อาจารย์ประสาน พุทธกุลสมศิริ

พุทธศาสนาจริงๆ เป็นเรื่องของใจจริงๆ เป็นเรื่องของการฝึก ฝึกอะไร? หลักการคือ ฝึกจิต แต่ว่าก็ต้องฝึกร่างกายไปด้วยเพื่อช่วยจิต ที่เราเดินจงกรม นั่งสมาธิ มันใช้ร่างกาย ทั้งนั้นแหละ แต่ว่า เป้าเรามุ่งไปที่จิต แต่ถ้าใครตรงเข้าไปที่จิตไม่ได้ ก็ต้องใช้ร่างกาย ใช้อะไรอย่างอื่นช่วยบ้าง ใช้อุปกรณ์ ใช้เครื่องมือต่างๆ ช่วย ใช้การสวดมนต์ช่วย ใช้กิจกรรมอะไร ที่ทำให้ใจเราคลอเคลียกับธรรมะ ไม่หลงออกไปทางโลก -- อ. ป...

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาของใจ เราต้องการพัฒนาใจเรา เราจะปล่อยให้ใจเราจมอยู่ในกองทุกข์ จมลงไปในกองกิเลสไม่ได้ วิธีการปรับแก้ของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ตามจริตนิสัย ตามมุมมอง พวกเราต้องดูตัวเอง แค่ไหนที่พอเหมาะพอดีกับเรา ทางสายกลางมีเรื่องศีล สมาธิ ปัญญา ทั้งหมดนี่มันต้องพอดีกับเรา ถ้ามาตรฐานหรือความดีแบบต่างๆ สร้างความเครียดสร้างความกังวลใจให้เรามากเกินไป แปลว่านี่ตึงไปแล้ว ใจมีภาระมาก สมาธิจะไม่เกิด เพราะคว...

ถ้าต้องการพักผ่อน เวลาที่ไม่ค่อยมีแรง จุดที่เราใส่ใจคืออารมณ์กรรมฐาน ถ้าเราใช้เดินจงกรมเป็นอารมณ์กรรมฐาน เราก็จงใจนิดหนึ่ง ให้ใจไปอยู่ในร่างกายเพิ่มขึ้นนิดหนึ่ง ใส่ใจร่างกายที่เคลื่อนไหว แต่ต้องมีสติ รู้ว่าตอนนี้จิตแช่เข้าไปในอารมณ์ฯ อันนี้มีเจตนามีความจงใจจะทำสมถะ วันไหนที่เราไม่ฟุ้งซ่าน มีเรียวแรง เราก็อาจไม่ต้องเริ่มต้นด้วยการทำสมถะก็ได้ เราก็ทำกรรมฐานแล้วใส่ใจที่จิตตัวเอง -- อ. ประสาน พุทธกุลส...

อยู่กับกรรมฐานของเรา อยู่กับวิหารธรรมไป หางานให้จิตทำ แต่ว่า การหางานให้จิตทำเนี่ย ไม่ใช่ว่า ต้องปรุงแต่งจิต ให้เป็นอย่างนั้น ให้เป็นอย่างนี้ ไม่ใช่! หางานให้จิตทำ หมายถึงว่า ให้จิตอยู่ในอารมณ์กรรมฐานอันนึง เนืองๆ การที่จิตมีวิหารธรรม กับการปรุงแต่งจิต ไม่เหมือนกัน มีวิหารธรรมแล้วรู้ทันจิต -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สบ้านสติ 14 เมษายน 2566

มันไม่ใช่ว่าเดินจงกรมยาวแค่ไหนหรือนานแค่ไหน ถ้าเพ่งแล้วเดินยาว ก็เท่ากับเพ่งทั้งชั่วโมง ถ้าใจถูก ไหลแล้วรู้ๆ ในเวลาที่ไม่ได้ยาวมาก จะมีคุณภาพมากกว่ากันเยอะ กำลังของสติ สมาธิ ปัญญาที่ดี ถ้าสะสมในเชิงปริมาณแล้วถูกต้องด้วย จะต้องได้คุณภาพที่โล่ง โปร่งเบา คล่องแคล่ว ว่องไว นุ่มนวล ควรแก่การงานไปพร้อมๆ กันด้วย แต่จะไม่เป็นตลอด ถ้าหลักเราถูกก็จะถูกบ้างผิดบ้างๆ แต่ถ้าหลักเราไม่แม่น เราภาวนาแล้วไม่สังเกตจ...

