OOG op Wetenschap

Toen hij bijna dertig jaar geleden op de computer met data aan de slag ging, stond de informatie nog op een cassettebandje, vertelt Wynand Alkema, lector data science aan de Hanze. Veel meer dan een half A4'tje aan data paste daar nog niet op. Tegenwoordig werkt Wynand voor één onderzoeksvraag met gemak aan miljoenen datapunten uit experimenten. Daar conclusies uittrekken, scheelt een hoop nieuwe...

Stuipen, waterzucht of grijsaardsversterving. Het zijn vreemde doodsoorzaken die je nu niet meer snel zult tegenkomen, maar die vroeger wel degelijk werden opgeschreven, vertelde medisch historicus Mayra Murkens van de Rijksuniversiteit Groningen in OOG op Wetenschap. Inmiddels is de medische wetenschap zo ver gevorderd dat we niet alleen beter de doodsoorzaak kunnen achterhalen, maar ook een aant...

Ben je blind of slechtziend, dan kun je in Nederland via de verzekering een blindengeleidehond krijgen. Voor honden die jonge mensen ondersteunen bij ernstigere psychische klachten geldt dat regelmatig niet, zegt orthopedagoog Steffie van der Steen van de Rijksuniversiteit Groningen. En dat terwijl zo'n assistentiehonden het leven van een jongere met bijvoorbeeld angsten flink kan verbeteren e...

Iedere Nederlander weet dat er elk moment op straat een fietser je pad kan kruisen. Toch gebeuren er nog ruim duizend geregistreerde ernstige fietsongelukken per jaar, zegt verkeerspsycholoog Frank Westerhuis van de Rijksuniversiteit Groningen. In hoeverre de elektrische fiets bijdraagt aan het aantal ongevallen, is dan weer niet duidelijk: daarvoor moet je niet kijken naar het totaal aantal ongev...

Over een paar jaar praten we wellicht niet meer met een politieagent als we een inbraak hebben gezien, maar met een AI-assistent. Dat is althans waar Laura Peters, universitair hoofddocent strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek naar doet. Dat gaat echter niet zomaar. Niet alleen moet een AI-assistent de juiste vragen kunnen stellen én moet het verhaal dat je tegen AI afsteekt uite...

Heb je een taalstoornis, dan beïnvloedt dat je leven behoorlijk, zegt Margreet Luinge, lector talig functioneren aan de Hanze. Mensen met een taalstoornis hebben een lager instroomniveau op scholen, zijn vaker teruggetrokken en hebben minder sociale relaties. Vaak wordt logopedie ingezet om de taalvaardigheid van mensen met een taalstoornis te verbeteren, maar dat is niet de hele oplossing. Commun...

We gebruiken het internet allemaal dagelijks. Maar wat doe je als je favoriete webpagina ineens van het internet verdwijnt? Kun je er dan helemaal niet meer bij, of is de pagina toch nog ergens te vinden? De kans bestaat dat de pagina in een internetarchief terug te vinden is. Susan Aasman, hoogleraar digital humanities aan de Rijksuniversiteit Groningen houdt zich bezig met dit soort archieven. W...

Hoewel Zuid-Amerika en het noordoosten van Nederland in behoorlijk wat opzichten van elkaar verschillen, hebben zij toch iets gemeenschappelijks: de plattelandscultuur. Maar wat is dé plattelandscultuur? En waardoor ontstaat die? Eén belangrijke eigenschap is de nadruk op de eigen cultuur, zegt Maarten Zwiers, docent regionale identiteit en geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zowel in...

Een groot deel van de Nederlandse bevolking heeft van last van een kleine nierbeschadiging. Daar merk je weinig van. Erger wordt het met een nierziekte: daar heeft zo'n twaalf procent van de bevolking mee te kampen. Zij krijgen bijvoorbeeld last van vermoeidheid, misselijkheid of moeten vaker plassen. Niet alleen te zout eten is de boosdoener, ook weet een gedeelte van de Nederlandse bevolking nie...

Van de kleefkracht van gekkopootjes tot de aerodynamica van vogelvleugels: voor uitvindingen halen onderzoekers regelmatig inspiratie uit de natuur. Zo ook voor zijde, een product dat normaal gesproken door de zijdespin wordt gemaakt. Maar niet in het laboratorium van Marleen Kamperman, hoogleraar polymeren aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij zet bacteriën aan het werk die het zijdeachtige mat...

Door nieuwe dingen te leren, wordt je gezonder ouder. Het helpt zelfs wat tegen Alzheimer. Belangrijk daarvoor is wel om actief nieuwe dingen te leren: achterover zitten om een lezing te volgen, heeft nauwelijks effect. Een gitaarcursus nemen of dansles nemen, werkt wel. Door te leren, vul je als het ware je cognitieve benzinetank aan, zegt Floor van den Berg. Ze was onderzoeker in de psycholinguï...

In acht jaar gooide rapper 2Pac zijn Amerikaanse accent volledig om. Rapte hij in 1988 nog volgens het monotone accent van de Oostkust, vlak voor zijn dood in 1996 was dat veranderd in de melodieuze spraak van de Westkust. Dat vertelt, Steven Gilbers hiphoponderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast produceert hij zelf ook hiphop als artiest. Wil je weten hoe je accentveranderingen i...

De huidige manier om te testen op tuberculose - een wereldwijd veel voorkomende dodelijke aandoening - is te duur en niet precies genoeg. Daarom ontwikkelt scheikundige Adri Minnaard van de Rijksuniversiteit Groningen samen met zijn collega's een alternatieve methode om te testen op tuberculose - sneller en goedkoper. Het was een proces van zeker twintig jaar, waarin Minnaard met collega's...

