรรมะที่หลวงพ่อเทศน์ซ้ำๆ อดทนฟังไป แล้วก็ทำอย่างที่ครูบาอาจารย์แนะนำ รักษาศีล ทำในรูปแบบทุกวัน และเจริญสติในชีวิตประจำวัน ฟังธรรมทุกวันเพื่อปรับสัมมาทิฏฐิของวิธีการปฏิบัติ เพื่อจะให้ค่อยๆ เข้าใจว่าทำเหตุอย่างนี้จะมีผลอย่างนี้ ต้องการผลอย่างนี้ ต้องทำเหตุอย่างนี้ ฟังไปด้วยภาวนาไปด้วย แล้วเราจะค่อยๆ พัฒนาขึ้นบนเส้นทางธรรมะ ความสะอาด ความเข้าใจโลกมากขึ้น ความทุกข์จะลดน้อยลงตามลำดับ เคยทุกข์ยาวก...

สมาธิที่ถูกต้อง ใจรู้ตื่น เบิกบาน คล่องแคล่ว ว่องไว ปราดเปรียว นุ่มนวล ไม่ขี้เกียจ ไม่หนัก ไม่แน่น ไม่แข็ง ไม่ซึม ไม่ทื่อ ถ้าเราฝึกแล้วเรารู้สึกว่าเราได้สมาธิ เราทรงสมาธิอยู่ เราลองสังเกตดูว่า ถ้าจิตเราซึม จิตเราหนัก จิตเราแน่น จิตเราแข็ง จิตเราซึม จิตเราทื่อ จิตเราขี้เกียจ อย่างนี้แปลว่า สมาธิที่ฝึกคงไม่ใช่สมาธิที่ถูกต้องแบบพุทธ ที่ได้ใจที่เป็นพุทธะ เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ที่เป็นบาทเป็นฐาน...

ทางรอดอยู่ที่ไหน ทางรอดอยู่ตรงไม่ลอยขึ้นและไม่จมลง อยู่ที่ทางสายกลาง อยู่ที่รู้ทันความสุดโต่งสองด้านไปเรื่อยๆ ทุกครั้งที่รู้ทันความสุดโต่งสองด้าน มันจะได้ใจที่เป็นปกติขึ้นมา ใจที่เป็นปกตินี้ มันจะมีคุณสมบัติพิเศษอันหนึ่ง ที่จะเป็นผู้รู้ เป็นผู้ดู ไม่ถูกความสุขย้อม ไม่ถูกความทุกข์ย้อม ไม่ถูกกุศลย้อม ไม่ถูกอกุศลย้อม มันจะเป็นผู้เห็นว่า สุขทุกข์มาแล้วก็ไป ดีชั่วมาแล้วก็ไป มันจะเป็นผู้เห็นว่า ใจก่อนหน...

อะไรๆ ในโลก ทั้งความสุข ทั้งความทุกข์ ทั้งความดี ทั้งความชั่ว เกิดขึ้นเพียงชั่วขณะเท่านั้น ชั่วขณะของความรับรู้ของใจของวิญญาณขันธ์มันทำงาน มองในมุมนี้ถ้าเราเห็นสภาวะแบบนี้เรื่อยๆ เห็นจริงๆ เราจะพบว่าโลกนี้ไม่มีอะไรมาก มันมีแค่ว่าเป็นกระบวนการกระทบผัสสะไปเรื่อยตั้งแต่เช้าจนเย็น กระทบผัสสะแล้วจิตมันก็ปรุงสุข ทุกข์ ดี ชั่วไปเรื่อยๆ สลับกันไปสลับกันมา ของที่ผุดขึ้นแค่ชั่วคราวเข้าสู่ความรับรู้ของใจชั่ว...

