Nuri Fırat - radioNF

Üç bölüm halinde hazırladığım CHP’nin Kürt siyasetine dair podcast serisinin son bölümüyle birlikteyiz. Bu bölümde 1992’de yeniden siyaset sahnesine çıkan ve uzun yıllar Deniz Baykal’ın liderliğini yaptığı CHP’den bugüne, Kılıçdaroğlu’nun liderliğini yaptığı CHP’ye bakacağız. Bu podcast'te hem Deniz Baykal dönemindeki CHP'nin hem de Kılıçdaroğlu dönemindeki CHP'nin Kürt meselesine nası...

32 yıl önce bu döneme benzeyen ve fakat bugünden bile daha ileri sayılabilecek çok ilginç gelişmeler yaşanmıştı… Şaşırtıcı ve kayıp bir dönemi konuşacağız… Önceki bölümde Cumhuriyet’in kuruluşundan 1990’lı yıllara kadar CHP’nin Kürt meselesine dair siyasetini anlatmıştım. Şimdi 1990’ların ilk yarısında hükümet ortağı olan Sosyal-Demokrat Halkçı Parti’nin, yani SHP’nin Kürt siyasetini ele alacağım....

“Her Türk vatandaş, Türkçe konuşmakta bulunmuş, Türk kültürünü ve fırkanın bütün umdesini benimsemiş ise fırkaya girebilir.” Bu cümle Cumhuriyet Halk Partisi’nin daha Cumhuriyet Halk Fırkası adını taşıdığı dönemdeki programında, yani 1931’de güncellenen programında yer alıyordu. Üç bölümden oluşan podcast dizisinde CHP’yi ve Kürt meselesini ele alacağım ve bir bakıma Kürt meselesi ile CHP’nin orta...

Türk Meclisinin Kürt Tarihi başlıklı bir önceki podcast’te 1990’dan önceki yaklaşık yüzyılda Türk Meclisinde Kürtlerin nasıl temsil edildiğini, Kürt olan vekillerin neler yapabildiklerini ya da yapamadıklarını, Türk Meclisinin Kürtler için ne anlam ifade ettiğini aktarmıştım. Bu podcast’te ise 1990’dan başlayıp günümüze ulaşan zaman dilimine bakalım… 7 Haziran 1990'da kurulan Halkın Emek Parti...

Türkiye'nin modern tarihinde Meclis deneyimi genellikle 1876'da açılan Osmanlı Meclis-i Mebusanı'ndan itibaren başlatılır. Bu podcast'te Türkiye'nin Meclis deneyiminde tarihsel olarak Kürtlerin nasıl temsil edildiğini veya edilemediğini dönemsel bağlamlar çerçevesinde ele aldım, verilerle anlattım. + Osmanlı Meclis-i Mebusanı'ndan bugüne Türkçe nasıl zorunlu dil haline geti...

Önceki podcast’te Osmanlı İmparatorluğunun yıkılış yıllarında erken dönem Kürt milliyetçilerinin yaşadığı tarihsel yanılgıyı Babanzâde İsmail Hakkı Bey’in hikayesi üzerinden anlatmıştım. O dönem İttihatçılar tarafından adım adım Türkçülük siyaseti hayata geçirilirken ve çerçevede Kürtlere yönelik asimilasyon, Türkleştirme, tehcir, katliam, idam vesaire uygulanırken, Kürt milliyetçilerinin hem nası...

Türkiye 14 Mayıs 2023'te seçime gidiyor ve bu seçimde sıklıkla Kürtlerin oylarının kilit rolde olacağı konuşuluyor. Bu durumda Kürtlerin nasıl bir tutumun sahibi olacakları önemli. Bu seçim vesilesiyle Kürtlerin hak ve özgürlükleriyle ilgili bir müzakere yürütüp yürütemeyecekleri tartışılıyor. Haliyle Kürtlerin bir kez daha tarihsel bir fırsatı kaçırıp kaçırmayacakları da merak konusu. Türkiye'dek...

1990'lı yıllarda Kürt illerinde terör estiren, mezar evleri ve domuz bağı işkencesi gibi vahşi yöntemleriyle bilinen, devletle ilişkileri sıklıkla konuşulan, PKK'ye karşı devletle ortak hareket ederek silahlı mücadele veren ve 2000'in başında lideri devlet operasyonunda öldürülen Hizbullah Örgütü hakkındaki hemen her başlığı konuştum.  Hizbullah'ın kuruluşu, amacı, yöntemleri neydi? Hizbullah...

