OOG op Wetenschap

Niet goed doorhebben wat een ander zegt, geschreven taal maar slecht snappen, of zelf geen ingewikkelde zinnen meer kunnen formuleren. Het zijn voorbeelden van hoe divers afasie eruit kan zien, weet Roel Jonkers, hoogleraar neurolinguïstiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Meestal lopen mensen afasie op als gevolg van een beroerte. Voor patiënten zelf is afasie vaak frustrerend. Wanneer ze zelf...

Je bent ergens druk mee bezig, maar ineens zie je iets wat je ergens aan doet denken en je hersenen dwalen meteen af. Dat is heel normaal, zegt postdoc onderzoek Marlijn Besten van het UMCG. Iedereen heeft ongeveer de helft van de tijd afdwalende gedachten. Als die afdwalende hersenkronkels negatief zijn en zich maar blijven herhalen, dan noemen we dat piekeren. Ook dat is normaal, maar te veel pi...

Liverpool is bekend vanwege de Beatles. De havenstad was zelfs lange tijd vervallen, maar keerde het tij dankzij het muziektoerisme, weet media- en cultuurgeograaf Leonieke Bolderman van de Rijksuniversiteit Groningen. De stad is een echte trekpleister geworden en benoemd tot UNESCO city of music. Toch heeft inzetten op promotie van je stad als muziek- of filmstad niet alleen voordelen, vertelt ze...

Hoewel eilanders tegenwoordig prima connecties hebben met de rest van de wereld, regelen ze toch vaak dingen met elkaar. En dat heeft zo zijn voordelen, weet socioloog Loes Bouman van de Rijksuniversiteit Groningen. Niet alleen komen besluiten over bijvoorbeeld het opwekken duurzame energie vaak sneller tot stand, ook zijn personeelstekorten in het toerisme makkelijker op te lossen. Toch heeft die...

Goed opwarmen, je lichaam voldoende rust geven en rustig opbouwen na een periode van rust. Allemaal manieren om te voorkomen dat je jezelf blesseert. Maar denk jij weleens aan hoe jij je voelt? Ook te veel stress en andere mentale problemen kunnen blessures in de hand werken.  Die mentale druk is een groeiend probleem, vertelt Michel Brink, universitair hoofddocent in de Bewegingswetenschappen aan...

Sluit een burgemeester een huis omdat daar drugs wordt aangetroffen, dan heeft dat nogal een impact. Niet alleen raken mensen hun woonruimte kwijt, ook komen gezinnen terecht in een scheiding, ontstaan er financiële problemen, en komen bewoners in het geval van een sociale huurwoning op een zwarte lijst. Daardoor komen ze jaren niet aan een ander huurhuis in die regio. Terecht, zou je kunnen denke...

Gebruik jij ook Spotify voor je muziek? Je bent lang niet de enige. 56 procent van de Nederlanders heeft een abonnement op de populaire streamingsdienst. Een aantal jaar geleden was dat nog heel anders, toen gebruikte iedereen nog CD’s.  Niet alleen de manier waarop we naar muziek luisteren is veranderd, ook de manier waarop artiesten hun muziek maken en verspreiden is anders dan vroeger. Sociale...

Veel mensen denken dat koraal een plant is, maar niets is minder waar. Elk stukje koraal is een kolonie van heel veel kleine, vaak ongewervelde diertjes. Koraalriffen zien er op foto’s altijd erg mooi uit door de vele kleuren die het koraal kan hebben. Daardoor zouden we bijna vergeten dat koraal niet alleen mooi is, maar ook een nuttig en divers ecosysteem. Er leeft namelijk van alles in deze kle...

Maar dertig procent van de mensen die vertrekken uit hungeboortestreek keert voor hun vijfendertigste levensjaar terug. Op het platteland leidt dat tot problemen, terwijl het vertrek voor de jongvolwassenen zelf vaak kansen biedt: een studie, een baan die niet in de thuisregio te vinden is. Sociaal geograaf Tineke Reitsma van de Rijksuniversiteit Groningen keek waaruit de groep vertrekkers bestaat...

Van de info over ADHD die in bijvoorbeeld TikTok-video’s langskomt, blijkt veel onjuist. Iets meer dan de helft van de genoemde kenmerken komen niet voor in een psychiatrisch handboek als de DSM. En dat heeft gevolgen, weet Wietske de Vries, pedagoog aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker op het gebied van ADHD en druk gedrag Zo zorgt het ervoor dat jongeren zich in de filmpjes herkenne...

Je kent het vast wel: je pakt iets van metaal vast of geeftiemand je hand en *PATS*. Blijkbaar heb je zo veel statische elektriciteit opgebouwd dat je bij de eerste de beste aanraking een schok voelt. Waarschijnlijk is de lucht in je omgeving dan te droog of hebben je kleren te veel wrijving met de bank gehad. Die schok kan naar ons idee alleen gebeuren als de bron ende ontvanger, bijvoorbeeld een...

In deze laatste aflevering van het jaar: een Wat, Waar, Wetenschap over de kerst. Want ons kerstfeest heeft van oorsprong weinig met de kerstman of zijn arrenslee te maken, maar wel met de kerk. Welke wetenschappelijke feitjes zijn er over onze kerken te vertellen?

Als je een avondmens bent, heb je een beetje extra pech:jouw hersenen lijken er iets sneller op achteruit te gaan dan die van ochtendmensen. Echt heel groot is het verschil niet, en er zijn andere factoren die ook van invloed zijn op hoe goed je hersenen presteren, zegt epidemioloog Ana Wenzlervan het UMCG. Zoals of je alcohol drinkt of rookt. Mocht je je lichaam als avondmens  iets willen helpen,...

