Nuri Fırat - radioNF

Kürtlerle ilgili her gelişmeye neredeyse eşlik eden önemli bir konu var ve tarihsel olduğu kadar günceldir de. Bahsettiğim konu: Kürtlerin Birliği meselesi… Kürtler neden birlik olmuyorlar ya da olamıyorlar? Ne zamandan beri bu mesele dile getiriliyor? Kürtlerin Birlik meselesi nasıl tarif ediliyor? Engel olarak öne sürülen başlıklar nelerdir? Peki, çözüm ne olacak, bu konuda kim ne düşünüyor, ney...

Yek ji wan rewşenbîrên Kurd e, ku jiyana wan bi temamî di nav têkoşîna de derbas bûye. Çi aliyê fikr û raman ve, çi ji aliyê siyasetê ve û çi jî ji aliyê têkoşîna pratîk ve… Di jiyana xwe ya têr, tije û dirêj de ji bo gelê xwe, ji bo gelê Kurd têkoşiya, emrê wî bi têkoşînê derbas bû. Loma jî jê re gotine Têkoşer, ango navêk wî yên din jî ev e. Lewra wî jî ji bo gelê xwe, gelê Kurd çi ji destên wî...

Gerek akademik gerekse de politik camiada Kürt milliyetçiliğinin nasıl algılandığına, tanımlandığına, değerlendirildiğine dair pek çok farklı veya benzer yaklaşım söz konusu...   Bu Podcast'te gerek Kürt milliyetçiliğine dair farklı ve benzer yaklaşımların ne ve nasıl olduğu, gerekse de bu yaklaşımların beslendiği tarihsel ve güncel kaynakların ve dinamiklerin neler olduğu ve nasıl şekillendi...

Kürt Kızı #MahsaAmini ya da Kürtçe ismiyle #JinaEmini'nin İran devlet güçlerince öldürülmesinin ardından, 16 Eylül 2022'den itibaren #Iran ve Doğu #Kürdistan'ın pek çok kentinde protestolar başladı.  Kürt kadınlarının “Jin Jiyan Azadi”, “Kadın, Yaşam, Özgürlük” sloganıyla öncülüğünü yaptığı protestolarda, iki husus özellikle öne çıktı. Birincisi, İslam Cumhuriyeti’nin kadınlara yönelik ceberu...

Cumhuriyet’i sarsan en önemli ilk hadise Şeyh Said İsyanıdır. 2 ay civarında devam etti ve bastırıldı. Devlet ordunun büyük kısmını seferber etti; isyanın ekonomik maliyeti o dönem için ciddi bir rakam olan 40 milyon civarıdır. Şeyh Said’in yakalanması, yakını Binbaşı Kasım’ın devletle kurduğu işbirliği ile mümkün olmuştu. Kasım mahkemede de itirafçıydı. Bu “ihanet” Kürt tarihinin adeta tekerrürüd...

Oscar Wilde’ın "Reading Zindanı" baladında şöyle bir bölüm var… Yattığımız her bir dar hücre Kara, kaba birer keneftir, Dipdiri Ölümün o kokuşmuş nefesi Durmaz, boğar bu kafesten sahneyi… Evet, hapishanede bir tür mahkûm vardır… Koğuşları hapishanenin en kuytu yerlerindedir… Bütün diğer koğuşların ötesinde, uzağında… Seslensen sesin bile ulaşmaz, zaten ulaşması istenmediği için kuytuluktadır… Koğu...

"Hapishanenin Doğuşu" adlı kült kitabı da bulunan meşhur Fransız düşünür Michel Foucault'nun adının da karıştığı traji-komik bir yargılama hikayesini yazdım, okudum ve buraya bıraktım.  Mahkum Fatih Fehimoğlu hakkında hapishanenin idaresi tarafından disiplin kararı verilir. Buna itiraz eden Fatih, İnfaz Hakimliğine çıkar. Burada Fatih ile mahkeme yargıcı arasında paralel yargılama konusunda g...

27 Mayıs 1925’te ve sonrasında ne oldu? 27 Mayıs 1960’ta ve sonrasında ne oldu? Detaylı biçimde anlattım, buyurun ve destek olun lütfen… 27 Mayıs 1925… Seyyid Abdulkadir, oğlu Seyyid Mehmed, Kör Sadi, Hoca Askeri, Avukat Hacı Ahdi ve Kemal Fevzi Şeyh Said İsyanı dolayısıyla Diyarbakır’da idam edildi. İdamdan önce… Seyyid Abdülkadir: “Siz beni asmakla Kürtleri gayretlendiriyorsunuz!” Seyyid Mehmed:...

