پاره‌گفتار: معرفی کتاب‌های جدید زبان‌شناسی

در قسمت بیستم سراغ کتاب «زبان جرائم عاطفی» اثر الیزابت کارتر رفته‌ایم. این کتاب نشان می‌دهد که کلاهبرداران چگونه بدون ایجاد سوءظن، از زبان برای اغفال، فریبکاری و تهدید قربانیان استفاده می‌کنند. این پژوهش انواع تکنیک‌های دستکاری (manipulation) را از اولین تماس با کلاهبردار تا انتقال به مرحلهٔ مالی، درخواست پول و تصاویر خصوصی، و در نهایت تهدیدهای صریح و اخاذی جنسی (sextortion) دنبال می‌کند. کارتر با...

در قسمت نوزدهم کتاب «رمزگذاری دستوری برای تولید گفتار» از لیندا روث ویلدون و آگنیشکا کونوپکا را بررسی می‌کنیم. این کتاب به بررسی فرآیند اصلی رمزگذاری دستوری (grammatical encoding) می‌پردازد. به یاری این فرآیند است که فکر انسان از چیزی پیچیده و غیرخطی به دنباله‌ای خطی از کلمات تبدیل می‌شود. این امر مستلزم ایجاد یک چارچوب نحوی سلسله‌مراتبی است که نظم خطی مفاهیم واژگانی را تثبیت می‌کند. گرچه تحقیقات...

در قسمت هجدهم پاره‌گفتار سراغ کتاب «معنی‌شناسی و یادگیری عمیق» از لاشا آبزیانیدزه، لیسا بیلینینا، و دنیس پاپرنو رفته‌ایم. این کتاب به بررسی تعامل دو حوزه تحقیقاتی کلیدی، یعنی معنی‌شناسی و یادگیری عمیق می‌پردازد. نویسندگان به جای فهرست کردن تمام موضوعات ممکن، سه پدیده بنیادین معنی‌شناختی را مطالعه می‌کنند: استنتاج (inference)، ترکیب‌پذیری (compositionality)، و زمینه‌سازی برون‌زبانی (extralinguistic...

قسمت هفدهم پادکست ما به بررسی کتاب «آواشناسی در مغز» اثرِ پله سُدرسترم اختصاص دارد. این کتاب به تشریح این موضوع می‌پردازد که چگونه زبان گفتاری، به عنوان یک سیگنال آکوستیکی پیچیده، توسط شنونده رمزگشایی می‌شود. این کتاب فرآیند سلسله‌مراتبی و به‌هم‌پیوسته‌ای را دنبال می‌کند که از ساختارهای گوش داخلی تا مناطق مرتبهٔ بالاتر مغز امتداد یافته و سیگنال آکوستیک را در کسری از ثانیه به یک پیام زبانی تبدیل می...

شانزدهمین قسمت ما اختصاص دارد به بررسی کتاب «شناخت و نظریه‌های توطئه» از آندریاس موسُلف. این کتاب به بررسی رابطه میان فرایند شناخت، یعنی فرایند کسب و توسعه دانش، و انواع گوناگون نظریه‌های توطئه می‌پردازد. تمرکز اصلی این اثر بر بررسی عملکرد شناختی نظریه‌های توطئه در گفتمان عمومی همچون ابزارهای قاب‌بندیِ (framing) شناختی و سناریوهایی است که تجربهٔ یک بحران یا فاجعه را به داستانی توطئه‌آمیز پیوند داد...

در قسمت پانزدهم دربارهٔ کتاب «زبان و مکان» اثر کتی کارمایکل و پُل رید صحبت خواهیم کرد. ‌ موضوع اصلی این کتاب بررسی جایگاه مکان در پژوهش‌های زبان‌شناسی اجتماعی است. کتاب به تشریح این موضوع می‌پردازد که چگونه ادراک و جهت‌گیری گویشوران نسبت به مکان می‌تواند بر تولیدات زبانی آن‌ها تأثیر بگذارد، و تأکید می‌کند که مفاهیم مکان ثابت نبوده و به دلیل عواملی چون جابه‌جایی مردم و تکامل ایدئولوژی‌ها در طول زما...

در قسمت چهاردهم به بررسی کتاب «علم، شبه‌علم،‌ و مسئلهٔ مرزبندی» نوشتهٔ دنیل باردُش و ادم تاماش توبوی پرداخته‌ایم. ‌ باردش و توبوی در این کتاب به «مسئلهٔ مرزبندی»، یعنی چگونگی یافتن تمایزهای مشخص بین علم و شبه‌علم، می‌پردازند. بحث کتاب با بررسی راه‌حل ابطال‌گراییِ کارل پوپر آغاز می‌شود که بر قابلیت رد شدن یک سیستم علمی توسط داده‌های تجربی تأکید دارد. اما این دیدگاه با انتقاداتی از سوی متفکرانی چون...