"อยากจะบรรลุมรรคผลก็ต้องสู้กับกิเลส เครื่องมือในการสู้กิเลสที่สำคัญมากอันหนึ่ง คืออดทน นอกจากอดทนต่อแรงบีบคั้นของกิเลสที่จะทำให้ทำความชั่ว อดทนที่จะทำในรูปแบบ อดทนที่จะสร้างความดี ขัดเกลาตัวเองในทุกๆ อย่าง คนที่จะเจริญก้าวหน้าในธรรมะได้ มันต้องมีความอดทนจริงๆ ถ้าพวกเราอดทนต่อแรงบีบคั้นของกิเลสได้ พวกเราจะเจริญรุ่งเรืองกว่านี้มาก" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 16 กุมภาพันธ์ 2565

"เราไม่ได้เห็นสภาวธรรม เพื่อจะเห็นสภาวธรรม เราเห็นสภาวธรรม เพื่อจะเห็นไตรลักษณ์ของสภาวธรรม เพียงแต่ไตรลักษณ์มันอยู่ที่สภาวะ มันจึงต้องเห็นสภาวะก่อน พอเห็นสภาวะแล้ว สภาวะนั้นแสดงความจริงให้ดูในมุมใดมุมหนึ่ง ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง ไม่เป็นไปตามสั่ง เราจะค่อยๆ เห็นความจริงของมัน" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 11 พฤษภาคม 2565

"นักปฎิบัติต้องรู้จักสังเกตว่า หลังจากที่เจริญวิปัสสนาไปสักช่วงหนึ่งแล้ว แรงมันยังพออยู่ไหม ที่จริงคือตอนที่เจริญวิปัสสนาไปสักช่วงหนึ่ง ถ้าแรงเราไม่พอและเรายังฝืนเจริญวิปัสสนา ใจมันจะฟุ้ง ออกข้างนอกแล้ว มันจะไม่เข้าฐาน นักปฏิบัติถ้าเจริญวิปัสสนาเป็นแล้วและแรงมันไม่พอ มันจะเกิดวิปัสสนูปกิเลส" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 19 มกราคม 2565

"การทำจิตของตนให้ผ่องแผ้วก็คือ การเจริญปัญญานั่นเอง คือการเจริญวิปัสสนา แต่เจริญวิปัสสนาได้ต้องมีเครื่องมือ มีสติ มีสมาธิที่ถูกต้อง มีจิตที่ตั้งมั่น มีจิตที่มีกำลังด้วย นักปฏิบัติจำนวนมากโดยเฉพาะอย่างยิ่ง พวกเราทั้งหลายมุ่งไปข้อ 3 กันมาก มุ่งไปทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว ด้วยการมุ่งเจริญปัญญา แต่ละเลยองค์ธรรมพื้นฐานก่อนหน้า ที่จะถึงการทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 13...

"ความเป็นเราในวันนี้ รวมทั้งสิ่งที่เราเจอ ยุติธรรมตามเหตุปัจจัยต่างๆ ที่เราฝึก ที่เราทำ ที่เราสะสมมา แต่ตั้งแต่ขณะจิตตอนนี้เป็นต้นไปมันเลือกได้ ว่านับแต่นี้ จะทำเหตุดีหรือจะทำเหตุไม่ดี จะภาวนาอยากออกจากโลก อยากพ้นโลก ไม่สู้กิเลสพ้นไม่ได้ ต้องอดทน ฝึกเอา" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 16 มี.ค. 2565

"ในการเจริญสติปัฏฐาน สิ่งที่เราต้องมีในเบื้องต้นคือมีวิหารธรรม คือให้มีอะไรสักอย่างหนึ่งในกาย เวทนา จิต ธรรม ให้เป็นเครื่องระลึกของสติ เป็นเครื่องรู้ของจิต หมายถึงให้มีบางอย่างที่สติเราระลึกรู้ได้เรื่อยๆ มีอารมณ์บางอย่างในกาย เวทนา จิต ธรรม ที่เป็นเครื่องรู้ของใจของเรา เป็นวิหารธรรม" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 1 ธันวาคม 2564