Erdoğan Rojava’ya yönelik mütemadiyen işgal planından söz ediyor, nitekim üç önemli işgal planı da hayata geçirilmiş durumda. Bununla birlikte ne zaman işgal planları gündeme gelse, beraberinde “kemer siyaseti” de tartışmalara konu oluyor. Çünkü bunun bir tarihi var… Türkiye’nin planına göre, Hatay’dan Irak sınırına kadar Rojava’nın tamamında 30 km derinliğinde bir “güvenli bölge” oluşturmak ve bu...

Celadet Elî Bedirxan, di Sibata 1942an de, di kovara Hawarê de bi navê Herekol Ezîzan nivîsek bi sernav “Zilamek û Zimanek” nivîsandibû.(1) Zilam, Elyezer bin Yehûda yê Cihî bû û ziman jî, zimanê Cihîya yê kevnare Îbranî bû. Gorî Bedirxan, hikayeta Yehûda “derseke mezin” e û “herçî miletên bindest û bêziman an bê zimanê nivîskî divêt jê ibretê bigirin.” Lewre piştî ked û xebata Yehûda, ku 1922an d...

Celadet Ali Bedirxan, Şubat 1942'de, Hawar Dergisinin 40. sayısında "Bir Adam ve Bir Dil" başlıklı bir yazı yazdı. Bedirxan, bu yazısında Yahudiler ve özellikle de dilleri İbranice için son derece önemli bir isim olan Elyezer bin Yehuda'nın hikayesini anlatır. Çünkü ona göre, artık ölü diller diller arasında yer alan İbraniceyi, ısrar ve inatla, önce kendisi öğrenerek, sonra da bütün bir Yahudi mi...

Celadet Elî Bedirxan, di Sibata 1942an de, di kovara Hawarê de bi navê Herekol Ezîzan nivîsek bi sernav "Zilamek û Zimanek" nivîsandibû. Zilam, Elyezer bin Yehûda yê Cihû bû û ziman jî, zimanê Cihûya yê kevnare Îbranî bû. Gorî Celadet E. Bedirxan, hikayeta Elyezer bin Yehûda "derseke mezin" e û "herçî miletên bindest û bêziman an bê zimanê nivîskî divêt jê ibretê bigirin." Loma Bedirxan jî bi goti...

Sınırötesi operasyonlar hakkındaki ilk iki yayında geçmişten bugüne, daha doğrusu 1983’ten bugüne sürdürülen kara ve hava operasyonlarından söz ettim. Son yayında bıraktığım yerden devam edecek olursam, 40 yılı bulan sınırötesi operasyonlara dair gelişmelerden ve paylaştığım verilerden hareketle bazı sonuçları analiz etmekte fayda var. Hem Türkiye açısından hem de Kürt güçleri açısından bu operasy...

2007 yılı itibarıyla yeniden Türkiye’nin sınır ötesine yönelik hava saldırıları başladı ve bu saldırılar bugüne kadar devam edecek biçimde rutin bir hal aldı. Neredeyse haftanın birkaç gününde uçakların Güney Kürdistan’daki PKK kamplarını bombaladığına dair haberler söz konusuydu. 2008 Şubat ayında ise yaklaşık 10 yılın ardından Türkiye bir kez daha sınır ötesine yönelik kara operasyonuna girişti....

Türkiye'nin Nisan 2022'de Irak Kürdistan Bölgesine yönelik düzenlediği ve Zap bölgesine odaklandığı anlaşılan sınırötesi askeri harekâtı, pek çok tartışmaya ve değerlendirmeye konu oldu. Ancak bu harekât ilk değildi, muhtemelen son da olmayacak. 1981'de Suriye'nin Rojava bölgesindeki Qamişlo kentinin Cirnikê köyünde bir eve Türk istihbarat elemanları tarafından baskın yapılmış, 6 Kawa örgütü milit...

Hafıza ve Adalet Merkezi'nin verilerine göre, Türkiye'de bin 353 gözaltında zorla kaybettirme vakası var. Bunlardan sadece 128 tanesinin bedenleri bulundu ve aileleri tarafından defnedildi. Ve bu kayıpların büyük çoğunluğu 1990'lı yıllara ait, Kürt kentlerinde ve Kürt meselesinden dolayı yaşandı. Dini bayramlar vesilesiyle bu konuya bir daha dikkat çekmek isterim. Malumumuz, kültürel ve tarihsel g...