Zonneparken verschijnen de laatste jaren op steeds meer weilanden. Tot eind 2022 verscheen al zestig procent van de nieuwe parken op landbouwgrond. De overige parken verschijnen bijvoorbeeld op grasvelden, groenstroken langs wegen of op zandvlaktes.  Waar een zonnepark verschijnt, verdwijnen soorten zoals de kievit en veldleeuwerik. Maar er komen ook vele insecten, vlinders en vogels als de gele k...

Nog steeds wordt er in Nederland behoorlijk veel voedsel verspild. De gemiddelde Nederlander gooit namelijk zeker dertig kilo aan goed voedsel per jaar weg. De daling die jarenlang was ingezet, lijkt niet meer door te zetten: in het meest recente meetjaar 2022 gooiden we namelijk bijna net zoveel voedsel weg als in 2019. Hoe gaan we toch minder voedsel verspillen? Moeten we zelf minder gaan inkope...

Het zijn mensen die we heel hard nodig hebben in de samenleving, maar die het tegelijkertijd zelf bijzonder zwaar hebben: mantelzorgers. Zeker op jonge leeftijd. Rond je twintigste wil je toch het liefst studeren, uitgaan en vooral je eigen plan trekken? Hinke van der Werf is docent-onderzoeker aan de Hanze en de Rijksuniversiteit Groningen. Zij promoveerde een jaar geleden op haar onderzoek naar...

Wie in winterslaap wil, wordt teleurgesteld. Onze lichaamscellen kunnen de plotselinge temperatuurwisseling die bij een koude winterslaap hoort, niet aan en gaan op zo'n moment kapot. Een winter lang doorslapen, is op dit moment dus niet mogelijk. Zoogdieren die wel in winterslaap gaan, beschermen hun cellen tegen de schade die optreedt tijdens zo'n slaap. Maar hoe doen ze dat? En hebben w...

Zelfs op de buitenschoolse opvang gebruiken kinderen al een smartphone. Het brengt niet alleen leuke spelletjes en filmpjes met zich mee, maar ook schokkende of zelfs gevaarlijke ervaringen, zoals gewelddadige video’s. Maar hoe gaan kinderen daarmee om? Oftewel: wat zijn hun digitale vaardigheden? En hoe kunnen we kinderen digitale vaardigheden aanleren? Denise Mensonides is onderzoeker van het ge...

Je hoeft je smartphone maar te pakken of je hebt al te maken met kunstmatige intelligentie. Denk maar aan hoe Google tegenwoordig aan de hand van een foto kan opzoeken wat er op die foto te zien is. Of dat je tegenwoordig met een druk op de knop iets kunt wissen uit een foto. Toch weten veel mensen niet welke wereld er schuilgaat achter AI: wat zijn de gevaren? en hoe wordt kunstmatige intelligent...

Plastic is een geweldig handig materiaal dat we allemaal dagelijks gebruiken voor allerlei verschillende toepassingen. Maar goed voor het milieu is het niet. Daarom zijn wetenschappers zoals biotechnoloog Jeroen Siebring op zoek naar materiaal om plastic te vervangen. Of PHA's alle soorten plastic kunnen gaan vervangen en wat er nu al gedaan kan worden met PHA's, dat hoor je in deze afleve...

De eerste robot die hoogleraar dienstenmarketing Jenny van Doorn (RUG) voor een paar honderd euro kocht, zette ze zelf in elkaar. Inmiddels werkt ze met een stuk geavanceerdere robotica, waarmee ze in de ouderenzorg onderzoekt hoe mensen op ze reageren. En wat blijkt? Ouderen kunnen verrassend snel aan een robot wennen. Toch worden robots nog maar weinig in de ouderenzorg gebruikt. Of dat gaat ver...

Een goed liedje op het juiste moment kan je vrolijk maken, maar het is ook een geliefd studie-onderwerp. Muziekonderzoeker Krista de Wit en hersenwetenschapper Marie-José van Tol doen onderzoek naar de effecten van muziek op je mentale en lichamelijke gezondheid. Om die effecten te onderzoeken, lieten ze niet alleen in de ouderenzorg, maar ook in het UMCG een orkest aan het bed spelen. Voor de pat...

Je zou denken dat mensen de enige levensvormen zijn die spreken. Dat klopt ook, als je tenminste uitgaat van letters, woorden en hele zinnen om mee te communiceren. Bioloog Sanne Moorman deed geen onderzoek naar spraakstoornissen aan de hand van menselijke spraak. Zij keek juist naar een vogel: de zebravink. Door de zang van oudervogels en hun jongen op te nemen en te vergelijken, kon ze iets zegg...

Ruim 300 liter biogas maakt biotechnoloog Gert Hofstede uit 1 kilo gedroogd gras. Dat doet hij door het gras in een speciale reactor te mengen met bacteriën afkomstig uit een koeienmaag. Een karweitje waar Hofstede als veganist zélf voor naar het slachthuis moet. Waar eerder de reactor nog wel eens wilde overstromen en de bacteriën het niet lang overleefden, lopen de proeven in het laboratorium nu...

Een telescoop plaatsen op de maan klinkt op het eerste gezicht onlogisch. De omstandigheden zijn er extreem en het instrument is lastig te repareren als hij eenmaal kapot gaat. Toch heeft sterrenkundige Léon Koopmans van de Rijksuniversiteit Groningen een goede reden om daar wel een telescoop te plaatsen: hij kan daarmee de geschiedenis van het heelal in kaart brengen. Dat gaat nóg beter dan vanaf...