Pinches Glauber - Yiddish

פארוואס זע איך אויס אזוי אנדערש ווי דו? פארוואס זענען דא חילוקים צווישן די קערפערליכע אייגנשאפטן פון איין מענטש ביז'ן אנדערן? א טור אינעם צענטער פון אונזערע צעלן, וואו מיר טרעפן אן אינפארמאציע-בוך מיט אלע פרטים

אמעריקע טראגט זיך ארום מיט א גרויסן חוב, וואס האלט אין איין וואקסן. ווער בארגט געלט דער רעגירונג און וויאזוי גייט אזא הלוואה צו? וויאזוי ווערט דער חוב באצאלט? וואס זענען די ברירות פונעם לאנד צו טאן דערוועגן?

אנערקענען און ארויסזאגן אז מ'האט שלעכט געטראכט און שטארקע איבערצייגונגען זענען לעולם געווען פאלש, איז עפעס וואס קומט זייער שווער צו טאן. פארוואס איז עס אזוי? וואס פרובירן מיר אזוי ענערגיש צו באשיצן דורכ'ן זיך אזוי האלטן מיט אונזערע מיינונגען?

די פאראייניגטע שטאטן מוטשעט זיך מיט א גרויסן חוב און א פינאנציעלן פלאנטער וואס דער קאראונא האט אנגעברענגט. פארוואס זאל נישט די פעדעראלע רעגירונג פשוט דרוקן א בארג באנקנאטן און פטור אן עסק?

אנגסט, ענקזייעטי, איז זייער שכיח אין דער מאדערנער תקופה און איז נאך שטארקער אריינגעקומען צווישן מענטשן דורכאויס דעם יעצטיגן צעשאקלטן מצב העולם. עטליכע נקודות וועגן דער טעמע אין א שמועס מיטן לייף קאוטש יוסף זאב בראווער.

א שווים דורך און אריין אין די טיפענישן פון דעם גרעסטן אקעאן אויפ'ן כדור הארץ, דעם פּאַציפיק.

ענדע פון גלאביליזאציע

זען, שמעקן, שפירן און הערן זענען די תוצאה פון א גשמיות'דיגן פראצעדור, וואס שפילט זיך אפ מיט גשמיות'דיגן זאכן. וויאזוי זיי פירן צו דער אינערליכער איבערלעבעניש וואס מיר שפירן בשעת מעשה, איז א א מיסטעריע וואס לאזט זיך נישט לעזן.

געשיכטע פון גלות בבל, פערטער טייל. — די גרויסע, וויכטיגע אידישע צענטערס פון נהרדעא, מחוזא, סורא, און פומפבדותא, מיט'ן לעבעדיגן אידישן לעבן וואס האט זיך געצויגן ביז אונזערע צייטן.

געשיכטע פון גלות בבל, צווייטער טייל. -- נבוכדנצר שטעלט צדקיהו אלס קעניג; יענער שליסט א שטילן אפמאך מיט מצרים און איז מורד אין בבל, וואס קומט ארויף, מאגט חרוב ירושלים און דעם בית המקדש, און טראגט אראפ רוב אידן קיין בבל, ביז׳ן טרויעריגן סוף פונעם אידישן ישוב מיט׳ן מארד פון גדלי׳ בן אחיקם.

געשיכטע פון גלות בבל, ערשטער טייל. די לעצטע מלכים אין ארץ ישראל אינעם שאטן פון די געפעכטן צווישן די צוויי גרויסמאכטן, מצרים און בבל.

היסטארישע איבערזיכט אויפ׳ן קאלטן קריג צווישן אמעריקע און דעם סאוועטן פארבאנד. אינעם צווייטן טייל, די קובאנער מיסיל-קריזיס, וויעטנאם, סאבאטאזש-פלענער, און דער פונדערפאל פונעם סאוועטן פארבאנד.

היסטארישע איבערזיכט אויפ׳ן קאלטן קריג צווישן אמעריקע און דעם סאוועטן פארבאנד -- ווען האט זיך עס אנגעהויבן, פארוואס, און די ערשטע אנטוויקלונגען.