การภาวนาเหมือนการขึ้นบันไดเลื่อน ด้วยการเดินสวนบนบันไดเลื่อนที่เลื่อนลง กิเลสหรือความคุ้นชินฝ่ายต่ำของเราจะพาเราไหลลงตลอด จิตมีธรรมชาติไหลลงต่ำ สัจจะอันนี้ทำงานตลอด เรารู้สึกว่าเราไม่ได้แย่ลง เราไม่ได้ทำชั่วมากขึ้น เรามีข้อแก้ตัวให้กิเลสเสมอ แค่เราหยุดอยู่กับที่ คุณงามความดีไม่ได้เพิ่มขึ้น คุณงามความดีหยุดนิ่ง พอเราหยุดปุ๊บ บันไดเลื่อนก็พาเราลงมาเลย -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ คอร์สบ้านสติ 13 เมษาย...

สมาธิที่ถูกต้อง คือ สมาธิที่เป็นสภาวะที่ใจ มีความรู้สึกตัว มีความรู้เนื้อรู้ตัว หลักการง่ายๆ ก็คือ เมื่อไรก็ตาม ที่เรารู้ว่าเราหลง สภาวะที่รู้สึกตัวจะเกิดขึ้น เมื่อไรก็ตาม ที่เรารู้ว่าเราเพ่ง รู้ว่าเคลื่อนไปเพ่ง สภาวะที่รู้สึกตัว ก็เกิดขึ้นได้เหมือนกัน ที่จริงก็คือ เมื่อไรก็ตาม ที่เรารู้ว่า ร่างกายเป็นอย่างไร? จิตใจเป็นอย่างไร ? ตอนนั้นความรู้สึกตัวมันจะเกิด ความรู้สึกตัวนี่แหละ มันประกอบด้วย สติท...

คนที่ไม่เข้าใจหลัก ก็จะเริ่มเขว เขวยังไง? ไปตีความเครื่องมือเป็นหัวใจ อย่างเครื่องมือในการภาวนา เดินจงกรม การนั่งสมาธิ การปฏิบัติในรูปแบบต่างๆ อย่างนี้เป็นวิธีการภาวนา หัวใจคือ มีสติอยู่กับเนื้อกับตัว แล้วก็เห็นร่างกาย จิตใจ แสดงไตรลักษณ์ หัวใจคือ ความชั่วอย่าทำ ความดีทำไว้ อย่าเห็นแก่ตัว -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ 6 เมษายน 2566

เราก็เลือกเอา เราจะดิ้นรนขวนขวายทำงานที่ไม่มีวันจบ เกิดใหม่ก็ทำงานอย่างนี้อีกไม่มีวันจบทุกภพทุกชาติไป หรือจะเลือกหนทางที่เดินไปแล้วมีวันจบ มีโอกาสถึงเป้าหมาย แล้วก็ไม่ต้องมาทำงานต่างๆ แบบนี้ซ้ำอีกตลอดไป -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ 24 กุมภาพันธ์ 2565

ถ้าศีล สมาธิ ปัญญา สมถะ วิปัสสนา การเจริญสติปัฏฐาน และสิ่งต่างๆ ที่ทำอยู่ ความดีต่างๆ ที่ทำอยู่ ไม่เป็นไปเพื่อจะให้อกุศลที่มีอยู่ดับลง อกุศลที่ยังไม่เกิดไม่เกิด กุศลที่ยังไม่เกิดไม่มี ให้มันเกิดขึ้น กุศลที่มีอยู่แล้วให้มันงอกงามขึ้น ถ้าไม่เป็นไปเพื่อสิ่งนี้ ทุกตัวที่คุณฝึก ไม่ว่าศีล สมาธิ ปัญญา สมถะ วิปัสสนา หรืออะไรก็ตามที่ดูแล้วเป็นวิถีของคนดี ระวัง มันจะเป็นเครื่องมือในการสนองกิเลส สนองมานะอัตต...