Makbule Ökten, Ayten Öztürk, Rıdda Yavuz, Sedika Dal, Hamide Şarlı, Hatun Işık, Yeter Işık, Elif Işık, Gülizar Serin, Dilek Serin, Lütfiye Kaçar, Gülnaz Tatu, Kadriye Tatu, Ayşenur Şimşek, Hatice Şimşek, Şükran Daş, Fahriye Mordeniz, Zozan Eren, Neslihan Uslu, Konca Kuriş…  Bu isimler, Türkiye'de 1991 ila 1998 yılları arasında gözaltında kaybedilen kadınların isimleri… Ve bu isimlerden Dilek...

Bu podcast’te #deprem'i konuşacağız. #Maraş’ın #Pazarcık ve #Elbistan ilçelerinde 6 Şubat’ta meydana gelen 7,7 ve 7,6 şiddetindeki iki büyük depremin ortaya çıkardığı bazı önemli sonuçları ele almaya çalışacağım… Ayrıca bu iki büyük depremden iki hafta sonra, 20 Şubat’ta #Hatay’da 6.4 ve 5.8 şiddetinde iki deprem daha yaşandı. Arada da yüzlerce artçı deprem var. Tahminlere göre, bu artçı depremler...

Kürtlerin yakın dönem tarihinin önemli olayları arasında yer alan ve fakat bugünkü pek çok gelişmeyi de anlamamıza yardımcı olan önemli bir konuyla ilgili özel bir podcast’le sizlerleyim.  Aralık 1959'da Kürt öğrenci ve siyasetçilere yönelik gözaltı operasyonuyla başlayan, 27 Mayıs Darbesi sonrasındaki duruşmalarla devam eden 49'lar Davası hakkındaki her şeyi bu podcast'te bulabilirsiniz... B...

Yine özel bir podcast’le sizlerleyim. radioNF’e abone olmayı, bildirimlerinizi açmayı ve yayınları paylaşmayı unutmayın. Bu tür yayınların süreklileşmesi ve sayısının artması için desteğiniz her şeyden daha önemlidir. İran’da en az 15 milyon Kürdün yaşadığı kaydediliyor. Kürtler İran’ın egemenliği altındaki Doğu Kürdistan’da yaşıyorlar. Önceki yüzyılları bir yana bırakacak olursak ve sadece son yü...

Xwişk û birayên delal, guhdarên ezîz… Beriya dest bi podcastê bikim, dibêjim ku ji bîr nekin, bibin abone û van podcastan belav bikin… Kurdên sed salin di bin desthilatdarî û zilma rejîma Îranê de ne dîsa li ser pêyan in. Dîsa dibêjim, lewra ji serê sedsalan 20an heya îro, car caran hinek navber û şikestin çêbûne jî, berxwedana gelê Kurd li Rojhilatê Kurdistanê berdevam e. Di Îlona 2022an li ser k...

Hesen Zîrek Kurdek Rojhilat e, 1921an li Bokanê hatiye dinê, bi gelek derd û kulan mezin bûye, bi xizanî, tunebûn û zilmê. Loma jî bo demek, berê xwe daye Bexdayê û li wir dest bi xebatê kiriye û te gotin dengê wî jî li wir hate ferqkirin. Lê bêguman hîn di zarokatiya xwe de dest bi stranbêjî kiriye û di nav derdora xwe de jî bi dengê xwe hatiye nasîn û hezkirin. Lê piştî Bexdayê dengê wî hîn zêde...

Selahaddin-i Eyyubi, hem tarihte, yani yaşadığı dönemde oynadığı rol hem de bu tarihin, yani bu geçmişin bugün algılanma, okunma ya da yorumlanma biçimi dolayısıyla epey özel bir yere sahip kişilerden biridir. Başka bir ifadeyle, geçmişteki haliyle olduğu kadar, hatta daha fazlasıyla, bugüne kattığı anlamlar itibarıyla önemli ihtilafların konusu olabilen tarihi şahsiyetlerden biridir. Selahaddin-i...

13 Temmuz 1989: Avusturya'nın Viyana kentinde İran Kürdistan Demokrat Partisi lideri Abdurrahman #Qasimlo ve iki arkadaşı İran bağlantılı tetikçilerin düzenlediği suikastta öldürüldü.  17 Eylül 1992: Almanya'nın Berlin kentinde İran Kürdistan Demokrat Partisi lideri Sadık #Şerefkendi ve üç arkadaşı İran bağlantılı tetikçilerin düzenlediği suikastta öldürüldü.  9 Ocak 2013: Fransa'nın #Pa...

