ORpret

OR'en die aan de start verschijnen, volgen bijna altijd een training. Zou dat ook een goed idee zijn voor bestuurders? Ja, zegt Lukas, althans als een bestuurder invloed wil en niet uit is op macht. Reguliere bestuursopleidingen besteden echter doorgaans geen aandacht aan de omgang met de OR. Het zou ze wel helpen, denkt Rob. 'Veel bestuurders worstelen met de onvoorspelbaarheid van de OR....

In hoeverre is het wenselijk dat je je als trainer aanpast aan de groep, bijvoorbeeld in je manier van doen, je kledingstijl of je taalgebruik? En wat dat laatste betreft: mag je krachttermen gebruiken als trainer? De culturele afstand tussen trainer en de groep mag niet te groot zijn, vinden zowel Rob als Lukas: dat staat het leren in de weg. Andersom heeft de groep te accepteren dat de trainer n...

De Sociaal-Economische Raad (SER) denkt na over vernieuwing van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Rob en Lukas zien wel een paar knelpunten van de huidige wet. Bij internationale ondermingen bijvoorbeeld worden besluiten vaak buiten Nederland genomen, waardoor de OR in praktische zin buiten spel staat. Belangrijke technologische veranderingen, zoals het gebruik van AI, leiden zelden tot advies...

Hoe kun je als bestuurder recht doen aan de rol van de OR en tegelijk voorkomen dat vertrouwelijke informatie te vroeg wordt gedeeld? Met andere woorden: hoe ga je op een verstandige manier bij grote, concurrentiegevoelige besluiten, zoals een overname, om met geheimhouding? Rob en Lukas putten uit hun praktijk.

Wat is je rol als OR bij pijnlijke voorgenomen besluiten van een bestuurder? Blijf in je rol, roepen Lukas en Rob – vrij vertaald – in koor. Oefen invloed uit op de uitvoering van het besluit, maar vecht het besluit zelf niet aan. Dat is aan de bestuurder. Gaan er twintig mensen de laan uit, stel dan bijvoorbeeld de vraag: wie gaan straks het werk doen? Lukas' ervaring is dat bestuurders daar...

Er zijn situaties waarin het heel verstandig is om een externe deskundige in te schakelen. OR’en doen dat vaak te laat, is de ervaring van Lukas. ‘Ze zien het als een tekortkoming.' Terwijl de inbreng van een externe deskundige juist een teken van professionaliteit kan zijn. Bij belangrijke besluiten (denk aan een reorganisatie) kan het voor de achterban een geruststelling zijn dat iemand van...

Op grond van de Wet op de ondernemingsraden heeft de OR recht op het inzien van de financiële stukken van de organisatie, waaronder de jaarrekening. Voor veel OR-leden zijn die financiële cijfers niet makkelijk te begrijpen. Wat is hierin de rol van de OR? Moet je als OR-lid alles kunnen snappen? En wanneer heeft het zin om een externe deskundige in te schakelen?

De bestuurder kan de OR verplichten tot geheimhouding. Hoe redelijk dat ook kan zijn, het zadelt de OR wel op met een probleem. Want hoe kun je als OR advies uitbrengen over een ingrijpend voorgenomen besluit, wanneer je de mensen die erdoor geraakt worden niet kunt bevragen? Kortom: wanneer is geheimhouding redelijk? En hoe voorkom je als OR dat hierdoor klem komt te zitten?

OR’en krijgen vaak het advies om kritisch te zijn. Maar wat is dat? Als het vooral betekent dat de OR zich steeds uitspreekt over wat er allemaal niet deugt, gaat er iets mis. Lukas: ‘Dat is niet kritisch zijn, dat is zeiken.’ Rob beaamt: ‘De bestuurder zal zich gaan wapenen door alle plannen dicht te timmeren, omdat het overleg alleen maar gezeur oplevert.’ Hoe kan het wel? Benoem wat er goed gaa...

Terugblikken op het afgelopen half jaar en vooruitkijken naar het komend halfjaar. Dat is de gedachte achter Artikel 24 van de Wet op de ondernemingsraden. Maar hoe doe je dat op een effectieve manier? Volgens Rob en Lukas willen veel OR’en pas van gedachten wisselen met de bestuurder wanneer plannen al grotendeels vorm hebben gekregen. Terwijl de invloed die je dan als OR nog hebt, juist gering i...

Lukas wil graag stilstaan bij het begrip ‘goed leiderschap’: je mag van een bestuurder verwachten dat hij of zij de organisatie ‘meeneemt’ bij noodzakelijke veranderingen die pijnlijk zijn voor de werknemers. Dat betekent: op de spreekwoordelijke zeepkist gaan staan en het eerlijke, soms moeilijke verhaal vertellen. Bestuurders die daarin slagen oogsten waardering en respect, ook van degenen die w...

Reorganisaties worden meestal gepresenteerd als verbetering van de huidige situatie. Vaak worden de plannen verpakt in wollige terminologie, waardoor de OR lastig kan beoordelen of ze ook iets opleveren. In bedrijven met een buitenlandse eigenaar speelt vaak nog een extra probleem, omdat er in de angelsaskische wereld weinig begrip is voor onze poldertraditie.