ศึกษาลงมาที่ตัวเองให้เยอะ จะได้ไม่ถูกมายาของขันธ์ 5 ต่างๆ หลอกให้หลงไปในโลกนี้ และติดอยู่ในกรงขังของโลกวัฏฏะนี้ ตื่นขึ้นมารู้เนื้อรู้ตัว เป็นตัวของตัวเอง เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เห็นร่างกาย เห็นจิตใจ ทำงาน วันหนึ่งจะพ้นออกจากมายา -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ 28 ธันวาคม 2565

ไม่มีอะไรสำคัญกว่าอดทน เสื่อมก็อดทนทำ ไม่ดีก็อดทน อยากได้ธรรมมะเร็วๆ ก็ต้องอดทน ขี้เกียจก็ต้องอดทน ตัวนี้เป็นคุณธรรม ที่พวกเราจำนวนมากดูถูก คำว่า" อดทน" มันดูไม่ตื่นตาตื่นใจเหมือนปัญญา ที่จริงคุณธรรมพื้นฐานเหล่านี้สำคัญมาก -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ 27 เมษายน 2565

ทุกสิ่งที่เจอ ยุติธรรมตามกรรมเสมอ แต่ว่านักปฏิบัติไม่ได้จำนนกับกรรม กรรมชั่วในอดีตส่งผลให้เราเจอสภาวะอันนี้แบบนี้ เรามีหน้าที่ทำกรรมใหม่กรรมปัจจุบันให้ดีที่สุดเท่าที่สามารถทำได้ เราอยากแบ่งเบาผลของกรรมชั่วในอดีต เหมือนมีเกลืออยู่ก็เค็มอยู่แล้ว อย่าไปเพิ่มปริมาณของเกลือ เราก็เพิ่มน้ำเข้าไปเยอะๆ เพิ่มความดีเข้าไปเยอะๆ เกลือก็ยังมีอยู่แต่น้ำมากเสียจนเราไม่รู้สึกว่าน้ำนั้นเค็มเท่าไร -- อ. ประสาน พุทธก...

สติปัญญาของแต่ละคน หรือโอกาสของแต่ละคนที่จะเข้าถึงธรรมะไม่เท่ากัน คนที่ไม่มีโอกาสได้ฟังธรรม ไม่มีโอกาสได้ปฏิบัติ ไม่เคยได้ยินธรรมะของพระพุทธเจ้ามาก่อน คล้ายกับใจมีแต่ความไม่รู้ ความไม่รู้เป็นอันตรายอย่างยิ่ง พระพุทธเจ้าตรัสว่า ท่านไม่เห็นว่ามีสิ่งใดอกุศล หรือความผิดอะไรที่รุนแรงเท่ามิจฉาทิฏฐิ มิจฉาทิฐิคืออะไร มิจฉาทิฐิคือความเห็นที่ผิด กิเลสตัวอื่นอย่างราคะ หรือโทสะ โกรธเขา ยังไม่แรง แต่ความโกรธมั...

รักษาศีลไว้ อย่าให้ผลประโยชน์ มาให้ศีลเราด่างพร้อย เมื่อมีศีลแล้ว ทำสมาธิไว้ เหนื่อยก็พักผ่อน ทำสมาธิเพื่อการพักผ่อน ใจจะได้สดชื่น ใจจะได้มีพลัง ใจมีกำลัง ใช้ทางโลกก็ได้ ใช้ทางธรรมก็ได้ จิตฟุ้งซ่าน คิดอ่านทางโลกก็ไม่เฉียบคม ทางธรรมก็จะฟุ้งซ่าน ไม่มีแรง ทำให้มีแรงมากพอที่จะเกิดอริยมรรค -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ ศาลาประสานวิเทศธรรม 16 พฤศจิกายน 2565