Het is groen, zit in veel van onze sloten en staat wellicht in de toekomst op ons menu: eendenkroos. Als het aan de Hanze en andere hogescholen ligt, gaat het groene plantje onder de smakelijkere naam waterlinzen gebruikt worden in onze voeding, zoals in Zuidoost-Azië al jaren gebeurt. Het plantje bevat namelijk verrassend veel voedingsrijke eiwitten, zegt docent-onderzoeker en microbioloog Folker...

Hoe het met de hermelijn, wezel en bunzing in Nederland gaat, is nog niet zo’n makkelijk te beantwoorden vraag, weet promotiestudent ecologie Pieter Otte van de Rijksuniversiteit Groningen. ’s Nachts sliep hij eens in zijn busje middenin de natuur, op zoek naar de hermelijn, de makkelijkst te spotten soort van de drie. Spannend, maar overdag zit hij vooral camerabeelden te analyseren. Toch heeft h...

Weet jij eigenlijk van welk materiaal je kleding gemaakt is? Wellicht denk je niet meteen aan plastic. Maar volgens Barbro Melgert, hoogleraar Respiratoire Immunologie van de Rijksuniversiteit Groningen komen de meeste microscopisch kleine stukjes plastic die we binnen krijgen van onze kleding. Niettemin: plastic is op het oog een fantastisch materiaal. Het is goedkoop om te maken en vrijwel overa...

Wie kent het niet: je komt toch met meer spullen uit de supermarkt dan op je lijstje had staan. Mensen maken regelmatig keuzes waarvan ze zich niet bewust zijn. Zelfs vaker dan ze denken, vertelt filosoof en ethicus Daphne Brandenburg van de Rijksuniversiteit Groningen. Dan is niet per se erg. Tenminste: zolang je uit vrije wil keuzes blijft maken, die hetzelfde zijn als wanneer je wél over die ke...

Journalistiek verandert niet zo snel als veel mensen denken, zegt universitair hoofddocent journalistiek Frank Harbers van de Rijksuniversiteit Groningen. Zo wordt al jaren gesproken over dé doorbraak van AI in de journalistiek, maar dit gebeurt slechts mondjesmaat. En dat is maar goed ook. Bedrijven veranderen slechts langzaam omdat ze anders niet meer herkend worden door hun publiek. Toch is de...

Een schrikbarend klein deel van de ecologisch waardevolle Waddenzee is in de theorie én in de praktijk echt goed beschermd tegen invloeden van de mens: maar twee procent. Verder vindt er wel bescherming plaats op papier, maar wordt die in de praktijk niet echt nageleefd, ziet marien ecoloog Kasper Meijer van de RUG. Hij bekeek voor zijn studie de zeebodem en het leven wat daar te vinden is. Hoe de...

Van het maken van brooddeeg tot het brouwen van bier, gisten zijn eencelligen met nuttige toepassingen. Toch zijn er ook gisten met eigenschappen die op het eerste oog wat minder handig zijn: zogenaamde killergisten. Zij kunnen giftige eiwitten produceren waarmee ze andere gisten in hun omgeving uitschakelen. Dat doen die gisten zodat concurrerende gisten worden uitgeschakeld, weet microbioloog Ri...

De Groningse familie Scholten was één van de meest invloedrijke families uit hun tijd, ruim honderd jaar geleden. Met de winst uit hun fabrieken – tot in Oekraïne aan toe - waren ze weldoeners in de stad. Willem Albert noemde zich een selfmade man, die zijn vermogen had opgebouwd door hard te werken. Maar hij kon dat niet alleen, weet geschiedenispromovendaMarieke Dwarswaard van de Rijksuniversite...

Leer je een tweede of zelfs derde taal, dan blijven je hersenen langer gezond, zegt hoogleraar Engelse taalkunde Merel Keijzer, die zich bezighoudt met tweetaligheid en dementie en dementiezorg voor mensen zonder Nederlandse achtergrond. Als je constant wisselt tussen talen, werken hersenen daar hard aan. En dan worden ze minder snel slecht. Tweetalige mensen lijken zelfs minder snel dementie te k...

Zowel mensen als andere diersoorten hebben conflicten. De manier waarop die conflicten ontstaan, verschilt niet zo gek veel tussen verschillende diersoorten en de mens, zegt Carsten de Dreu. Als hoogleraar fundamenten van samenwerking en sociale organisatie onderzoekt Carsten conflicten en groepsgedrag. Zowel mensen als dieren zien anderen als bedreiging, en zijn uit op eigenbelang. Maar waar mens...

Dat geluid een positieve werking op je kan hebben, is breed bekend. Wil je bijvoorbeeld dat je eten lekkerder smaakt? Zet een achtergrondmuziekje op, zoals lichte klassieke muziek of jazz.  Bepaalde geluidsgolven, de zogenaamde binaural beats, lijken er in de eerste studies zelfs voor te zorgen dat mensen minder pijn ervaren, zegt universitair docent onderwijsinnovatie Kirsten van den Bosch van de...

Industrieterrein Euvelgunne is één van de plekken in Groningen die het meest is aangepast aan het veranderende klimaat. Je zou het van zo'n betonnen vlakte niet meteen verwachten, maar op het terrein liggen niet alleen groene daken en regentuinen, maar ook minimaal zes greppels voor het regenwater, vertelt Floris Boogaard, lector ruimtelijke transformaties op het gebied van water aan de Hanze....