Onder de vleugels van Den Herder

Tijdens de stemweek voor de NPO Klassiek filmmuziek top-100 duikt Jacobus in de aanstekelijke muziek uit de film Amélie, uit 2001. De muziek is van Yann Tiersen en het was meteen aan abolute hit. Jacobus bespreekt in deze podcast 2 deeltjes.

In 1884 schreef Edvard Grieg een suite voor piano als eerbetoon aan de 200 jaar eerder geboren schrijver Ludvig Holberg. Het werd een suite in oude stijl, gebasseerd op de dansen uit de barok. Een jaar later herschreef Grieg deze suite voor strijkorkest, de versie die veruit het meest gespeeld wordt. Maar de versie voor piano is dus het origineel. Jacobus haalt er 2 deeltjes uit. 

Arno Babadjanian: er zijn dagen dat je geen muziek hoort op de radio van deze Armeense componist. Onbekend, maar zeker niet overal onbemind. Een tijdgenoot van bijvoorbeeld Sjostakovitsj en Katchaturian. Zijn pianotrio in fis klein uit 1952 is zijn absolute meesterwerk. Jacobus vertelt erover! 

In deze 100ste aflevering van de podcast Onder de vleugels van den Herder aandacht voor componist György Ligeti. Hij werd dit jaar 100 jaar geleden geboren en is van grote betekenis geweest voor de ontwikkelingen in de klassiek muziek. Jacobus vertelt over een paar deeltjes van zijn Musica Ricercata. 

Richard Wagner, die kennen we natuurlijk van zijn opera's. Grote orkesten, enorme decors. Maar zijn muziek komt ook mooi tot zijn recht als het wordt teruggebracht tot enkel een piano. Franz Liszt maakte een mooie bewerkinge van een aria uit Tannhauser. Jacobus duikt erin!

De beroemde Franse chansonnière Edith Piaf en componist Francis Poulenc leefden en werkten rond dezelfde tijd in Parijs. Ze waren beiden bevriend met Jean Cocteau. Toch is er geen vermelding te vinden van een ontmoeting. Wel schreef Poulenc een prachtige hommage aan Piaf. Jacobus vertelt erover. 

Piano en strijkers samen, dat werkt niet. Dat was lange tijd de opvatting van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Maar rond 1881 schreef hij alsnog een momumentaal werk voor pianotrio. Opgedragen aan zijn mentor en pianist Nikolaj Rubinstein. Jacobus duikt eens wat dieper in het tweede deel van dit prachtige trio. 

één van de lievelingswerken van Jacobus zijn de 5 stücke im Volkston van Robert Schumann voor cello en piano. Hij licht er 2 van uit in de aflevering van vandaag. 

In de eerste aflevering van 2023 aandacht voor muziek van Claude Debussy én voor pianist Menahem Pressler die dit jaar 100 kan worden. Hij nam nog vrij recent een CD met muziek van Debussy. Waaronder deze prachtige eerste Arabesque. 

In januari 1941 speelde Olivier Messiaen samen met 3 medegevangenen in een kamp in Polen zijn 'kwartet voor het einde der tijden' voor medegevangenen en duitse officieren. Een ongelooflijk moment, met ongelooflijke muziek. Het 5de deel uit dit kwartet een is ode aan de eewigheid van Jezus, getoonzet voor cello en piano. Ontroerende muziek. Jacobus vertelt erover. 

In de week naar het Kerstfeest van dit jaar aandacht voor de muziek die Franz Liszt rond 1873 schreef. Zijn Weihnachtsbaum is een bundel van 12 stukken voor piano. Jacobus ligt er 3 uit, over de herders, een slaapliedje en de klokken die iedereen naar de kerk roepen. 

10 jaar voordat Robert Schumann zijn pianoconcert schreef, ging het pianoconcert van de toen pas 16-jarige Clara Schumann in première. Dat ze een geweldige pianiste was weet men wel, maar dat ze ook een goede componiste was, verdiend meer aandacht. 

In 1809 beefde Wenen onder de inval van keizer Napoleon. Beethoven schreef zijn 5de en laatste pianoconcert in die tijd. Het eerste en laatste deel zijn heroïsch van toon, maar het tweede deel is een verstilde nocturne temidden daarvan. Jacobus vertelt erover. 

27 november 1867 is de geboortedag van de Franse componist Charles Koechlin. Geen al te bekende naam voor veel mensen, maar wel iemand met veel aanzien in het Frankrijk van begin 1900. Zijn muziek is vooral orkestraal en vocaal, maar hij schreef ook een prachtige bundel voor piano. Jacobus vertelt erover. 

Als we 24 preludes en fuga's zeggen, denken we al gauw aan Das Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach. Ook Dmitri Sjostakovisj schreef omstreeks 1950 24 preludes en fuga's in alle toonsoorten. Geïnspireerd door Bach - dat is duidelijk - maar ook met geheel eigen klankwereld. 

Franz Schubert schreef in zijn laatste levensjaar (1828) als een bezetene. Onder dat werk ook zijn laatste drie monumentale pianosonates. De laatste sonate heeft een bijzonder langzaam deel, Jacobus vertelt erover. 

Bij de woorden 'Beethoven' en 'Pastorale' heeft men het meestal over de 6de symfonie van Ludwig van Beethoven. Maar een aantal jaar voor het schrijven van dit werk, schreef Beethoven al een pianosonate die van dezelfde bijnaam werd voorzien. Jacobus laat er zijn licht over schijnen. 

Veel verschillende windstreken in deze aflevering van Onder de Vleugels van den Herder. Een Zwitserse componist, woonde lange tijd in Nederland, een Amerikaanse opdrachtegever die iets wilde met Ierse volksmuziek. 

Een arpeggione, wat is dat? Franz Schubert schreef een prachtige sonate voor dit wonderlijke snaarinstrument. Het instrument is inmiddels al lang vergeten, maar de sonate van Schubert gelukkig niet. 

Een pianotrio bestaat uit een combinatie van viool, cello en piano. Joseph Haydn was heel belangrijk voor de ontwikkeling van dit genre. Jacobus legt uit waarom en vooral: hij laat horen hoe mooi die muziek wel niet is!

Het is Kinderboekenweek, alle reden om eens in muziek voor kinderen te duiken. Daar is genoeg van te vinden. De Kinderszenen van Robert Schumann bijvoorbeeld. 13 juweeltjes. Jacobus haalt er een paar uit!

Het is weer tijd voor de stemweek op NPO Radio4. Iedereen kan zijn favoriets muziek doorgeven. Jacobus kiest voor de eerste van 6 Moments Musiceaux van Sergei Rachmaninov. Vanwege die ene chromatisch dalende lijn. Prachtig!

In 1787 zat Wolfgang Amadeus Mozart met zijn hoofd in de opera's. Le Nozze di Figaro was net af, Don Giovanni zat al in de pijplijn. Tussendoor vond het nog tijd voor het componeren van dit prachtige melancholische Rondo in a-klein. 

Aan de vooravond van de uitvaart van Queen Elizabeth II in Engeland, aandacht voor de prachtige Marcia Funèbre uit de 12de pianosonate vna Ludwig van Beethoven. Die muziek klonk ook op de uitvaart van de componist zelf. 

Op deze zondag 11 september vieren we de 87ste verjaardag van de beroemde Estse componist Arvo Pärt. Het korte pianowerk für Alina betekende in 1976 een doorbraak in een nieuwe muziekstijl van deze componist. Jacobus vertelt erover.