การมีความเพียรคือ มีความเพียรที่จะลดละกิเลส มีความเพียรที่จะทำให้กิเลสที่เกิดขึ้นแล้วดับลง กิเลสที่ยังไม่เกิดอย่าให้มันเกิด มีความเพียรที่จะมุ่งทำให้กุศลต่างๆ ที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น กุศลที่เกิดขึ้นแล้วทำให้มันเจริญมากยิ่งๆ ขึ้น เราปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติหัวใจอยู่ตรงนี้ -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 2 ต.ค. 64

เรียนหลักในการภาวนาที่จำเป็นทุกตัวให้แม่นว่า ที่เรามาภาวนาเพื่ออะไร แล้วจะต้องทำอย่างไร อย่างภาวนาเพื่ออะไรเราก็ต้องรู้ว่า วัตถุประสงค์ของพระพุทธศาสนา เป็นไปเพื่อความพ้นทุกข์สิ้นเชิง เราก็ต้องรู้ว่าสิ่งที่เราต้องเรียนก็คือ มีบทเรียน 3 บทเท่านั้น คือศีล สมาธิ ปัญญา ทำอะไร เพื่ออะไร และก็วัดได้ว่า พิจารณาตัวเองเทียบเคียงสภาวะได้ว่า สิ่งที่เราทำอยู่ตอนนี้มันถูกหรือมันผิด -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวน...

"ทุกคนต้องมีอารมณ์กรรมฐานเป็นเครื่องระลึกไว้ คำว่าเครื่องระลึกต้องชัดเจนว่า เครื่องระลึกเป็นเครื่องช่วยให้ใจไม่วิ่งไปที่นั้นที่นี้ ให้ใจนั้นมีบ้าน ตัวนี้เป็นตัวช่วยให้เรามีสมาธิ แต่ต้องรู้ว่าเมื่อใดก็ตามที่เราจงใจมาก อยากที่จะอยู่กับเครื่องระลึกเหล่านี้มากเกินไป จิตจะเคลื่อนไปหาอารมณ์กรรมฐาน ขณะที่จิตเคลื่อนเข้าไปแช่ในอารมณ์กรรมฐาน จิตส่งออกนอกเรียบร้อยแล้ว" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสาน...

"ยิ่งภาวนาคุณภาพของการภาวนาเรายิ่งดีมากขึ้นเท่าใด ความเข้าใจในตัวทุกข์ หรือความเข้าใจในขันธ์ของเรา ก็จะชัดเจนมากขึ้นเรื่อยๆ และจะทุกข์น้อยลงเรื่อยๆ ความทุกข์ที่น้อยมันสัมพัทธ์กับความฉลาด คือความเข้าใจในรูปนามกายใจของตัวเองนั่นแล" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 29 กันยายน 2564

"ตาเห็นรูปความรู้สึกก็เกิด หูได้ยินเสียงความรู้สึกก็เกิด จมูกได้กลิ่นความรู้สึกก็เกิด ลิ้นรับรสความรู้สึกก็เกิด กายกระทบสัมผัสความรู้สึกก็เกิด ใจนึกคิดปรุงแต่งความรู้สึกต่างๆ ก็เกิด สุขบ้างทุกข์บ้าง ดีบ้างชั่วบ้าง ที่พูดมาทั้งหมดนี้คือธรรมะทั้งหมด ธรรมะที่แสดงตัวเปิดเผยอยู่ตลอดเวลา อยู่กับร่างกายของเรา อยู่กับจิตใจของเรา" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 3 พฤศจิกายน 2564

"รู้เท่าทันกิเลสที่เกิดขึ้น หลังจากที่กระทบผัสสะ พอมีสติรู้เท่าทันกิเลส กิเลสก็ดับลง พอกิเลสดับลง ใจเราไม่ถูกกิเลสย้อม ใจเราก็มีสภาวะของใจที่เป็นปกติ เป็นใจที่มีศีล สมาธิเกิดทันที เพราะศัตรูของสมาธิก็คือกิเลส ศีลที่เป็นฐานของสมาธิจริงๆ ควรจะเป็นศีลอันนี้ ไม่ใช่เป็นศีลที่พวกเรามาดูทีละข้อๆ แล้วก็มาพิจารณาว่า ทำอะไรได้แค่ไหนถึงเรียกว่าไม่ผิดศีล" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 18 สิงหาคม...