در قسمت سیزدهم به کتاب «گویش‌شناسی و پروژهٔ اطلس زبانی» اثرِ الیسن بورکت پرداخته‌ایم. ‌ ‌ گویش‌شناسی حوزه‌ای از زبان‌شناسی است که توزیع جغرافیایی واژه‌ها، تلفظ‌ها و ساخت‌های دستوری را بررسی می‌کند. بورکت در این کتاب دربارهٔ تاریخچهٔ گویش‌شناسی و تحول آن، مفاهیم کلیدی این حوزه، و گردآوری اطلس‌های زبانی صحبت می‌کند. بخش اصلی کتاب به توضیح پروژهٔ اطلس زبانی آمریکای شمالی (LAP) و شیوهٔ گردآوری و تحلیل...

قسمت دوازدهم پادکست اختصاص دارد به بررسی کتاب «گسترده‌خوانی» اثرِ جینگ جو. ‌ گسترده‌خوانی (Extensive Reading) رویکردی در آموزش و یادگیری زبان است که هدفش ترغیب زبان‌آموزان به خواندنِ زیادِ مطالبِ موردعلاقه و متناسب با سطح‌شان است. جو در این کتاب نشان می‌دهد که رویکرد گسترده‌خوانی چگونه در سطوح مختلف آموزش زبان و همچنین در زبان‌های مختلف (انگلیسی، چینی، ایتالیایی، فرانسوی، و غیره) اجرا شده است. او...

قسمت یازدهم پادکست ما اختصاص دارد به بررسی کتاب «گفتمان و ایدئولوژی‌های راست افراطی»، اثرِ تئون فان‌دایک. هدف فان‌دایک این است که آن خلأ موجود در پژوهش‌های دانشگاهی (به ویژه در علوم سیاسی)، یعنی توجه کم به تحلیل گفتمان ایدئولوژی، با این بررسی تا حدی پر شود. نویسنده کتاب را با خلاصه‌سازی و به‌روزرسانی نظریهٔ ایدئولوژی خود آغاز می‌کند و آن را با جزئی جدید برای تشریح خوشه‌های ایدئولوژیک احزاب سیاسی ت...

قسمت دهم پادکست به بررسی کتاب «رویکردهای کمّی و رایانشی در واج‌شناسی» نوشتهٔ جِین چَندلی اختصاص دارد. این کتاب بررسی‌ای جامع از انواع روش‌های الگوریتمی، صوری، ریاضی، آماری و احتمالی در واج‌شناسی است. چندلی دربارهٔ چگونگی استفاده از روش‌های کمّی و رایانشی در پژوهش‌های قاعده‌بنیاد و محدودیت‌بنیاد صحبت می‌کند و به‌طور خاص به چالش اساسی چگونگی یادگیری دستور از طریق داده‌ها می‌پردازد. هدف اصلی این اثر...

در قسمت نهم پادکست نگاهی می‌اندازیم به کتاب « زبان غذا: یک زبان‌شناس منوها را می‌خواند »، نوشتهٔ دنیل جورفسکی. چرا در منوهای رستوران‌ها و کافه‌ها این روزها نام‌های عجیب یا خارجی زیاد دیده می‌شود؟ بسیاری این را نشانه‌ای از تفاخر یا خودباختگی فرهنگی می‌دانند، اما جورفسکی نظر دیگری دارد و موضوع را فراتر از تفاخر صِرف می‌داند. او در این کتاب زبان روزمرهٔ غذا را می‌کاود تا پرده از راز بسیاری از غذاهای...

در قسمت هشتمِ پادکست نگاهی می‌اندازیم به کتاب «کاربست زبان‌شناسی پیکره‌ای در حوزهٔ بیماری و مراقبت‌های سلامت»، نوشتهٔ النا سِمینو، پُل بِیکر، گَوین بروکس، لوک کالینز، و تونی مک‌اِنِری. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه زبان‌شناسی پیکره‌ای، یعنی تحلیل مجموعه‌هایی بزرگ زبانی، می‌تواند به ما دید تازه‌ای در حوزهٔ سلامت بدهد. کتاب حاوی اطلاعات مفیدی دربارهٔ مراحل مختلف پژوهش‌های زبان‌شناسی پیکره‌ای در زمین...