"นักปฏิบัติจนถึงวันหนึ่งจะรู้ว่า ที่สู้อยู่ทุกวันนี้ สู้ทีละยก ทีละขณะ ว่าขณะนี้กุศลจะชนะ หรืออกุศลจะชนะ คล้ายกับขณะนี้จะตื่นหรือจะหลับ ขณะนี้จะหลงหรือจะรู้ หรือจะเพ่งหรือจะแพ้ทางกิเลสตัวไหน จะพบว่าตั้งแต่เช้าถึงเย็นแค่ระมัดระวังตัวไปเรื่อยๆ คอยให้มีสติคุ้มครองรักษาจิตไปเป็นช่วงๆ ให้ไม่ถูกกิเลสที่ร้ายกาจต่างๆ มาครอบงำใจ ให้ไปทำความชั่ว พูดชั่ว คิดชั่ว" -- อ.ประสาน พุทธกุลสมศิริ 19 ตุลาคม 2565

ไปสำรวจตัวเอง ว่าเรามีอะไรบ้างที่ยังไม่ได้ละ ที่สมควรละยังไม่ได้ละ ที่สมควรลดยังไม่ได้ลด ความเข้าใจอะไรผิดๆ ที่เรามีต่อธรรมะ เราก็ไปพิจารณาดู ความงมงายต่างๆ ที่เราทำตามความเชื่อ คิดไปเองว่าทำอย่างนี้ถึงจะได้มรรคผลด้วยความรวดเร็ว เราก็ไปใคร่ครวญ อะไรสมควรทำ อะไรไม่สมควรทำ สมควรทำที่แค่ไหน ไปพิจารณา แล้วการภาวนาจะง่ายจะไม่ยากเท่าใด ถ้าติดกับอยู่ที่ความคิดความเห็นต่างๆ ที่ไม่ถูกตรง ผิดตั้งแต่ข้อหนึ่ง...

"ฟังแล้วพิจารณาใคร่ครวญธรรมะ ในเบื้องต้นต้องคิดตามเสร็จแล้วลงมือปฏิบัติ พอลงมือปฏิบัติก็จะค่อยๆ เข้าใจ สิ่งต่างๆ มากขึ้นตามลำดับ ค่อยๆ เรียนไปเรื่อย ค่อยๆ เห็นสิ่งที่ผิด พอเห็นสิ่งที่ผิดมากขึ้นก็จะถูกมากขึ้นไปตามลำดับ" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ 7 กันยายน 2565

คนที่เขาดีก็ไม่ได้ดีเอง เขาฝึกตัวเขามา คนที่ชั่วเขาก็ไม่ได้ชั่วเอง มันเป็นความคุ้นชินที่สะสมความชั่วมาทุกภพทุกชาติ จิตที่อ่อนแอตามใจกิเลส มันไม่ได้อ่อนแอเอง เราก็ฝึกมันมาเหมือนกัน ฝึกที่จะโอนอ่อนผ่อนตาม นิดหน่อยไม่เป็นไรหรอก และทุกครั้งที่เราตามใจกิเลส กำลังของกิเลสนั้นก็จะแรงขึ้นๆ เราจะคล้อยตามมันง่ายขึ้น ยอมมันมากขึ้น ฉะนั้นแต่ละคนต้องมีอุบาย มีวิธีการฝึกตัวเอง เราก็ไปตั้งกฎให้ตัวเองที่พอจะทำได้...

สู้ไปจนคล้ายกับค่อยๆ เห็นความเป็นธรรมดา ของความเสื่อมและความเจริญ ค่อยๆ เห็นความเป็นธรรมดาของจิต ซึ่งมันจะปรุงสุขบ้าง ทุกข์บ้าง ดีบ้าง ชั่วบ้าง ฟุ้งซ่านบ้าง หดหู่บ้าง ดีใจบ้าง เสียใจบ้าง อนุโมทนาบ้าง อิจฉาบ้าง รักบ้างเกลียดบ้าง กับคนๆ เดียว บางขณะคิดถึงก็รักขึ้นมา บางขณะคิดถึงก็โกรธขึ้นมา บางขณะคิดถึงก็เบื่อขึ้นมา เห็นอย่างนี้เรื่อยๆ จนจิตมันชิน มันเห็นว่าความปรุงแต่งพวกนี้ คิดขณะหนึ่งขณะหนึ่งความ...