אן ערנסטער, נישט-שטעכיגער שמועס וועגן סארקאזם — וואס דאס איז, פארוואס מענטשן באניצן זיך דערמיט, און עטליכע עצות אין פאל מען טרעפט זיך א קרבן פון א סארקאסטישן שטאך.

הונדערטער טויזנטער מענטשן האבן זיך ארויסגעלאזט פראטעסטירן איבער די גאסן פון מינסק, הויפטשטאט פון בעלארוס. וואס ווילן יענע מענטשן, און וואס איז דאס שייכות אהער פון פוטין און אוקראינא?

וואס טוט זיך מיט דער ׳מוראה של מלכות׳ אויב די מלכים אליין עסן זיך איינער דעם אנדערן לעבעדיג אויף? עטליכע אבזערוואציעס פון א ׳דעבאטע׳ פארלאפענע וואך, וואס האט געברענגט א גערוך פון גיפט און פולווער.

דורכאויס די לעצטע צענדליגער יארן האבן עדות צו יו־עף־אוס באקומען פלוצלונגדיגע באזוכן פון מיסטעריעזע מענטשן. ווער זענען זיי און וואס ווילן זיי?

מלחמות מיט מיליטער אויפ'ן שלאכטפעלד זעען אויס ווי א זאך פון דער פארגאנגענהייט. איבערגענומען האט זיי א ניי מציאות, פון ספעציעלע קרעפטן וואס ארבעטן שטיל און אומבאמערקט אין פרעמדע לענדער. — א שמעק פון די שטילע טעטיגקייטן דורך אמעריקע, רוסלאנד, און כינע.

די וועלט איז צוויי זאכן: איין-איינציגע זאך, און איין גרויסער דמיון. אזוי איז דאס מציאות, און ווען מען באקענט זיך מיט דער בריאה אויף דעם שטאפל, שטייט מען שוין נישט ווייט פון כאפן דעם 'מעסעדזש'.

וואס איז דער סופּרים קארט? וואס איז דאס מאכט פונעם העכסטן געריכט? ווער נעמט אויף און וויאזוי גייט צו דאס אויפנעמען א פרישן ריכטער?

אן אינטערעסאנט יאר ווארט אונז אפ... אפשר אין מערערע תחומים, אבער זיכער אינעם לוח, וואס שטעלט זיך אין תשפ"א אויס אויף א זעלטענעם אופן.

אינמיטן דער צווייטער וועלט־מלחמה, איז לאס אנדזשעלעס געקומען אונטער אטאקע פון אן אומזעעבארן שונא, און ביז היינט איז נאכנישט הונדערט פראצענט קלאר וואס דארט האט זיך טאקע אפגעשפילט.

דער שליסל צו טיפע, פולע קשרים מיט אנדערע מענטשן געפינט זיך אינעם רשות פונעם כח הדיבור. אפטמאל טרעפן מיר זיך מיט צוויי מענטשן רעדן, אנשטאט דעם וואס זיי זאלן באמת זיך מקשר זיין אין איין שמועס. -- עטליכע נקודות וואס קענען צוניץ-קומען פאר א רייכערן, מער באדייטנדן קשר מיט אנדערע.

וואס איז דאס שליסל צו א גליקליך, געזונט, צופרידן, און לאנג לעבן? א שטודיע וואס האט באגלייט 724 מענטשן פון די יונגע יארן ביז'ן סוף גיט דעם ענטפער.

די וויסנשאפטליכע וועלט האט אמאל געמיינט אז זי האט שוין אויסגעפארשט א היפשן רוב פון דער וועלט, ביז זי האט זיך אנגעשטויסן אין א נייער זאך, וואס קלאר געמאכט פאר סייענס אז אלעס וואס ער ווייסט איז נישט מער ווי קארגע פינף פראצענט פון וואס די חוקרים האבן געמיינט די גשמיות'דיגע וועלט באשטייט.