در قسمت هفتم به سراغ کتاب « استعمارزدایی از زبان‌شناسی » به ویراستاری اَن چریتی هادلی، کریستین مالینسون و مری باکلتس رفته‌ایم. این کتاب به بررسی تاریخ و میراث ماندگار استعمار و تفکر استعماری در زبان‌شناسی و حوزه‌های مرتبط می‌پردازد. این اثر شامل ۲۰ فصل است که زبان‌ها و زمینه‌های متنوع و حوزه‌های مختلف زبان‌شناسی (از جمله زبان‌شناسی کاربردی، جامعه‌شناسی زبان، روان‌زبان‌شناسی، نحو، مستندسازی و احیای...

در قسمت ششم به سراغ کتاب «زبان اشاره و دستورِ شناختی» نوشتهٔ شرمن ویلکاکس، روسیو مارتینز و سارا سیاوشی رفته‌ایم. این کتاب با بهره‌گیری از دستور شناختی (Cognitive Grammar) نشان می‌دهد که زبان‌های اشاره نه فقط مجموعه‌ای از ژست‌ها، که نظامی پیچیده با ساخت‌های دستوری خاص خود هستند. نویسندگان پس از مرور تاریخچه‌ی زبان‌شناسی زبان‌های اشاره به سراغ موضوعاتی مثل نقش مکان در زبان اشاره، ساخت‌های مطابقه، نق...

در قسمت پنجم به سراغ کتاب ذهن نورونی: مغز چگونه می‌اندیشد نوشتهٔ جرج لیکاف و سرینی نارایانان رفته‌ایم. ایدهٔ اصلی کتاب این است که افکار و ایده‌های ما به جای این که انتزاعی باشند، به‌طور فیزیکی توسط مدارهای عصبی در مغز ما شکل گرفته‌اند و آنجا سکونت دارند و بخش عمدهٔ درک ما از واقعیت، از جمله دیدن رنگ‌ها یا شنیدن صداها، ناخودآگاه توسط همین مدارهای عصبی ایجاد می‌شود. لیکاف و نارایانان می‌گویند که مدا...

در قسمت چهارم به سراغ کتاب ساختار ریاضیاتی ادغام نحوی نوشتهٔ ماتیلده مارکولی،‌ نوام چامسکی و رابرت برویک رفته‌ایم. در این کتاب، مارکولی، چامسکی و برویک نشان می‌دهند که ادغام نحوی را می‌توان با نوعی جبر خاص و ساختاریافته توصیف کرد و آن را آن را در چارچوبی شامل رابط نحو–معنا و نظام برون‌سازی جای داد. / توجه: محتوای این پادکست به کمک هوش مصنوعی تولید شده است و احتمال دارد در توضیح مطالب کتاب خطاهایی...

در این قسمت دربارهٔ کتاب موتور تعامل: زبان در زندگی اجتماعی و تکامل انسان نوشتهٔ استیون سی. لوینسون صحبت می‌کنیم. لوینسون در این کتاب تصور رایج از ارتباطات انسانی را به چالش می‌کشد. به نظر او برخلاف تصور معمول که زبان را عامل اصلی توانمندی‌های اجتماعی و فرهنگی ما می‌داند در حقیقت این ظرفیت تعامل اجتماعی انسان بوده که بستر پیدایش زبان و انباشت ویژگی‌های فرهنگی را فراهم کرده است؛ همان که لوینسون «مو...

این هفته به معرفی کتاب زمینه‌چینی ساختاری در تولید جمله نوشته‌ی جولیا بنچینی می‌پردازیم. زمینه‌چینی ساختاری پدیده‌ای روان‌زبان‌شناختی است و زمانی رخ می‌دهد که کاربر زبان ساختار یک جمله را پس از مواجهه با آن، در تولید جمله‌ی بعدی به کار ببرد. بنچینی در این کتاب علاوه بر توضیح پدیده بین تک‌زبانه‌ها، زبان‌آموزان زبان اول و دوم، یا دوزبانه‌ها، به بررسی سازوکارهای نهفته در زمینه‌چینی نیز می‌پردازد. ⚠️...

این هفته به معرفی کتاب فلسفه‌ی زبان‌شناسی نوشته‌ی رایان نِفت می‌پردازیم. نویسنده در این کتاب تلاش می‌کند تا از خلال بررسی زبان‌شناسی، به مسائل کلان‌تری در فلسفه‌ی علم نیز بپردازد. ⚠️ 🚨 توجه: محتوای این پادکست به کمک هوش مصنوعی تولید شده است و احتمال دارد در توضیح مطالب کتاب خطاهایی رخ دهد. این پادکست فقط برای معرفی کتاب و آشنایی با مطالب آن است. پس بهتر است مخاطبان علاقه‌مند به خودِ کتاب‌ها رجوع...