"ดูไปเลย ดูสภาวธรรมไปเลย มีอะไรเกิดขึ้นก็ดูไป ดูถูกบ้าง ดูผิดบ้าง ไม่เป็นไรหรอก เริ่มต้นก็หัดดูจนจิตจำสภาวะได้ แล้วถึงจุดหนึ่งที่จิตจำสภาวะได้ พอสภาวะนั้นเกิดขึ้น สติก็เกิด พอสติเกิด สมาธิที่ถูกต้องก็เกิด วิธีแบบนี้เป็นวิธีที่ง่ายๆ สำหรับคนที่ไม่มีเวลาทำสมาธิเยอะ มีเวลาน้อย" -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 17 สิงหาคม 2565

"แต่ละคนมีกิเลสที่ตัวเองแพ้ คล้ายว่าถ้าเจอตัวนี้เป็นอันว่าสู้ไม่ค่อยไหวต้องคล้อยตาม แต่ไม่ใช่ให้เราใช้เหตุผลนี้มาเป็นข้ออ้างในการตามใจกิเลส หลักต้องแม่น เราต้องรู้ว่าวัตถุประสงค์ของศีล ถึงแม้ว่าเป็นไปเพื่อควบคุมพฤติกรรมภายนอกคือกายกับวาจา แต่หัวใจของศีลจริงๆ คือเป็นไปเพื่อการชำระล้างกิเลส เราเรียนว่าผลของศีลของทาน จะได้ภพภูมิที่ดี ได้มีความสุขทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ นั่นเป็นผลพลอยได้ ปลูกต้นอะไร...

"เราก็ภาวนาของเราไป จนถึงจุดไหนที่ผู้แสดงธรรมปรารภธรรมะ หรือพูดถึงจุดที่เราติดขัดติดข้องอยู่ หรือจุดที่จิตมันสนใจ จิตก็จะตื่นตัวขึ้นมารับธรรมะในช่วงนั้น ช่วงเวลาที่เหลือเราก็อยู่กับตัวเราเอง ไม่ส่งจิตออกนอก มีเสียงธรรมะคลอเคลียอยู่ เราก็ฟังไปเรื่อย ไม่ใช่เราฟัง จิตฟัง จนถึงจุดหนึ่งที่ภาวนาพอจะเป็นแล้ว เวลาฟังธรรมเป็นเวลาที่เราพอจะอยู่กับเนื้อกับตัว ไม่ส่งจิตออกนอก ธรรมะเพื่อการปฏิบัติไม่ใช่ฟังจบแล...

ตั้งเป้าใหม่ อย่างอื่นช่างมันก่อน เราจะมีวิหารธรรมให้ได้ จะใส่ใจไม่ละเลยที่จะมีวิหารธรรม ทำตรงนี้ได้ เดี๋ยวอย่างอื่นมันตามมาเอง ทำตรงนี้ไม่ได้ แต่อยากเจริญวิปัสสนา อยากให้จิตตั้งมั่น ได้มรรคผลไวๆ เหมือนอะไรเหมือนขึ้นต้นไม้จากทางยอด ไม่ได้ขึ้นจากด้านล่าง เป็นไปไม่ได้ พระพุทธเจ้าตรัสอย่างไรก็ต้องอย่างนั้น สติปัฏฐานทุกหมวดเริ่มต้นจากมีวิหารธรรม มีวิหารธรรมไม่ใช้เพื่อจะสุขจะสงบจะสบาย เพื่อให้ใจอยู่กับ...

"พวกเราไปดูกิเลสของเราให้มาก การทำบุญทำทาน การรักษาศีลของเรา มันมีอะไรอยู่เบื้องหลัง การทำสมาธิ การเจริญปัญญา มีอะไรอยู่เบื้องหลังไหม การเจริญปัญญากระทั่งอยากได้ความรู้ ก็มีโลภะอยู่เบื้องหลัง การทำสมาธิถ้ามีความอยากจำนวนมากอยู่เบื้องหลัง สมาธิก็ไม่สะอาด เพราะฉะนั้นก็ดูกิเลสของเราไป แล้วพฤติกรรมทางกาย วาจา การสร้างสมบุญบารมีของเราก็จะเพิ่มเร็ว แต่ละคนถ้าเบื้องหลังหมายถึงว่า ใจที่สะอาดในการทำอะไรไม่...