"สิ่งที่จะเป็นเครื่องประกันว่าตายไป เราจะได้เกิดเป็นมนุษย์อีกขั้นต่ำในสุขติภูมิ คือศีล ไม่ใช่ทาน ทานทำมากๆ ไม่รับรองว่าคุณจะไม่เกิดในอบายภูมิ สุนัขรวยก็มีเคยเห็นไหม สุนัขเกิดในบ้านเศรษฐี คือทำทานมาก อย่างอื่นไม่ได้ทำ สูงกว่านี้เป็นเรื่องสติ เรื่องสมาธิ เรื่องปัญญา มีแต่ว่าต้องทำเอาเองทั้งสิ้น" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 4 สิงหาคม 2564

"เคล็ดลับหรือหัวใจที่จะพ้นออกจากโลก คือ เห็นทุกข์เห็นโทษ เห็นความไม่เที่ยงของร่างกายจิตใจ เห็นทุกข์เห็นโทษของรูปนาม เห็นทุกข์เห็นโทษของธาตุของขันธ์ ไม่ใช่ปรุงแต่งรูปนามกายใจ ปรุงแต่งธาตุขันธ์ ให้สุข ให้เที่ยง ให้ดี ให้สงบ ให้เป็นอย่างนั้นอย่างนี้ จะเห็นทุกข์เห็นโทษของร่างกายจิตใจ ก็ต้องไม่ลืมร่างกายจิตใจ ไม่ลืม ไม่ใช่แปลว่าเพ่ง คำว่าไม่ลืมคือใส่ใจ ระลึกรู้เนืองๆ สบายๆ ไม่ใช่บังคับกายบังคับใจ" -- อ...

"เราเดินมาด้วยขณิกสมาธิ หลงแล้วรู้ๆ เพียงแต่ว่า หลงแล้วรู้ เกิดขึ้นถี่ๆ เกิดขึ้นบ่อยๆ ตัวรู้จะทรงอยู่ได้เป็นช่วงๆ คล้ายว่าไม่ใช่แค่ขณะเดียว หลงแล้วรู้ๆ ไปเรื่อยๆ เกิดขึ้นต่อๆ กัน มันจะมีลักษณะคล้ายๆ คนที่เขาออกจากฌาน แล้วตัวรู้มันทรงอยู่ แต่ว่าคนที่ออกจากฌาน ตัวรู้จะทรงอยู่นาน นานก็ไม่เกิน 7 วัน ตัวรู้ของเราทรงอยู่ 3 นาที 5 นาที 1 นาที 3 นาที 5นาที ก็พอแล้ว ขณะที่จิตผู้รู้เกิดขึ้นจริงๆ แล้วใจตั้งม...

"นักภาวนาต้องเข้มแข็ง เข้มแข็งไม่ใช่ว่าโลภมาก ไม่ใช่เพ่งจ้องตัวเองตลอดเวลาแบบสายตาไม่กระพริบ อย่างนี้ไม่ถูก อย่างนี้คือเราถูกกิเลสหลอกแล้ว มีความโลภอยากจะเจริญมากไป หลงไปก็ไม่ถูก เพ่งไว้ก็ไม่ใช่ แค่รู้สึกอย่างเป็นธรรมชาติเป็นธรรมดา จนถึงจุดหนึ่งจะค่อยๆ เข้าใจมากขึ้นเอง ว่าร่างกายจิตใจนี้ สั่งไม่ได้ บังคับไม่ได้" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 26 สิงหาคม 2564