Heca Rovî, yek ji berhemên folklora Kurdî ya gelek watedar e. Bi taybetî jî di dema niha de, dema mirov dinêre gelek sîmsarên ol û şêxên nerast hene, loma jî roviyê rêya hec de tê bîra mirov. Ev berhem loma jî xwedî qîmet e.  Berhevkar: îbrahim Satar Herêm: Mêrdîn  #Kurdi #Kurdî #Kurdish #Folklor

Musa Anter Ez Çawa Bûm Nivîskar? Welat, Hejmar: 10 (25 Nîsan – 1 Gulan 1992) “Ez yeqîn dikim ku ez di nav hewayk bi namûs de mezin bibama belkî bi rastî ez bibama nivîskarek. Belkî yekî mezin jî...” “Ez difikirim ku, nivîsandin qabiliyetek xwezayî ye… Belê ku cewher di însan de hebe, hedîse dibe sebema derketine wî cewherî. Wek tahtik mermer tu perçakî jêkî dibe teşekî mermer, lê ku tu herî sitaht...

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO’ya göre, dünya genelinde 7 bin civarında dil konuşuluyor, ancak 2 bin 500 civarında dil, konuşan sayısı çok azaldığı için yok olma tehlikesi altında. 200 civarında dilin konuşanına ulaşmakta zorluk çekiliyor ve 1950'den bu yana kaybolan dil sayısı 250’den fazla. UNESCO’nun Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası, aynı zamanda, Türkiye’de 18...

Sî salan berê, 1992an de, di rojnameya Welat de (h.10) nûçeyek hebû û sernivîsa wê nûçeyê wiha bû: "Dewlet ji cinazan ditirse" Gorî vê nûçeyê hezên dewletê, li gelek cinazayên têkoşerên Kurd heqaret û îşkence kirine, bi hovane tevgeriyane.    Bêguman salên 90î de gelek nûçe hebûn ku derheqê van bûyeran de bûn. Lê ev mesele ne tenê di salên 90î de hatin ditîn, her wiha mirov bi hêsanî dik...

Bu Podcast'te 1993 yılında birkaç ay içinde yaşanan üç trajik olayı anlatıyorum.  3 Ekim 1993’te Muş’un Korkut ilçesine bağlı Vartinis (Altınova) beldesinde bir ev ateşe verildi. Evde bulunan Öğüt ailesinin 9 ferdi yanarak can verdi. Yaşamını yitirenlerin isimleri şöyleydi: Nasır, Eşref, Sevim, Sevda, Mehmet Şakir, Mehmet Şirin, Cihan, Aycan ve Çınar Öğüt... Sevim 13, Sevda 12, Mehmet Şakir 1...

Günümüzde neredeyse ön Asya'daki bütün milletler 21 Mart'ta Newroz'u kutluyor. Ancak hepsinin Newroz'a yüklediği anlamlar ve bu günü kutlama biçimleri farklılıklar içerir. Newroz'a doğa, kültür ve sosyal açıdan bir anlam yüklemek kadar, aynı zamanda politik bir anlam ve misyon yükleyen Kürtler için ise, bugünün anlam ve önemi epey fazla.    Peki, tarihsel bir mit veya efsane olarak Newro...

#Newroz2022 #SivanPewer #Kawa #AdnanKarim #Kani #Aydin #MohamadTahaAkrayi #KeremGerdenzeri #LaloRajndar #Sosin #SarikApo #BaxtyarSalih #HesenSherif #LiDine #AzadBedran #Diyar #Xem #Rojda #CinavHasan #AwazeCiya #KomaZerdesteKal #CiwanHaco #XelilXemgin

Di vî Podcastê de behsa Ehmedê Xanî, Xelîl Xeyalî, Memdûh Selîm Beg, Celadet Elî Bedirxan, Pîremêrd, Osman Sebrî, Cigerxwîn û Abdulla Peşêw dikim, ku ev hemû di wêje û siyaseta Kurdan de xwedî cihên bi qedr û qîmet in. Bi saya van kesan min xwest bal bikişînim ser dîrokaNewrozê, ka wan çawa di nivîs û helbestên xwe de cih dane Newrozê û Newroz di navbera sedsalan de bûye xwedî wateyek çawa û ev wa...

Bu Podcast'te yakın tarihin en büyük trajedilerinden birinden söz edeceğim. Kürtler için elbette kara bir gün olan 16 Mart 1988’deki Halepçe Katliamı’ndan… Konuyla ilgili olarak Kürt Araştırmaları Dergisi için yazdığım “Halepçe: Kürdün ‘Kimyasal’ Değersizliği’ başlıklı makaleyi sizlerle paylaşacağım. 16 Mart 1988’de Güney Kürdistan’ın Halepçe kentinde en az beş bin Kürt kimyasal silahlarla katledi...