Di payîza 1977an de du keşten fezayî bi navê Voyager bo peywîrên gelek girîng hatin şandin. Voyager 1 û Voyager 2… Peywîra wan her du keştiyên fezayî, bi kurtasî, him lêkolînkirina pergala ango sîstema rojê, hem jî lêkolînkirina sînorên sîstema roja bû.  Voyager 1 niha di derdora 23 milyar û nîv, Voyager 2 jî 19 milyar û nîv kilometre ji me dûr ketine. Her du Voyager di rêwitiya xwe ya deh sa...

Kürt kamuoyunda kısmen de olsa tartışılan ve özellikle de bazı Kürt milliyetçileri tarafından gündemde tutulmaya çalışılan bir konu var. Bu konu Kürt veya Kürd kelimesinin nasıl yazılması gerektiği hakkındadır: Kürt mü demeli, yoksa Kürd mü? Bir kısım Kürt milliyetçisi ısrarla Kürd, yani kelimenin d harfi ile telaffuz edilmesi gerektiğini savunuyor ve aksi bir ifadenin, daha doğrusu Kürt, yani kel...

Kürt hareketi içinde son 10 yılda çıkan önemli isimlerden biri kuşkusuz Selahattin Demirtaş'tır. Kasım 2016'dan beri, tamamen siyasi saiklerle hapiste tutulan Demirtaş'ın başta Kürt meselesi çerçevesinde olmak üzere hem Kürt siyaseti hem de Türkiye siyaseti içinde önemli bir konumu olduğu açıktır.  Bu podcast'te Demirtaş'a yönelik, AKP'nin, CHP'nin, Gülen Cemaati'nin ve Kürt hareketinin ve bu...

Öcalan'ın siyasetini ve ideolojisini benimseyen önemli isimlerden Remzi Kartal'a dayandırılan iddiaya göre, 1997’de Öcalan teksir halindeki Said Kırmızıtoprak’ın (Dr. Şivan) kitabını göstererek “stratejik perspektif”ler içerdiğini söylemiş, öldürülmesinin Kürt özgürlük hareketi açısından “büyük bir kayıp” olduğunu ve “karizmatik bir lider” olarak hayatta kalması halinde “büyük olasılıkla PKK harek...

Min di temenê xwe 7-8 salî de kilaman digot… Dema ez zarok bûm, yekî kor hebû, min yekemîn car kilaman ji wî seh kir. Tevayî kilamên min bi Kurdî ne Min bilî Kurdî bi tu zimanên din kilam negotiye. Tu carî min bi pereyan kilam negotiye, dengbêjtî ne bo pera ye… Dengbêjtî ne tişteki hîsan û sivik e, her kes nikare bibêje… Ev gotinên Karapêtê Xaço ne... Dengbêjê mezin, hêja, emir dirêj û xwedî keder...

Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en korkunç ve kanlı olaylarından biri, kuşkusuz Dersim Katliamıdır. Dersim Katliamından söz ederken, 1937 -38 yılları boyunca binlerce Alevi Kürdün acımasızca ve sadece Kürt oldukları için katledilmesiyle sonuçlanan bir büyük soykırımdan söz ediyoruz. Bu Podcast’te size katliamın detaylı bir mahiyetinden söz etmeyeceğim, bunu başka bir Podcast’te ayrıca aktarmıştım, l...

Kürtlerin Birliği konulu 4 bölümlük Podcast serisinin sonuna geldik. Serinin bu son bölümünde Kürtlerin birliği ve ittifakı için liderlik mevzusuna dair tarihsel önemi ve güncel ihtiyacı konu ettim. Bununla birlikte bir diğer önemli konu başlığı da milli bilinçtir. Bu iki konuyla ilgili öteden beri ne tür tartışmaların yapıldığını, neden bu iki mevzunun önemsendiğini ve günümüzde bu konu başlıklar...

“Kürtlerin Birliği” konulu yayın serisinin ilk iki bölümünde Ehmedê Xanî’den beri, yani aşağı yukarı 400 yıldan beri bu meselenin yani birlik meselesinin nasıl dile geldiğini, Xanî’nin ve ardıllarının bunu nasıl tarif ettiğini konu etmiştim. Ayrıca ikinci bölümde esasen politik olarak Kürtlerin Birliği ile neyin kastedildiğini ve murad edilenin ne olduğunu incelemeye ve aktarmaya çalışmıştım. Bu y...

Kürtlerin Birliği konusunu ele aldığımızda iki başlığı birlikte açmak gerekecektir: Birincisi Kürdistan’ın birliği; çünkü ortada parçalanmış bir Kürdistan var. Haliyle coğrafi, toplumsal, ekonomik, siyasal ve kültürel açıdan bölünmüş, her bir bölümün farklı sömürge veya asimilasyon sistemine maruz kaldığı bir Kürdistan’dan söz ediyoruz. Dolayısıyla eğer bir Kürt egemenliğinden söz edilecekse, önce...