"จิตส่งออกนอก ไปรับรู้อารมณ์ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ใจก็คือลงไปคิด เราแค่มีสติรู้ทันเฉยๆ มีสติรู้ทัน รู้ด้วยใจที่เป็นกลาง ใจก็จะอยู่กับเนื้อกับตัว สมาธิที่ถูกต้องก็เกิดขึ้นเลย ไม่มีความจำเป็นจะต้องดึงไว้หรือรั้งไว้" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 21 กรกฏาคม 2564

"ไม่ว่าเรารักษาอารมณ์ที่เราชอบอย่างไร ถึงจุดหนึ่งก็ดับไป ไม่ว่าเราไม่ชอบอย่างไร พยายามกำจัดมันอย่างไร บางทีมันก็ไม่ได้ดับตามความอยากของเรา ทำไมมันไม่ดับตามความอยากของเรา เพราะมันดับตามเหตุ เพราะฉะนั้นทุกสิ่งมีเหตุก็เกิด หมดเหตุก็ดับ นักปฏิบัติจะค่อยๆ ภาวนา จนค่อยๆ เห็นความจริงเหล่านี้ และยอมรับความจริงอันนี้" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ 7 กรกฎาคม 2564

"ถ้าเราไม่ปฏิบัติ เราจะไม่มีวันเข้าใจ ธรรมะไม่ได้เรียนให้เข้าใจได้ ด้วยการคิดเอาฟังเอา ในเบื้องต้นฟังเพื่อให้เข้าใจวิธีการปฏิบัติ แล้วก็คิดพิจารณาตามความสามารถของเรา เวลาที่เราเข้าใจด้วยการคิด ยังไม่ถูกจริง แต่อาศัยความที่เราเข้าใจด้วยการคิด เราไปทดลองทำ ไปทดลองทำแล้วเราจะค่อยๆ เห็นว่าที่จริงมันไม่ใช่ มันไม่ได้ แต่ฝึกไปเรื่อยๆ สติ สมาธิ ปัญญา จะค่อยๆ พัฒนาขึ้น คุณภาพของจิตจะค่อยๆ เปลี่ยนไปตามระยะเ...

"นักปฏิบัติต้องคอยเรียนรู้กิเลสของตัวเองให้มากๆ ที่จริงคู่ต่อสู้ ศัตรูของเรามีสิ่งเดียว ไม่ใช่คนที่เราเกลียด คนที่แกล้งเรา คนที่นินทาเรา คนที่หักหลังเราทรยศเรา ศัตรูของเราคือกิเลสของเราเอง เราทุกข์ก็เพราะกิเลสของเรา ไม่ใช่ทุกข์เพราะคนอื่น ฉะนั้นคอยรู้เท่าทันกิเลสของเราไป" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 2 มิถุนายน 2564

"ไม่ต้องคิดว่าถูกหรือผิด ใช่หรือไม่ใช่ ไม่ต้องคิดว่าอันนี้เป็นกุศลหรือเป็นอกุศล เป็นสุขหรือเป็นทุกข์ ให้ลืมไป เพราะกุศล อกุศล สุข ทุกข์ เฉยๆ เหล่านี้มันเป็นบัญญัติ เราตั้งชื่อให้มันว่าอย่างนี้เรียกว่าสุข ตั้งชื่อให้มันว่าอย่างนี้เรียกว่าทุกข์ ตั้งชื่อให้มันว่าอย่างนี้เรียกว่าเฉยๆ และตั้งชื่อให้มันว่าอย่างนี้เรียกกุศล อย่างนี้เรียกอกุศล เราลืมพวกนี้ไปก่อน เราแค่เห็นของจริงด้วยใจเรา คือหัดรู้สึกอย่า...