Iedereen is het erover eens dat het overleg tussen OR en bestuurder beter verloopt als de deelnemers gewone-mensentaal gebruiken. Maar wat doe je als je niet om vaktermen of jargon heen kunt? Of wanneer de bestuurder bewust of onbewust vage taal hanteert? Dan komt het aan op de OR-leden die het lef hebben om de vraag te zeggen: ‘Ik snap het niet. Kun je het nog eens in gewone taal uitleggen?’

De ene dag gaan de handelstarieven met de VS omhoog, de andere dag worden de dreigementen weer afgezwakt. Wat betekent de turbulentie in de wereld voor het werk van de OR? Wanneer is dit een onderwerp om met de bestuurder te bespreken? Doe je dat alleen als er onrust is onder de medewerkers of zijn er ook andere redenen om het gesprek met de bestuurder aan te gaan over dit soort geopolitieke thema...

Een organisatie staat aan de vooravond van een fusie. De OR van een van de fuserende partijen wil graag in contact komen met de collega's van de andere onderneming. Hoe pak je dat aan? Deze casus brengt Atim-trainer René Limbeek in. Lukas en Rob adviseren om breder te kijken en lijntjes te leggen met meerdere stakeholders die betrokken zijn bij de andere partij. Dat kan de OR zijn, maar ook de...

OR-adviseur Yolanda Hofman legt een casus voor aan Lukas en Rob: Wat te doen als de voorzitter van een OR wil terugtreden en de verkiezing van een nieuwe niets oplevert? Rob zoekt het vooral in verleiden en lekker maken. Lukas ziet niets in spiegeltjes en kraaltjes en pleit voor meer onderzoek. Is er misschien meer aan de hand binnen de organisatie dat mensen weerhoudt om zich verkiesbaar te stell...

Daarover praten Rob en Lukas met Rita Betjes, senior beleidsmedewerker Medezeggenschap bij de Sociaal-Economische Raad (SER), waar ze zich onder andere bezighoudt met de vraag hoe jongeren meer bij de medezeggenschap betrokken kunnen worden. OR-werk moet meer sexy worden, is een van de conclusies. Lukas is wat sceptisch: jongeren willen liever rechtstreekse invloed op hun werk dan een vertegenwoor...

Het oude vooroordeel: als je in de OR gaat zitten, krijg je een ‘stempel’ en nemen je kansen op promotie af. Niets is (tegenwoordig) minder waar, blijkt uit het gesprek met Antoni Hovius en Evelien Soepenberg, ambtelijk secretaris respectievelijk voorzitter van de OR van de gemeente Arnhem. OR-leden krijgen door hun OR-werk een bredere blik op de organisatie en ontwikkelen nieuwe vaardigheden. Nie...

Coach van het OR-team, onafhankelijk adviseur en verbinder tussen OR en bestuurder: een greep uit de functies die de ambtelijk secretaris (AS) vervult. De AS is de enige professional in het OR-team (en formeel geen lid van de OR). Twee ervaren AS’en vertellen waarom ze voor dit vak kozen en wat er nodig is om deze functie goed te vervullen.

Lid worden van de OR: typisch iets voor grijze mannen van boven de 50? Nee dus! Er zijn ook jongeren die bewust actief worden in de OR. Omdat ze nieuwe collega’s willen leren kennen, beter willen snappen hoe de directie functioneert en gewoon omdat het leuk is. ORpret sprak met twee van hen: Arvid en Tymen.

In situaties waarin het overleg tussen OR en bestuurder als ongelijkwaardig wordt ervaren, heeft de OR vaak ook huiswerk te doen: Rienk Goodijk, bijzonder hoogleraar governance aan de VU in Amsterdam, oppert dat de OR zich vaak niet duidelijk genoeg positioneert in het overleg met de bestuurder en de Raad van Toezicht of de Raad van Commissarissen. Hij toont zich een pleitbezorger van de professio...

Volgens de letter van de wet is het overleg tussen OR en bestuurder gelijkwaardig. Maar is dat in de praktijk ook zo? Of staat de bestuurder per definitie met 1 – 0 voor? Hij of zij beschikt immers over veel meer kennis en informatie. De paradox: als beide partijen onderkennen dat de relatie per definitie niet gelijkwaardig is, heb je de beste papieren om de relatie zo gelijkwaardig mogelijk te ma...

OR’en zijn vaak geneigd om heel veel vragen aan de bestuurder te stellen. En vaak roepen de antwoorden op die vragen weer nieuwe vragen op. Niet zelden leidt dat tot irritatie en boosheid bij bestuurders. En het is ook maar de vraag of een OR met al die antwoorden iets opschiet. Radboud Hafkenscheid en Ton Smits sparren met Lukas van Steveninck over de vraag hoe het anders kan.

De samenstelling van veel OR’en is heel divers. Academici moeten er soepel kunnen communiceren met leden die praktisch geschoold zijn. Misverstanden liggen op de loer. Dat geldt uiteraard ook in het overleg tussen OR en bestuurder, vooral als de laatste zijn taal doorspekt met managementjargon, of soms zelfs bewust een mist aan woorden optrekt. Gelukkig hebben de podcastmakers (tolk-vertalers in O...

Een spontane vraag van Rob aan Lukas na afloop van de opname van de voorgaande aflevering leidde tot een geanimeerd gesprek waarin Rob op eigen verzoek dezelfde vraag kreeg voorgelegd en ook Ton Smits en Ton Maas hun kinderdroombaan onthulden. Een luchtige gedachtenwisseling waarbij – het zal niemand verbazen – het OR-werk toch geregeld ter sprake kwam.